# Tarımsal üretici birlikleri kanunu tasarısı ile tarım, orman ve köyişleri komisyonu (s.s.617)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Mehmet Mehdi Eker (AK Parti, Diyarbakır)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 107. Birleşim
- **Tarih:** 29 Haziran 2004
- **Gündem:** TARIMSAL ÜRETİCİ BİRLİKLERİ KANUNU TASARISI İLE TARIM, ORMAN VE KÖYİŞLERİ KOMİSYONU (S.S.617)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-mehdi-eker-22-2004-06-29-tarimsal-uretici-birlikleri-kanunu-tasarisi-ile-tarim-orman-ve-koyisl

> Mehmet Mehdi Eker (AK Parti), 29 Haziran 2004 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 107. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: TARIMSAL ÜRETİCİ BİRLİKLERİ KANUNU TASARISI İLE TARIM, ORMAN VE KÖYİŞLERİ KOMİSYONU (S.S.617)); konuşma 843 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

AK PARTİ GRUBU ADINA MEHMET MEHDİ EKER (Diyarbakır) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Tarımsal Üretici Birlikleri Yasası Tasarısı hakkında Adalet ve Kalkınma Partisi Grubu adına söz almış bulunuyorum; şahsım ve Grubum adına Yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum.

Değerli arkadaşlar, ülkemiz, coğrafî imkânları sebebiyle, esas olarak, tarım ürünlerinin hiçbirisinde bir üretim sorunu yaşamamaktadır; çünkü, imkânlarımız, bazı tropik meyveler dışında, her türlü tarla bitkisi, her türlü bağ bahçe sebze ve meyvesini üretme imkânını bize sunmaktadır.

Değerli arkadaşlar, ancak, bu üretim imkânı, üreticilerimizin sorunlarının bulunmadığı anlamına gelmemektedir. Muhtelif zamanlarda şahsen bu kürsüden sizlere arz ettiğim ve zaman zaman diğer arkadaşlarımızın da sizlere arz ettiği gibi, tarım sektörümüzün birçok alanda, üreticilerimizin birçok konuda sorunları bulunmaktadır. Girdi sorunu, ki, hem hayvansal üretim hem bitkisel üretim için, yüksek vasıflı damızlık, tohum, ilaç, gübre, enerji ve benzeri girdiler ile ileri teknoloji, fiyat, kredi, örgütlenme, pazarlama başlıca sorunlarımız arasında bulunmaktadır.

Değerli arkadaşlar, AK Parti ve AK Parti Hükümeti, tarım sektörünün sorunlarını çözme vaadinin gereği olarak, tarım sektörüyle ilgili temel yasaları bir bir çıkarmaktadır. Bildiğiniz gibi, birkaç hafta önce, yine bu salonda, tarım sektörümüzün üretici organizasyonlarının en önemlilerinden olan Ziraat Odaları Birliği Kanunu çıkarıldı.

Değerli arkadaşlar, gelişmiş ülke modelleri incelendiğinde, tarım sektörü ve üreticilerinin örgütlenmesinin, ziraat odaları, kooperatifler ve üretici birlikleri şeklinde teşekkül ettiği görülmektedir. Bu 3 örgüt, esasen, birbirinin rakibi veya alternatifi değil, aksine, yardımcısı ve tamamlayıcısı niteliktedir.

Değerli arkadaşlar, ilave olarak, Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı ve yıllık programlarda da, üreticilerimizin, kamudan bağımsız bir yapıda, üretimden pazarlamaya kadar olan safhalarda hizmet vermek üzere, kâr amacı gütmeyen organizasyonlar oluşturması öngörülmekte ve buna dönük olarak, üretici birliklerinin teşekkül etmesi, üretici birlikleriyle ilgili kanunun çıkarılması öngörülmektedir.

Sayın Başkan, değerli arkadaşlar; ülkemizdeki 4 000 000'u aşkın tarım işletmesinin yapısında, özellikle pazarlama kanallarında çok sayıda aracının bulunması, aracı kademenin faaliyet göstermesi, üreticilerimizin, iç ve dışpazara dönük ürün taleplerini ve fiyatlarını yeterince takip etmekte güçlükle karşılaşmasına yol açmaktadır. Keza, bu çok sayıdaki aracı kademenin bulunması, sözgelimi, Antalya'da bir domates üreticisi domatesinin kilosunu 30 000 liradan satmaya zorlandığında, Ankara'daki bir tüketici aynı domatesi 300 000 liradan satın alamamaktadır. Bu şekilde, hem üretici hem tüketici aleyhine bir piyasa oluşmaktadır.

(x) 617 S. Sayılı Basmayazı tutanağa eklidir.

Değerli arkadaşlar, bu sorunları aşmak üzere, Türkiye'de, bugüne kadar, tarım kredi kooperatifleri, tarım satış kooperatifleri ve birlikleri, tarımsal amaçlı diğer kooperatifler, hayvan yetiştirici birlikleri, makine kullanım birlikleri, köye hizmet götürme birlikleri, süt birlikleri, mücadele birlikleri ve daha birçok birlik kurulmuş bulunmaktadır. Bunların her birisi, değişik bir bakanlığın değişik bir mevzuatına tabi olarak faaliyet göstermişlerdir; ancak, bugüne kadar, bunlar, üreticilerimiz için yapması gereken hizmetleri yerine getirmekten, maalesef uzak kalmışlardır. İlave olarak, bünyelerindeki bazı sorunlar sebebiyle yeni problemler meydana getirmişlerdir. Değerli arkadaşlar, işte bu durum, hem kaynak israfına hem zaman kaybına hem de başka birtakım sosyoekonomik problemlere yol açmış bulunmaktadır.

Değerli arkadaşlar, bütün bu arz ettiğim sorunların tecrübeleri ışığında Tarımsal Üretici Birlikleri Yasası Tasarısı, yani, elimizdeki tasarı hazırlanmış ve Yüce Meclisin onayına sunulmuştur.

Değerli arkadaşlar, mevcut tasarı şunları amaçlamaktadır: Öncelikle, üretimin talebe göre planlanması, ürün kalitesinin iyileştirilmesi ve kendi mülkiyetine almadan tarımsal ürünlerin pazarlamasını yapmak üzere, üreticilerin, bir birlik teşekkül ettirmeleri öngörülmektedir.

Değerli arkadaşlar, bu tasarıyla öngörülen, ürün veya ürün grubu, tarımsal, hayvansal veya su ürünleri üretiminin herhangi bir alanında birlik kurulmasıdır. Tabiî ki, bunların detayları, Tarım ve Köyişleri Bakanlığımızca çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenecektir.

Tasarıda, kuruluş esnasında basit bir prosedür öngörülmektedir. En az 16 tarım üreticisi bir araya gelerek, bir üretici birliği oluşturabileceklerdir. Tabiî ki, üretim kapasitesiyle ilgili birtakım sınırlamalar konusunda, yine Bakanlık tarafından yönlendirilmek suretiyle üreticiler bilgilendirilecektir.

Değerli arkadaşlar, çokbaşlılığı ve muhtemel bir kargaşayı önlemek amacıyla da, aynı ürün ve ürün grubu için, ilçe düzeyinde, en fazla bir birlik kurulması öngörülmektedir.

Peki, bu üretici birlikleri ne tür görevler üstleneceklerdir; yine, bu hususla ilgili, sizlere, kısaca, başlıklar halinde bazı bilgiler arz etmek istiyorum:

Piyasa araştırmaları yapmak,

Pazara arzı düzenlemek,

Üyelere teknik destek sağlamak,

Girdi temininde yardımcı olmak,

Yetiştirilen ürünlerin çeşit kombinasyonunu iyileştirmek,

Kaliteyi yükseltmek,

Kayıt tutmak,

Standartlara uyulmasını sağlamak,

Çevreyle uyumlu tarım tekniklerini, üretim tekniklerini yaygınlaştırmak,

Üreticilerimizin, özellikle pazarlama safhasında, pazarlama sürecinde, en sık karşılaştıkları ürün depolanması hususunda kendilerine yardımcı olmak,

Piyasa düzenlemelerinde görev almak,

Üreticilerimizin, sanayi kuruluşlarıyla yapacakları sözleşmelerde, sözleşmeli üretim sürecinde kendilerine yardımcı olmak.

Değerli arkadaşlar, bu birliklerin merkezde de örgütlenmesi, merkez birliği şeklinde de örgütlenmesi, yine tasarıda öngörülmektedir ve bunların, daha bağımsız, daha esnek, daha rahat hareket edebilmeleri açısından, gelirleri de yasa tasarısında belirlenmiştir, öngörülmüştür; aidatlar, bağış ve yardımlar, birlik aracılığıyla pazarlanacak ürünlerden kesilecek hizmet payları ve diğer gelirler, üretici birliklerimizin başlıca gelirini teşkil edecektir.

Değerli arkadaşlar, üretici birliklerinin, özellikle bağımsız ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığının doğrudan vesayeti altında olmamasına bu tasarı metninde önem verilmiş, bu konu da düşünülmüş ve Bakanlığın, sadece teknik destek sağlama, bilgilendirme ve yönlendirme hususunda yardımcı olması öngörülmüştür.

Değerli arkadaşlar, tabiî ki, tarım sektörü, sorunları kısa sürede oluşmuş bir sektör değildir; nüfusumuzun yüzde 40'ını üretici olarak, yüzde 100'ünü de tüketici olarak ilgilendiren bu dev sektör, cesameti kadar büyük sorunlar içerisinde bulunmaktadır; ama, bu sorunları çözme iradesindeki AK Parti Hükümeti, hazırladığı tasarılarla bu sorunları çözme iradesini ortaya koymakta ve ardı ardına getirdiği yasalarla da temel meseleyi, mevzuat meselesini çözme sürecine girmiş olup, bunu adım adım halletmektedir.

Ben, bu duygu ve düşüncelerle, tasarının yasalaşmasını diliyor, Yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum. (Alkışlar)

---

**Kaynak gösterme:** Mehmet Mehdi Eker (AK Parti, Diyarbakır). “Tarımsal üretici birlikleri kanunu tasarısı ile tarım, orman ve köyişleri komisyonu (s.s.617)”. TBMM Genel Kurulu, 107. Birleşim tutanağı, 29 Haziran 2004. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-mehdi-eker-22-2004-06-29-tarimsal-uretici-birlikleri-kanunu-tasarisi-ile-tarim-orman-ve-koyisl (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.