# Adana mv. atilla başoğlu'nun, yabancı şirketlerin doğu ve güney doğu anadolu'daki petrol arama faaliyetlerinin derinliğe ininmediğine ilişkin, izimir mv. vezir akdemir'in, tüplügaz sektöründeki dağıtım paylarıyla ilgili,balıkesir mv.sedat pekel'in, organize sanayi bölgesinin elektrikleriyle ilgili (6/645,651,697,704) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Mehmet Hilmi Güler (AK Parti, Ordu) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 28. Birleşim - **Tarih:** 7 Aralık 2004 - **Gündem:** ADANA MV. ATİLLA BAŞOĞLU'NUN, YABANCI ŞİRKETLERİN DOĞU VE GÜNEY DOĞU ANADOLU'DAKİ PETROL ARAMA FAALİYETLERİNİN DERİNLİĞE İNİNMEDİĞİNE İLİŞKİN, İZİMİR MV. VEZİR AKDEMİR'İN, TÜPLÜGAZ SEKTÖRÜNDEKİ DAĞITIM PAYLARIYLA İLGİLİ,BALIKESİR MV.SEDAT PEKEL'İN, ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİNİN ELEKTRİKLERİYLE İLGİLİ (6/645,651,697,704) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-hilmi-guler-22-2004-12-07-adana-mv-atilla-basoglu-nun-yabanci-sirketlerin-dogu-ve-guney-dogu-a > Mehmet Hilmi Güler (AK Parti), 7 Aralık 2004 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 28. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: ADANA MV. ATİLLA BAŞOĞLU'NUN, YABANCI ŞİRKETLERİN DOĞU VE GÜNEY DOĞU ANADOLU'DAKİ PETROL ARAMA FAALİYETLERİNİN DERİNLİĞE İNİNMEDİĞİNE İLİŞKİN, İZİMİR MV. VEZİR AKDEMİR'İN, TÜPLÜGAZ SEKTÖRÜNDEKİ DAĞITIM PAYLARIYLA İLGİLİ,BALIKESİR MV.SEDAT PEKEL'İN, ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİNİN ELEKTRİKLERİYLE İLGİLİ (6/645,651,697,704)); konuşma 1.801 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) ENERJİ VE TABİÎ KAYNAKLAR BAKANI MEHMET HİLMİ GÜLER (Ordu) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Adana Milletvekili Sayın Atilla Başoğlu'nun Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinde petrol arama ruhsatı sahibi yabancı şirketlere ilişkin sorularına cevaplarımı arz ediyorum. Ülkemizde, Güneydoğu Anadolu ve Doğu Anadolu Bölgelerinde faaliyet gösteren yabancı petrol arama şirketleri aşağıda verilmektedir: Aladdin Middle East Ltd. Avenue Energy Inc. Petroleum Exploration Mediterranean Inc. Chevron Texaco International Ltd. Transmediterranean Oil Company Ltd. Amity Oil International Pty. Ltd. Southwind Energy, Llc. Medison Oil Turkey Inc. Bunların dışında, Dorchester Master Limitet Partnership Şirketi, anılan bölgelerde sahip olduğu petrol arama ruhsatlarını 2003 yılı haziran ayında terk etmiştir. Ülkemizde, 6326 sayılı Petrol Kanununa göre, petrol arama ruhsatnameleri dörder yıllık sürelerle verilmektedir. Ruhsat süreleri, adı geçen kanunun 55/2 nci maddesi gereğince, ilk olarak, şirketlerin faaliyetlerine iyi niyetle devam ettiklerinin tespiti şartıyla iki yıl olarak verilmekte; daha sonra, teminat karşılığında ve Bakanlar Kurulu kararıyla ve uzatılan süre içerisinde en az 1 adet arama kuyusu açması şartıyla iki yıl daha uzatılmaktadır. Kanun gereği, bir arama ruhsatnamesinin süresi, en çok sekiz yıldır. Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce, 6326 sayılı Petrol Kanunu hükümleri, yerli veya yabancı tüm şirketlere eşit olarak uygulanmaktadır. 2004 yılı nisan ayı sonu itibariyle, Medison Oil Turkey Şirketinin Adıyaman ve Şanlıurfa İlleri sınırları dahilinde kalan 1 adet, Petroleum Exploration Mediterranean Şirketinin Van İli sınırları dahilinde kalan 8 adet, Chevron Texaco International Limitet Şirketinin Mardin, Siirt, Hakkâri İlleri sınırları dahilinde kalan 5 adet, Aladdin Middle East Limitet Şirketinin Mardin ve Şırnak İlleri sınırları dahilinde kalan 1 adet, Transmediterranean Oil Company Şirketinin Diyarbakır, Mardin, Kilis ve Gaziantep İlleri sınırları dahilinde kalan 2 adet, Amity Oil International Şirketinin Diyarbakır, Mardin ve Batman İlleri sınırları dahilinde kalan 1 adet petrol arama ruhsatnameleri bulunmaktadır. Ayrıca, söz konusu şirketlerden Aladdin Middle East Limitet ile Transmediterranean Oil Company şirketlerinin Mardin, Diyarbakır ve Siirt İlleri sınırları dahilinde kalan müşterek 4 adet; Aladdin Middle East Limitet ile Ersan Petrol Sanayii Anonim Şirketlerinin Diyarbakır İli sınırları dahilinde kalan müşterek 6 adet; Alaaddin Middle East Limitet ile Southwind Energy Şirketlerinin Şanlıurfa ve Mardin İlleri sınırları dahilinde kalan müşterek 9 adet; Aladdin Middle East Limitet, Ersan Petrol Sanayii AŞ ve Güney Yıldızı Petrol Üretim, Sondaj, Müteahhitlik ve Ticaret Anonim Şirketlerinin Adıyaman İli sınırları dahilinde kalan müşterek 1 adet; Transmediterranean Oil Company Limitet, Ersan Petrol Sanayii AŞ ve Güney Yıldızı Petrol Üretim, Sondaj, Müteahhitlik ve Ticaret Anonim Şirketlerinin Siirt, Batman, Mardin, Şırnak İlleri sınırları dahilinde kalan müşterek 2 adet; Aladdin Middle East Limitet, Ersan Petrol Sanayii AŞ ve Avenue Energy Şirketlerinin Diyarbakır ve Adıyaman İlleri sınırları dahilinde kalan müşterek 4 adet petrol arama ruhsatnameleri bulunmaktadır. 6326 sayılı Petrol Kanununun 122 nci maddesi "tabiî afetler, harp, isyan ve diğer mücbir sebepler petrol ameliyatına tesirleri nispetinde petrol hakkı sahibinin hak ve vecibelerini talik eder ve bu hak ve vecibelerinde tâbi olduğu müddetler mücbir sebebin devamı müddetine müsavi miktarda uzatılır" hükmünü içermektedir. Ülkemizde, olağanüstü hal uygulaması ilk olarak 19.7.1987 tarihinde başlamış ve 30.11.2002 tarihinde de kaldırılmıştır. Bu nedenle, olağanüstü halin uygulandığı illerin sınırları dahilinde kalan petrol arama ruhsatnamelerinin süreleri, şirketlerin bölgedeki terör olayları nedeniyle faaliyetlerinin aksadığı ve yükümlülüklerini yerine getirme hususunda zorluklar yaşadıklarının tespiti üzerine, her defasında birer yıl sürelerle, yukarıda belirtilen madde gereğince uzatılmıştır. Dolayısıyla, Sayın Atilla Başoğlu'nun sorduğu soruların cevaplarını bu şekilde özetlemiş oluyorum. Adana Milletvekili Sayın Atilla Başoğlu'nun petrol aramalarına ilişkin sorduğu ikinci grup sorular için cevabımı arz ediyorum: Bilindiği üzere, petrol ve doğalgaz arama faaliyetlerinin kapsamında yapılan yoğun jeolojik ve jeofizik çalışmalar sonucunda, yeraltı katmanlarının yapısı ve petrol bulunabilecek tabakaların derinliği belirlenmektedir; bunun sonucuna göre, çeşitli derinliklerde sondajlar yapılmaktadır; elde edilen veriler daha derinlere inilmesini gerektirdiğinde derin kuyular da açılmaktadır. Bu kapsamda, Türkiye'nin petrol varlığının 5 000 metreden daha derinlerde olduğuna dair kanıtlanmış bilimsel bir veri mevcut olmadığı için, şu andaki sondajlarımız 5 000 metrenin altında olmaktadır. Bu tür iddialar sık sık ortaya atılıyor; ancak, olasılıktan öte, bilimsel bir değeri, maalesef, şu andaki verilerimize göre yok. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Genel Müdürlüğü, kuruluşundan bugüne kadar 2 243 kuyu açmıştır. 2002 yılının sonuna kadar, 3 000 metrenin üzerinde 328 kuyu, 5 000 metrenin üzerindeyse 6 kuyu açılmış bulunmaktadır. Yalnız, şu anda, yaptığımız analizlerde, biz, bu ihtimalin olup olmadığını tekrar gözden geçiriyoruz, her ne kadar çok zayıf bir ihtimal bile olsa bunu gözden geçiyoruz ve 5 000 metrenin üzerinde kuyu açmamız gerekiyorsa da, onu da tereddüt etmeden açacağız. Bu arada, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Genel Müdürlüğünün faal olan 23 sondaj makinesi mevcuttur. Bunların içinde, 5 000 metre ve daha üstü kapasiteli 7 adet sondaj makinemiz bulunmaktadır. Yani, eğer böyle bilimsel bir veri 5 000 metrenin üzerinde kuyu açmamızı gerektiriyorsa, 7 tane sondaj makinemiz vardır ve bunları kullanmamız mümkündür. Bu makinelerden F-320/6 sondaj makinesi Batman bölgesine bağlı, Üçbasamak-3 kuyusunda, halen 3 290 metrede sondaj yapmaktadır. F-320/3 sondaj makinesi, Kuzey Marmara-9 nolu kuyuda 800 metrede sondaj yapmakta. Bunların dışında, 3DH/F-250 sondaj makinesi de, Mardin-Midyat Mehmetçik-1'de sondajını tamamlamış, Batman-Beyçayır Kuyusuna nakledilmektedir. Diğer makinelerden F-320/4 Trakya'da, F-320/5 Batmanda, F-320/2 ve F-320/7 Adıyaman park sahasında bulunmaktadır. Yalnız, bu arada yeri gelmişken söyleyeyim. Petrol arama faaliyetlerine yoğun bir şekilde devam etmekteyiz. Geçen seferki sondajların 2 katı kadar sondaj yapmış bulunmaktayız. Bu yıl da buna, büyük ölçüde, daha da yüksek oranlarda devam edeceğiz. Bu arada denizlerde sondaj yapmaktayız. Bildiğiniz gibi, Akçakoca Ayazlı-1'de ticarî değerde doğalgaz bulduk. Akçakoca açıklarında denizde, nisan-mayıs aylarında da beş ayrı yerde daha doğalgaz sondajı yapacağız. Onun dışında, 2005 Haziran ayında da, Doğu Karadeniz'de petrol sondajı yapacağız. Bunu BP'yle ortak olarak yapıyoruz ve şu anda Artvin-Hopa açıklarında sondaj çalışmaları yapmayı planlıyoruz. Önce, muhtemelen 2 000 metre derinlikte denizin dibini bulacağız, ondan sonra da muhtemelen 3 000-3 500 metre daha karayı delerek rezervlere ulaşmaya çalışacağız. Şu anda var veya yok demiyoruz; mutlaka sondaj yapmamız şart ve gözümüzle görmemiz lazım, onun için ihtiyatlı davranıyoruz. Şimdi, İzmir Milletvekili Sayın Vezir Akdemir tarafından tarafıma yöneltilen LPG sektöründe faaliyet gösteren satış bayilerinin kâr marjlarına ilişkin sorulara cevabımı sunuyorum: Ülkemizde petrol ürünlerinin fiyatları 14.3.1998 tarih ve 23286 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak, 1 Temmuz 1998'de yürürlüğe giren 98/10745 sayılı Kararname ile bu kararnamenin işleyişine yönelik olarak çıkarılan Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün 98/3 sayılı Bakanlığın Tebliği çerçevesinde, dış piyasa fiyatları ve dolar kurunda ortaya çıkan değişikliklere bağlı olarak rafineriler ve akaryakıt dağıtım şirketleri tarafından serbest piyasa koşullarına göre -bunun altını çizerek söylüyorum- belirlenmek üzere otomatik bir mekanizmaya bağlanmıştır. Aynı kararnamenin 11 inci maddesinde belirtildiği gibi, LPG dağıtım şirketleri ile bayilerin toplam dağıtım payları -ki, bunların içine, fire, masraf ve kâr dahildir- dolar bazında sabitlenmiştir. Dolar bazında sabitlenen söz konusu bu değerler, fiyat değişim tarihlerinde geçerli olan kur üzerinden Türk Lirasına çevrilerek fiyatlara yansıtılmaktadır. Tabiî ki, toplam olarak belirlenen dağıtım paylarının paylaşımı rekabet şartları içerisinde bayi ile dağıtım şirketleri arasında tespit edilmektedir, buna müdahalemiz yoktur; kendileri bu işi yapıyorlar. Dolayısıyla, petrol ürünleri fiyatları içerisinde yer alan Özel Tüketim Vergisinin; yani, ÖTV'nin tespiti ve tahsili Maliye Bakanlığının yetki alanı içerisinde bulunmaktadır; ancak, Özel Tüketim Vergisi kapsamında değerlendirilen LPG'den -ki, bundan tüplügaz diye bahsediyoruz" alınan ÖTV miktarı, diğer akaryakıt ürünlerinden; yani, benzin, motorin ve gazyağından alınan ÖTV miktarından daha düşüktür. Bir de, ayrıca, Hükümet olarak, tüpgazda olan fiyat ayarlamalarında olayın sosyal boyutunu da düşünerek, bunu mümkün olduğu kadar halkımıza yansıtmamaya çalışıyoruz. Bu da, bizim, olayın sosyal boyutunu ele alarak düzenlediğimiz bir politikamızdır. Balıkesir Milletvekili Sayın Sedat Pekel'in organize sanayi bölgelerinde yüzde 5'lik enerji indirimi uygulamalarına ilişkin tarafıma yönelttiği 1 ve 2 nci sorularına cevaplarım şu şekildedir: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından yayımlanan Tarifeler Yönetmeliğinin 22 nci maddesine göre, tarifeleri düzenlemeye tabi tüzelkişilerin tarife önerileri hazırlanırken, temel abone gruplarının yanı sıra, alt gruplar ya da bölgesel özellikler ve yük eğrilerine göre yeni abone grupları önerilebileceği hususu yer almaktadır; ancak, aynı abone grubuna dahil edilen tüketicilerin, benzer maliyet yapısına ve benzer tüketim veya talep yapısına sahip olması zorunludur. Bu çerçevede, benzer maliyet yapısına ve benzer tüketim veya talep eğilimine sahip olmayan ve çeşitli abone gruplarını bünyesinde barındıran organize sanayi bölgelerinin, farklı bir abone grubu olarak tanımlanmasına imkân bulunmamaktadır. Bu, kanunun bir gereğidir; bunun bizim Hükümetimizle bir alakası yok. Ayrıca, 3 Mart 2001 tarihli Elektrik Piyasası Kanununda, hiçbir abone grubuna ya da tüketiciye tarife üzerinden indirim yapılmaması esas alınmıştır. Belirli bir bölgedeki tüketicilerin ya da belirli abone gruplarının desteklenmesi hususu ise ancak "belirli bölgelerde ve/veya belirli amaçlara yönelik olarak tüketicilerin desteklenmesi amacıyla sübvansiyon yapılması gerektiğinde, bu sübvansiyon, fiyatlara müdahale edilmeksizin, miktarı ile esas ve usulleri Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulu kararıyla belirlenmek üzere söz konusu tüketicilere geri ödeme şeklinde yapılır" hükmünün yer aldığı Kanunun 13 üncü maddesinin (c) bendi çerçevesinde yapılabilmektedir. Serbest tüketici limiti ile perakende satış lisansı alma usul ve esasları, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından belirlenerek ilgili mevzuatta yayımlanmıştır. Konuya ilişkin olarak, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun, TEDAŞ Genel Müdürlüğüne muhatap, 24 Şubat 2003 tarih ve 747 sayılı yazısında, "OSB'lere -yani, organize sanayi bölgelerine- elektrik enerjisinin satışı hususu ise kanundaki serbest tüketici tanımı dikkate alınarak, Elektrik Piyasası Serbest Tüketici Yönetmeliğinin 5 inci maddesiyle düzenleme altına alınmıştır. Buna göre, iletim sistemine doğrudan bağlı tüketiciler ile yıllık elektrik enerjisi tüketimleri itibariyle kurul tarafından belirlenen elektrik enerjisi miktarından daha fazla tüketimde bulunan gerçek ve tüzelkişiler serbest tüketici olarak tanımlanmaktadır. 3 Mart 2003 tarihinden başlamak üzere, Elektrik Piyasası Serbest Tüketici Yönetmeliğinin 5 inci maddesinin ikinci fıkrası (c) bendi çerçevesinde, bir araya gelerek tek bir tüzelkişilik oluşturan birden fazla tüketicinin, bir önceki takvim yılına ait toplam elektrik enerjisi tüketimlerinin serbest tüketici limitini geçmesi, tedarikçi ile söz konusu tüzelkişiliği ikili anlaşma yapması ve tüzelkişilik çatısı altında, tüketicilerin elektrik enerjisi tüketimlerinin tek bir ortak sayaçtan ölçülmesi kaydıyla, serbest tüketici niteliği kazanılması da mümkündür. Bu itibarla, OSB tüzelkişiliğinin bu hükmün kapsamına girmesi halinde, serbest tüketici olarak elektrik enerjisi satın alması olanak dahilindedir. Ancak, serbest tüketici niteliği kapsamında satın alınan bu enerjinin tüketicilere satılması, bir piyasa faaliyeti olan perakende satış faaliyetinin kapsamına girdiğinden, lisans sahibi olmayan tüzelkişiler tarafından yapılabilmesi mümkün değildir" denilmektedir. Ayrıca, Elektrik Piyasası Serbest Tüketici Yönetmeliğinin 7 nci maddesinde "gerçek veya tüzelkişilerin, otoprodüktör grubu lisansı, bir tüzelkişinin ortağı olması veya bir organize sanayi bölgesinde yer alması, serbest tüketici niteliği kazanmalarından doğan tedarikçilerini seçme haklarını ortadan kaldırmaz" denilmektedir. 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununda serbest tüketicinin "Kurul tarafından belirlenen elektrik enerjisi miktarından daha fazla tüketimde bulunması veya iletim sistemine doğrudan bağlı olması nedeniyle tedarikçisini seçme serbestisine sahip gerçek veya tüzelkişi" şeklinde tanımlanmış olması nedeniyle, sadece, iletim sistemine doğrudan bağlı olan tüketiciler, tüketim miktarına bakılmaksızın serbest tüketici olup, dağıtım sistemine bağlı olan OSB'lerin, tüketim miktarlarına bakılmaksızın serbest tüketici olarak kabul edilmesi mümkün olamamaktadır. Üçüncü ve dördüncü soru Bakanlığım ilgi alanına girmemekte olup, konu Maliye Bakanlığı ve Başbakanlık Hazine Müsteşarlığının sorumluluk alanında bulunmaktadır. Bu arada, yeri gelmişken söyleyeyim; biz, elektriğe herhangi bir zam yapmış filan değiliz ve iktidara geldiğimiz günden bugüne kadar -ki, yirmidört aydan fazla oldu- elektriğe zam yapmadığımız gibi, indirimler yaptık. Bunu yaparken de, bütçeye yük olmadan, tamamıyla, işi, bir enerji yönetimi şeklinde ele aldık; yerli kaynaklara, suya ve kömüre ağırlık vererek, bir de -mobil santrallar başta olmak üzere- pahalı olan üretimi durdurarak yaptık ve neticede de, iki yıldır -yirmidört ayı da geçti- elektriğe zam yapmadığımız gibi, indirimler yaptık; bunu da, zaten, faturalarınızdan görebilirsiniz. Hepinize saygılar sunuyorum. (AK Parti sıralarından alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Mehmet Hilmi Güler (AK Parti, Ordu). “Adana mv. atilla başoğlu'nun, yabancı şirketlerin doğu ve güney doğu anadolu'daki petrol arama faaliyetlerinin derinliğe ininmediğine ilişkin, izimir mv. vezir akdemir'in, tüplügaz sektöründeki dağıtım paylarıyla ilgili,balıkesir mv.sedat pekel'in, organize sanayi bölgesinin elektrikleriyle ilgili (6/645,651,697,704)”. TBMM Genel Kurulu, 28. Birleşim tutanağı, 7 Aralık 2004. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-hilmi-guler-22-2004-12-07-adana-mv-atilla-basoglu-nun-yabanci-sirketlerin-dogu-ve-guney-dogu-a (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.