# Devlet memurları kanunu ve türkiye cumhuriyeti emekli sandığı kanunu ile diğer bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı (s.s.827) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Mehmet Mustafa Açıkalın (AK Parti, İstanbul) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 68. Birleşim - **Tarih:** 9 Mart 2005 - **Gündem:** DEVLET MEMURLARI KANUNU VE TÜRKİYE CUMHURİYETİ EMEKLİ SANDIĞI KANUNU İLE DİĞER BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TASARISI (S.S.827) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-mustafa-acikalin-22-2005-03-09-devlet-memurlari-kanunu-ve-turkiye-cumhuriyeti-emekli-sandigi-kanunu-i > Mehmet Mustafa Açıkalın (AK Parti), 9 Mart 2005 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 68. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: DEVLET MEMURLARI KANUNU VE TÜRKİYE CUMHURİYETİ EMEKLİ SANDIĞI KANUNU İLE DİĞER BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TASARISI (S.S.827)); konuşma 1.792 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) AK PARTİ GRUBU ADINA MEHMET MUSTAFA AÇIKALIN (İstanbul) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı üzerinde, Adalet ve Kalkınma Partisinin görüşlerini açıklamak üzere söz almış bulunuyorum; hepinizi saygıyla selamlıyorum. Gerçekten de, bu kanun, Türkiye Büyük Millet Meclisine sevk edildiği şekliyle ve genel gerekçesinde açıklandığı üzere, bütçe kanunlarında yer alan hükümlerin ilgili bulundukları kanunlara taşınması amacıyla düzenlenmiş ve tasarlanmış bir kanundur. Bugüne kadar, bütçe kanunlarına, gerçekten, Anayasa hükmüne aykırı olarak, bütçe dışında birçok düzenlemeler, maddeler yerleştirilmiştir. Ancak, hükümet, hem bu tasarıyla hem de bundan önce Meclise sevk etmiş bulunduğu muhtelif tasarılarla, bütçe kanunlarında yer alan maddelerin, düzenlemelerin, ilgili bulundukları kanunlara taşınması istikametinde ciddî gayretler içinde olmuştur. Bu kanunun, genel gerekçede belirtilen amacı aşmış olması, gerçekten, hükümetin bir eksiği olarak değerlendirilmemesi icap eder. Plan ve Bütçe Komisyonunda yapmış bulunduğumuz çalışmalar neticesinde, bu tasarıya gerçekten önemli ilaveler getirilmiştir ve bu sebeple de, kanun tasarısının başlığı değiştirilmiştir; Devlet Memurları Kanunu ve Emekli Sandığı Kanunu hakkındaki değişikleri içeren bir kanunken, Plan ve Bütçe Komisyonundan geçtiği şekliyle, artık bundan böyle tasarının adı, Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısıdır. Gerçekten de, Plan ve Bütçe Komisyonunda bu tasarıyla alakalı olarak 57'ye yakın önerge görüşülmüş, değerlendirilmiş, bunlardan bir kısmı kabul edilmiş, bir kısmı üst komisyonda değerlendirilmiş ve nihaî olarak önümüze getirilmiştir. Tasarı, 32 ana madde ve 6 geçici madde olarak sevk edilmişken, önümüze 38 ana ve 10 geçici madde olarak takdim edilmiştir. Ancak, ana maddeler içerisinde, gerçekten, madde sayılarını önemli ölçüde değiştiren ve önemli kanunlarda değişiklik yapan maddeler bulunmaktadır. Baktığımızda, bu tasarının değiştirdiği kanunları saymak icap ederse, 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanunu, 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu, 6245 sayılı Harcırah Kanunu, 237 sayılı Taşıt Kanunu, 2108 sayılı muhtarların ödenek ve sosyal güvenliklerini düzenleyen Kanun, 2547 sayılı YÖK Kanunu, Karayolları Trafik Kanunu, 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu, 3095 sayılı kanunî faiz ve temerrüt faizini düzenleyen Kanun, 3465 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü dışındaki kuruluşlara otoyol yapımına müsaade eden Kanun, en önemlisi tabiî "47, 49" diye isimlendirdiğimiz 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, Özel Tüketim Vergisi Kanunu, Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu, Büyükşehir Belediye Kanunu, Genel Kadro Kanunu, 230 sayılı KİT Kanunu ve buna benzer birtakım önemli kanunlarda değişiklik yapılmaktadır. Genel olarak baktığımızda, bu değişiklikler, birinci olarak özlük haklarıyla alakalı değişiklikler içermektedir. Bazı maaşlarda, sosyal haklarda, harcırahta, emekli maaşlarında ve ölenlere tazminat ödemesine dair birtakım sosyal iyileştirmeler içermektedir. İkinci olarak, kanun, özelleştirmeyi kolaylaştırıcı veya özelleştirmenin önündeki engelleri kaldırıcı düzenlemeler içermektedir. Telekomla alakalı yapılmış bulunan düzenleme bunlardan bir tanesidir. ÖTV ertelemesi veya ÖTV'deki mükellef ve vergiyi doğuran olayı tarif eden madde buna örnek olarak gösterilebilir. Aynı şekilde, Karayollarının otoyol yapımında yap-işlet-devret modeline getirilen açılım buna örnek olarak gösterilebilir. Birtakım vergilerde düzenleme yapılmaktadır. Dediğim gibi, Katma Değer Vergisiyle alakalı düzenleme vardır, Özel Tüketim Vergisiyle alakalı olarak yapılmış bulunan düzenleme vardır. Yükseköğretim Kurumu Kanunun iki maddesiyle alakalı olarak yeni bir düzenleme getirilmiş bulunmaktadır ve önemli ölçüde de, geçici maddelerinden, birtakım kamu iktisadî teşebbüslerinin borçlanma yapıları veya gayrimenkullerinin satışları ve buna ilişkin elde edilen gelirlerin harcanmasına ilişkin düzenlemeleri içermektedir. Baktığımızda, bu kamu iktisadî teşebbüsleri olarak, önemli ölçüde, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryollarıyla alakalı düzenleme bulunmaktadır, Toprak Mahsulleri Ofisi ve Türkiye Şeker Fabrikaları Anonim Şirketinin, dışfinansman temini amacıyla sağlanmış bulunan kaynakların kullandırılmış olan kısımdan ödenmeyen kısımların görev zararlarına veya ödenmiş sermayelerine mahsup edilmesi suretiyle kapatılmasına ilişkin düzenlemeler bulunmaktadır. Aynı şekilde, özelleştirme kapsamındaki Tekelin gayrimenkul satışlarıyla alakalı düzenleme bulunmaktadır. Keza, TEDAŞ'ın birtakım alacaklarının yeniden yapılandırılmasıyla alakalı düzenleme bulunmaktadır. Maddelere baktığımızda, önemli olarak, özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomun özelleştirilmesiyle alakalı olarak, Rekabet Kurumu tarafından verilmiş bulunan görüşe uyularak, bu kurumun özelleştirilmesinden sonra özel tekeller yaratmamak amacıyla, bu kurum bünyesinde bulunan kablolu TV altyapı üzerindeki teknik olarak verilebilecek her türlü hizmet ve televizyon yayıncılığı dahil uydu platform işletmecilikleri, yine bu kurumun iştiraki bulunan Türksat AŞ'ye devredilmektedir. Dolayısıyla, buna ilişkin hizmetler, Telekom özelleştirildikten sonra da Türksat AŞ tarafından yerine getirilebilecektir ve sonuç olarak, bu sektörde, özelleştirmeden sonra, en azından iki tane, birbirine rakip, aynı konuda faaliyette bulunan kurum ortaya çıkmış olacaktır. Hükümet tasarısındaki şekliyle, bilindiği üzere Emekli Sandığı Kanununa ilişkin düzenlemeler bulunmaktaydı. Burada, önemli ölçüde, iştirakçilerin yaş haddi sebebiyle hizmetlerinin sona ermesini düzenleyen madde bulunmaktadır. Bilindiği üzere genel prensip 65 yaştır; ancak, gerek ve zorunluluk bulduğu hallerde, kurumlar, 43 üncü maddedeki istisnalar dışında, 61 yaşında da bu maddeyi uygulayabileceklerdir. Diğer bir konu, Emekli Sandığı Kanunuyla alakalı olarak, muhtacın tarifi yapılmıştır burada. İş Kanunundaki 16 yaşa ilişkin asgarî ücret esas alınmak suretiyle tarif yapılmış bulunmaktadır. Yine önemli bir olay; özelleştirilen kurumlardan emekli olanların işlemlerinin gerçekleştirilmesinde sevk onayı arandığı için ciddî bir mağduriyet söz konusuydu. Bu kaldırılmak suretiyle, bundan böyle, özelleştirilen kurumlardaki çalışanların emekliliklerinde bürokrasi azaltılmış bulunmaktadır. 6245 sayılı Kanuna göre harcırah alan memur ve çalışanların harcırahlarında ciddî bir iyileşme getirilmiş bulunmaktadır. Bundan böyle, bu kanuna göre harcırah alanlar, gündelikleri tutarındaki ibate bedellerini belgelemek suretiyle kurumlarından tahsil edebileceklerdir. Bu, 6245 sayılı Kanuna tabi olarak çalışanlar bakımından ciddî bir iyileşmedir. Dönersermayeyle alakalı olarak, özellikle Sağlık Bakanlığının dönersermaye işletmesi çalışmasındaki tıkanıklıklar kaldırılmak istenmiştir. Birinci olarak, dönersermaye işletmesinin tavanı 3 milyar Yeni Türk Lirasına yükseltilmiştir. Dönersermaye kapsamına, birinci derecede sağlık hizmetleri de dahil edilmiş bulunmaktadır ve buna ilişkin olarak gelir kaynakları artırılmıştır. Dönersermaye işletmelerinin elde ettikleri gelirlerin harcanmasında da bu kuruma, yani Sağlık Bakanlığına, özellikle teknolojik cihazların alımında bir elastikiyet ve imkân getirilmiştir. Bir yıldan fazla kullanılan bu ve buna benzer hizmetlerin, hizmet satın alınması suretiyle temini öngörülmüş bulunmaktadır. Bu tasarıda yapılmış bulunan en önemli değişikliklerden bir tanesi, Taşıt Kanununda getirilmiş bulunan düzenlemedir. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bilindiği üzere, Taşıt Kanununda hizmet kiralaması istisnaî ve ihtiyarî bir düzenleme iken, bundan böyle, taşıt alımında, taşıt edinmede hizmet alımı esas kabul edilmiştir. Yani, bundan böyle Taşıt Kanununa tabi kurumlar, taşıt satın almak yerine hizmeti satın alacaklardır. Ancak, ekonomik olma veya kurumun özelliğine ilişkin, maddede sayılı istisnalar mahfuzdur. Böylece, hizmet satın alma suretiyle, hem kurumların bakım, tamir gibi hususlarda karşılaştıkları ciddî engeller ortadan kaldırılmış olmaktadır hem de daha az bir bütçe yüküyle çok daha fazla taşıt edinme imkânı temin edilmiş bulunmaktadır. Sosyal olarak yapılmış bulunan, sosyal yönü ağır basan düzenlemeler vardır. İşte, muhtarların gelirleriyle alakalı olarak ve muhtarlık bölgesindeki nüfus ve diğer kriterler dikkate alınmak suretiyle farklılaştırma getirilmiş ve bunların ödeneklerinde artırım öngörülmüştür. Aynı şekilde, millî mücadelede kaybedilen şehitlerimizin ve madalya sahiplerinin yararlandıkları hizmetlere, anne, baba ve çocukları da dahil edilmiş bulunmaktadır. Yüksek Öğretim Kurumuyla alakalı olarak yapılmış bulunan düzenlemelerden bir tanesi, bu kurum tarafından komisyona getirilmiş bulunan öneridir. Bunlardan bir tanesi, araştırma görevlileri, bilindiği üzere, üç yıldan daha fazla yeniden atanamıyorlardı. Burada, araştırma görevlilerine verilmiş bulunan projelerin üç yıldan daha fazlaya sirayet etmesi halinde projenin yarım kalması veya gerçekleştirilmemesi durumu söz konusu olduğu için, en azından proje bitinceye kadar araştırma görevlilerinin yeniden atanabilmesine bu tasarıyla imkân getirilmiştir. YÖK'le alakalı olarak yapılmış bulunan diğer bir düzenlemede, YÖK Kanununa tabi kurumlara lisans ve lisansüstü düzeyde ortak uluslararası program yapabilme imkânı getirilmiş bulunmaktadır. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 2918 sayılı Kanun kapsamında trafikten menedilen, önemli ölçüde, gümrüklerde bekleyen taşıtların bir an evvel tasfiyesine ilişkin olarak tasarıda düzenleme bulunmaktadır. Bunlar altı ay süreyle bekletilecektir. Bu süre içerisinde müracaat edilmemesi halinde, bunların tasfiyesi kurumunca ifa edilecektir. Biraz önce, Katma Değer Vergisi Kanununda 3065 sayılı Kanuna ilişkin olarak düzenleme ve değişiklik yapıldığını belirtmiştim. Bunlardan bir tanesi, Türksat Anonim Şirketinin, yine, daha önce belirttiğim birtakım hizmetlerinin, Türk Telekomun sahip bulunduğu gayrimenkullerin ve hakların Türksat AŞ'ye devrinde Katma Değer Vergisinin uygulanmamasını düzenlemektedir. Aynı şekilde, Emekli Sandığı Kurumu tarafından, gayrimenkul ve iştirakleriyle alakalı olarak Katma Değer Vergisi istisnası düzenlenmiş bulunmaktadır. Ekonomik hayata ilişkin önemli düzenlemelerden bir tanesi, kanunî faiz ve temerrüt faizine ilişkin olarak yapılmış bulunan düzenlemedir. Bilindiği üzere, bugüne kadar uygulandığı şekliyle kanunî faiz ve temerrüt faizi, Merkez Bankası reeskont uygulamasına endeksliydi. Bundan böyle bu endeksten artık vazgeçilmekte. Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanununa göre ödenmesi gereken kanunî faiz ve temerrüt faizinin oranı yüzde 12 olarak belirlenmiştir. Elbette, bu rakam donuk bir rakam değildir; Bakanlar Kuruluna, bu rakamı yüzde 10'a kadar; yani, 1,2'ye kadar indirme ve aynı şekilde artırma yetkisi verilmiş bulunmaktadır. Bunun, iktisadî hayata getirilmiş bulunan önemli bir değişiklik olarak değerlendirilmesi icap eder diye düşünüyorum. Özlük haklarıyla alakalı olarak, iki kurumun çalışanlarıyla alakalı düzenleme yapılmıştır. Bunlardan bir tanesi, Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü bünyesinde çalışan personeldir, diğeri de Devlet Hava Meydanları İşletmesi bünyesinde çalışan personeldir. Bunlara getirilen iyileştirmeler, tamamen bu kurumların bünyesinde çalışan belli kadrodaki personelin maaşlarının bir kısmının veya önemli kısmının Eurocontrol denilen uluslararası kuruluş tarafından karşılanıyor olmasıdır. Otoyol Kanununda yapılmış bulunan düzenlemeyle, bundan böyle, özel sektör tarafından, otoyolların yapım, bakım ve işletme haklarının, otoyolların işletme haklarının devrine imkân tanınmış bulunmaktadır. 4745 sayılı kanunî faiz ve borç yönetiminin düzenlenmesine dair kanunda yapılan düzenlemeyle, bilindiği üzere, devlet iç borçlanma senetlerinin geri alımı ve değiştirmelerinde uygulanan yöntemi, yani iç borçlanma senetlerinin değiştirilmesinde uygulanan yöntemi, dış borçlanmada da kullanma imkânı ve inisiyatifi verilmektedir Hazineye. Dolayısıyla, bundan böyle, Hazine, dış borçlanmadaki tahvillerin de geri alımı ve değiştirilmesinde, bu kanuna dayanarak yetki kullanabilecektir. Vergi kanunlarına ilişkin olarak yapılmış bulunan değişikliklerden bir diğeri, Özel Tüketim Vergisi Kanununa ilişkin düzenlemedir. Burada, Özel Tüketim Vergisinin, vergiyi doğuran olay, özellikle özelleştirmeye tabi kurumlar bakımından vergiyi doğuran olay yeniden tarif edilmekte ve mükellef yeniden belirlenmektedir. Buradaki amaç da, tamamen özelleştirilen müessese ve kurumun satışına daha yüksek bir bedel veya müşteri bulabilme amacına yöneliktir. Teknik bir düzenlemedir. Bilindiği üzere, ülkemizden Irak'a yapılan ihracattaki taşımalarda, şoför ve yanındaki, beraberindeki kişilerin, zaman zaman, menfur hadiseler neticesinde kayıplarıyla karşı karşıya bulunmaktayız. Bunun, hem insanî bir olay hem de ülkemizin ihracat ve ticaretine yönelik bir hadise olduğu düşüncesiyle, tasarıya, bu şekilde kaybedilmiş vatandaşlarımızın yakınlarına ve mirasçılarına, 40 000 Yeni Türk Lirasına kadar ödeme yapabilme konusunda Ulaştırma Bakanlığına yetki ve inisiyatif verilmiş bulunmaktadır. Aynı şekilde, Ulaştırma Bakanlığına verilmiş bulunan önemli yetkilerden bir tanesi de, ülkemizde seyrüseferde bulunan ve 22 yaş ve daha üzerindeki taşıtların, özellikle otobüs ve kamyonların bu Bakanlık tarafından ayrılacak ödenek ve bütçeler sayesinde satın alınması, bunların, herhangi bir şekilde, satma veya diğer, başka bir kurumda veya ihraç suretiyle değerlendirilmesi suretiyle, ülkemize, bu nevi, seyrüseferde kullanılacak araçların daha yeni olmalarını temin etmek amaçlanmıştır. Bu kanunda yapılmış bulunan önemli değişikliklerden bir tanesi, bilindiği üzere, Özel Güvenlik Teşkilatı Kanununu çıkarmış bulunmaktaydık; burada, sadece lise mezunu olan, bu tahsile sahip olan kişilerin silah taşıması öngörülmüş ve bir geçiş süreci belirlenmişti; ancak, bu geçiş süreci yeterli olmamıştır ve bu süre içerisinde bu tahsili temin etmeyen birçok kişi, bu güvenlik teşkilatlarında hizmete alınmıştır. Kanunun süresi dolmak üzeredir. Burada çalışan kişilerin mağdur edilmemesi amacıyla yeni bir düzenleme yapılmıştır; ancak, silah taşıyacak niteliklere sahip olacak kişiler... (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) MEHMET MUSTAFA AÇIKALIN (Devamla) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; özel güvenlik teşkilatındaki silah taşıyacaklar bakımından lise tahsili muhafaza edilmiş; ancak, bu özel kuruluşlarda, silah taşımayacak pozisyonlarda, bu tahsilin altındaki kişilerin de görevlendirilebileceğine imkân temin edilmiştir. Son olarak, yeşilkart sahiplerinin ayakta tedavilerinde ilaç bedellerinin Hazine tarafından karşılanmasına ilişkin düzenleme getirilmiş bulunmaktadır. Gayet, tabiî, bunlardan, ayrıca, katkı payı tahsil edilecektir. Sonuç olarak, bu tasarının milletimize hayırlı olmasını diliyor, hepinizi saygıyla selamlıyorum. (AK Parti sıralarından alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Mehmet Mustafa Açıkalın (AK Parti, İstanbul). “Devlet memurları kanunu ve türkiye cumhuriyeti emekli sandığı kanunu ile diğer bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı (s.s.827)”. TBMM Genel Kurulu, 68. Birleşim tutanağı, 9 Mart 2005. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-mustafa-acikalin-22-2005-03-09-devlet-memurlari-kanunu-ve-turkiye-cumhuriyeti-emekli-sandigi-kanunu-i (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.