# Bor ve ürünleri araştırma enstitüsü kurulması hk.kan tas. ( s.sayısı :135 ) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Mehmet Mesut Özakcan (CHP, Aydın) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 87. Birleşim - **Tarih:** 29 Mayıs 2003 - **Gündem:** BOR VE ÜRÜNLERİ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ KURULMASI HK.KAN TAS. ( S.SAYISI :135 ) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-mesut-ozakcan-22-2003-05-29-bor-ve-urunleri-arastirma-enstitusu-kurulmasi-hk-kan-tas-s-sayisi > Mehmet Mesut Özakcan (CHP), 29 Mayıs 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 87. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: BOR VE ÜRÜNLERİ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ KURULMASI HK.KAN TAS. ( S.SAYISI :135 )); konuşma 901 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) CHP GRUBU ADINA MEHMET MESUT ÖZAKCAN (Aydın) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri, görüşmekte olduğumuz Bor ve Ürünleri Araştırma Enstitüsü Kurulması Hakkında Kanun Tasarısının 2 nci maddesinde, Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adına, söz almış bulunuyorum; hepinizi saygıyla selamlıyorum. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; ülkemiz, dünya toplam bor rezervlerinin yaklaşık yüzde 65'lik çok büyük ve çok önemli bir payına sahiptir; ancak, bor madenini değerlendirmemiz açısından bakıldığı zaman, durum, hiç de iç açıcı değildir. Türkiye olarak, dünyada en büyük yeraltı zenginliğine sahip olmamıza karşın, bunu yeterince değerlendiremediğimiz gerçeğiyle yüz yüzeyiz. Kimilerine göre, iç ve dışborçlarımızı ödeyecek, çocuklarımızın geleceğini, ulusumuzun geleceğini kurtaracak bir yeraltı zenginliğimiz olan bor madeninden elde ettiğimiz ihracat geliri, mermer ihracatından elde edilen gelirin yarısı kadardır. Bor madeni, bugünkü gibi, hammadde olarak -cevher olarak- satıldığı zaman, mermer taşı kadar değer ifade etmiyor. Konuyla ilgili değerli bir bilim adamımız "cevher satan, 10 000 kat katmadeğerden yoksun kalır" demişti. O nedenle, cevher ihracatçısı ülke olmaktan kurtulmalıyız. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; ülkemiz açısından büyük önem taşıyan bor mineralleriyle ilgili olarak, sizlere, bazı açıklamalarda bulunmak istiyorum. Bor mineralleri, sanayiin değişik kesimlerinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Borun o kadar geniş bir alanda kullanılıyor olması, ham ve rafine edilmiş ürünlerin üretiminin son yıllarda hızlı bir şekilde artmasına sebep olmuştur. Teknolojideki gelişmeler bu hızla devam ederse, bor üretimindeki artış daha da hızla devam edecektir. Günümüzde, evlerde, endüstride çok yaygın olarak kullanılan temizleyiciler ile cam ve seramik yapımında kullanılan borun tüketimi, nüfusun artması ve dayanıklı malların kullanımıyla yakından ilgilidir. Bu sebeple, bor tüketiminin sürekli artması kaçınılmazdır. Endüstrinin çeşitli dallarında kullanılan bor ürünleri, fiberglas, tıp uygulamaları, eczacılık, nükleer reaktörlerde koruyucu olarak, sunî gübre yapımı, fotoğrafçılık, cam ve emaye gibi geleneksel sanayi dallarının temel hammaddelerini oluşturmaktadır. Bor ve bileşenleri, kuvvetli lehimlemede, kaynak işlerinde, sürtünmelerin azaltılmasında, deterjan üretiminde, tekstil boyamalarında, tarım sanayiinde ve çeşitli malzemelerin uzun süre korunmasında çok yaygın olarak kullanılmaktadır. Bazı bor ürünleri, mükemmel ergime maddeleri olmaları sebebiyle, metal arıtma ve çelik üretiminde, atomik reaktörlerde, güneş bataryalarında çokça kullanılan vazgeçilmez maddelerdir. Bor bileşenleri, jet ve roket yakıtı olarak da kullanılmaktadır. Toplumun bütün kesimlerinde yaşam standartlarının hızla yükseltilmesi arzusu ve bilim ve teknikteki keşiflerin gelişimi, bor ve bileşenlerine duyulan talep ve ihtiyacın giderek daha büyük oranda artmasına yol açacaktır. Bu kadar önemli olan bor madenimizi değerlendirmek için, bu madenden elde edilen uç ürünlerle ilgili tekniği üretme, yaratma ve sahip olmaya ihtiyacımız var. Uç ürünlerde inanılmaz gerçekler var. Bordan elde edilen uç ürünlerin, nükleer reaktörlerde nötronlara karşı en etkili kalkan olarak kullanılma özelliği var; uçak ve oto kaportalarında, uzay sanayiinde kullanılma özelliği var. Bor karbür, tank zırhı olarak kullanılan bir malzeme; ferro bor, trafolarda silisli sac olarak kullanılıyor, kayıpları yüzde 75 azaltıyor; sodyum bor hidrür, enerji tekniğinde otomobil yakıtı olarak kullanılıyor. Tabiî ki, bütün bunları gerçekleştirmek için bor madeniyle ilgili teknolojiye ihtiyacımız var. Bor ve Ürünleri Araştırma Enstitüsü Kurulması Hakkında Yasa Tasarısının gerekçelerinde "ar-ge (araştırma ve geliştirme) faaliyetlerine gereken önemin verilmesi gerekir" denilmektedir. Görüştüğümüz tasarıyla kurulması düşünülen enstitü -bu yapısıyla bir genel müdürlük kuruluyor izlenimi vermektedir- bir araştırma enstitüsü olmaktan çok, bir koordinasyon ve finansman kurumu olacağını göstermektedir. 28 kişilik kısıtlı bir kadroyla oluşturulmak istenilen enstitü yeni bir açılım getirmediği gibi, bu yanlış yapılanma, ileride bor mineralleriyle ilgili kurulabilecek muhtemel gerçek bir teknoloji geliştirme merkezinin de önünü kesebilecektir. Esasen, şu anda, Eti Holding bünyesinde 49 personele sahip bir Ar-Ge Daire Başkanlığı bulunmaktadır. Ben, bu Daire Başkanlığına bizzat giderek, yerinde de gördüm laboratuvarını, çalışanlarını. Bu Daire Başkanlığında 18 araştırma görevlisi var ve 1 başkan, 1 başkan yardımcısı, 3 müdür, 4 memur, 14 başuzman, 1 elektrik teknisyeni, 1 metalurji teknisyeni, 6 laboratuvar görevlisi görev yapmaktadır. Burada görevli personel yıllardır istihdam edilmiş; ancak, bu daireye gereken önem, ilgi ve destek gösterilmemiştir. Böyle, hazır, kurulu bir sistem verimli bir şekilde işletilmezken, bu kurum bir kenara itilerek yeni kurumlar oluşturulmaktadır. "Devlet hantal; devleti küçültelim" diyenler, yeni yeni kurumlar kurarak, devleti daha da hantal hale getirmektedir. Bu enstitünün oluşumu kafamızda soru işaretleri ve kuşkular yaratmaktadır. Sayın Enerji Bakanımızın iyi niyetine inanmak istiyoruz. Sayın Bakan "kurulacak bu enstitü partilerüstü olsun istedik, siyaset bulaşmasın istedik, idarî ve malî yönden özerk olsun istedik" diyerek, Plan ve Bütçe Komisyonundaki, bu tasarıyla ilgili sunuşlarında açıklamalarda bulunmuşlardı. Enstitünün yönetim kurulu üyelerinin çoğunluğu Sayın Başbakan tarafından atanacaktır. Sayın Başbakan tarafından atanacak böyle bir yapı partilerüstü olabilir mi?!. Sayın Başbakan tarafından atanacak bir yönetim kurulunun yapısı siyasetin bulaşmadığı bir yapı olabilir mi?!. Atamayla özerklik yan yana olabilir mi?!. Kaldı ki, Sayın Başbakanın yaptığı atamalarla ülkemizde son günlerde yarattığı sıkıntılar ortada iken, hatta, Sayın Başbakanın yaptığı atamalar mizah ve espri konusu haline geliyorken, bu kurumun siyasetten arınmış olabileceğini düşünmek mümkün değildir. Geçtiğimiz haftalarda, bir değerli gazetecimizin köşesinde okumuştum. "Askeriyede tayinleri Başbakan Sayın Erdoğan yapsa ne olurdu" diye sorup, yanıtlıyor: "İstanbul Belediyesi Zabıta Müdürü Genelkurmay Başkanı olurdu." RECEP KORAL (İstanbul) - Yakışırdı yani! MEHMET MESUT ÖZAKCAN (Devamla) - Gerçekler gün gibi ortadayken, Sayın Bakanın söyledikleri çok inandırıcı olamıyor; ama, biz, Sayın Bakanımızın da iyi niyetine, samimiyetine inanmak, güvenmek istiyoruz. Yönetim yapısı içerisinde çeşitli kurum ve bakanlıklardan temsilci bulunurken, konunun uzmanı olan Plan ve Bütçe Komisyonu üyelerine çok detaylı bilgiler sunan jeoloji, jeofizik ve maden ve kimya mühendisleri odalarının bağlı bulunduğu Türkiye Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinden de bir temsilci bulunması talebimiz, hem altkomisyonda, daha sonra da Komisyonda kabul edilmemiştir. Altkomisyon toplantısında bu talebimizin kabul edilmeyişi nedeniyle, alt komisyonda görevli Cumhuriyet Halk Partili iki milletvekili olarak, komisyon toplantısını terk etmiştik. Plan ve Bütçe Komisyonunda Sayın Bakanımız bu önerimize sıcak bakmakla birlikte, bu talebimiz yine kabul görmedi; ancak, Sayın Bakan, bu düzeltmeyi Genel Kurulda gerçekleştiririz diyerek söz vermişti. (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) --- **Kaynak gösterme:** Mehmet Mesut Özakcan (CHP, Aydın). “Bor ve ürünleri araştırma enstitüsü kurulması hk.kan tas. ( s.sayısı :135 )”. TBMM Genel Kurulu, 87. Birleşim tutanağı, 29 Mayıs 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-mesut-ozakcan-22-2003-05-29-bor-ve-urunleri-arastirma-enstitusu-kurulmasi-hk-kan-tas-s-sayisi (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.