# İl özel idarelerine ve belediyelere genel bütçe vergi gelirlerinden pay verilmesi hakkında kanun teklifi ile plan ve bütçe komisyonu raporu (s.s.:248) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem) - **Konuşmacı:** Mehmet Şandır (MHP, Mersin) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 125. Birleşim - **Tarih:** 2 Temmuz 2008 - **Gündem:** İL ÖZEL İDARELERİNE VE BELEDİYELERE GENEL BÜTÇE VERGİ GELİRLERİNDEN PAY VERİLMESİ HAKKINDA KANUN TEKLİFİ İLE PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU RAPORU (S.S.:248) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-sandir-23-2008-07-02-il-ozel-idarelerine-ve-belediyelere-genel-butce-vergi-gelirlerinden-pa > Mehmet Şandır (MHP), 2 Temmuz 2008 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 125. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: İL ÖZEL İDARELERİNE VE BELEDİYELERE GENEL BÜTÇE VERGİ GELİRLERİNDEN PAY VERİLMESİ HAKKINDA KANUN TEKLİFİ İLE PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU RAPORU (S.S.:248)); konuşma 821 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) MHP GRUBU ADINA MEHMET ŞANDIR (Mersin) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; öncelikle yüce heyetinizi saygılarımla selamlıyorum. Gerçekten bugün, değerli, faydalı, önemli bir kanunun görüşmelerini tamamlıyoruz. 1914, 1924’ten bu yana bu tabanlı bir kanunu günün şartlarına, belediyelerimizin, yerel yönetimlerimizin ihtiyaçlarına uygun şekilde yeniden düzenleyerek getiriyoruz. Bu kanunun temel karakteri, il özel idarelerinin ve belediyelerimizin gelirlerinin artırılmasını amaçlayan bir kanun. Söylenildiğine göre, zannediyorum tam bir hesap yok ama yüzde 40’ın üzerinde bir gelir artışı temin ediliyor. Bunu çok önemsiyorum. Milliyetçi Hareket Partisi olarak biliyoruz ki, belediyelerimizin ve il özel idarelerimizin, mahallî idarelerimizin çok önemli sorunları bulunmaktadır, çok önemli görevleri ve misyonu bulunmaktadır. Bunların çözümü için de imkânsızlıklar içerisinde, sorunlar içerisinde kıvrandıklarını da biliyoruz. İşte hazırlanan bu kanun teklifiyle, mahallî idarelerin ve belediyelerimizin sorunlarının çözümü noktasında bana göre çok önemli, büyük bir adım atılmış olunmaktadır. Dolayısıyla, Milliyetçi Hareket Partisi Grubu olarak biz, birtakım eşitsizlik, birtakım uygulama noksanlıkları endişesiyle itirazlarımız olmakla beraber, bu kanuna hem Komisyonda hem Genel Kurulda yoğun bir destek verdik. İleride düzeltileceği umuduyla, bazı noksanlıklarına rağmen de “evet” oyu vereceğimizi daha önceki arkadaşlarımız ifade ettiler. Değerli milletvekilleri, tabii bazı temennilerimi de ifade etmek için söz aldım, son sözler söyleniliyor. Hem oyumuzun rengini ifade etmek hem bu kanunun önemini vurgulamak açısından birkaç cümle söylemek için söz almıştım ama bu arada temennilerimizi de ifade etmek istiyorum. Şimdi, bu kanunla oluşturulan ek kaynaklarla yani belediye ve il özel idare gelirlerinde nereden bakarsak bakalım yüzde 50 oranına yakın bir artış sağlıyoruz. Ciddi bir kaynak artışı oluyor. Bu kaynak artışının paylaşımını ve kullanımını bakanlık olarak, merkezî yönetim olarak yönlendirmek gibi bir gerekliliği de düşünüyorum. Çünkü belediyelerimiz gerçekten hizmet üniteleri olarak görev yapmaktalar ama gerek il özel idareleri gerekse belediyeler o şehirlerde yaşayan insanlarımızın yalnız sosyal yaşamlarını geliştirmeyi değil onların geçimlerini de, onların onuruyla o şehirde çoluk çocuklarıyla karınlarını doyurarak yaşamalarını da temin edici bir görev üstlenmeliler diye düşünüyorum. Şimdi, burada bir düzenleme getirilmiş. Özellikle küçük belediyelerimizin, belde belediyelerimizin hizmet alımını, daha fazla hizmet üretmesini temin edebilmek için “denkleştirme ödeneği” diye bir ödenek konulmuş. Doğru bir yaklaşım. Gerçekten küçük belediyelerimizin bu anlamda birtakım imkânsızlıkları var ama aslında bunu bir sosyal rehabilitasyon ödeneğine dönüştürmek lazım. Öyle belediyelerimiz var ki değerli milletvekilleri, öyle il ve ilçe belediyelerimiz var ki hiçbir şekilde hizmet alamamış veya aldığı kaynağı doğru kullanamamış yani şehir olmanın güzelliğini insanına yansıtamamış. Mesela dün burada bir milletvekilimizin ifadesiyle öğreniyoruz ki bazı vilayet merkezlerimizin kanalizasyon sistemleri bile yok, arıtma sistemi olmayan o kadar çok vilayet merkezimiz var ki, yani, altyapısı tamamlanmamış öyle il merkezlerimiz var ki, bunların bir rehabilitasyona tabi tutulması lazım. Geç kalmış olmanın, dışlanmış, unutulmuş olmanın psikolojisini bu şehirlerde yaşayan insanlarımızın üzerinden almamız gerekiyor. Hakkâri şehrinin henüz daha kanalizasyonunun olmadığı söylendi burada. Değerli milletvekilleri, bir sosyal maliyet olarak, bu şehirlerimizde yaşayan, bu küçük şehirlerimizde yaşayan, bu kenarda kalmış şehirlerimizde yaşayan insanlarımızı en azından şehirde yaşamış olmanın rantını, lüksünü yaşayabilecek imkânlara kavuşturabilmek için bu denkleştirme ödeneğini gelin bir sosyal rehabilitasyon ödeneğine dönüştürelim. Bu geç kalmış, bir anlamda borçlu olduğumuz, bir anlamda ihmalimizin olduğu buralara bir sosyal maliyet olarak bu borcu ödeyelim; bir temenni olarak bunu ifade ediyorum. Bir başka şey daha: Belediyelerimizin, gerçekten çok sorunları olmakla beraber, yönetim anlayışlarında da bazı yönlendirmelere ihtiyaçları var. Belediyelerimiz tabii ki altyapı hizmetleriyle, üstyapı hizmetleriyle, şehrin güzelleşmesiyle ilgili yatırımlar yapacaklar, ama -bir başka şeye daha- o şehirde yaşayan insanların geçimlerini temin etmek noktasında birtakım sosyal faaliyetlere, birtakım altyapı yatırımlarına da kaynak ayırmaları gerekir diye düşünüyorum. Mesela -aranızda çok sayıda belediye başkanı arkadaşımızın olduğunu biliyorum- meslek edindirme kursları, iş geliştirme kursları; bunlar açılamaz mı? Bakınız, benim şehrim Mersin büyük bir şehir, zengin bir şehir, güzel bir şehir, ama sokaklarındaki her 4 kişiden 1’i işsiz gezmektedir. Yüzde 23,7 Mersin’de işsizlik. Çalışabilir nüfusta bu işsizlik yüzde 35’e ulaşmaktadır. Her 3 kişiden 1’i işsiz geziyor. Diyarbakır sokaklarında binlerce çocuk evsiz, sokakta yatmaktadır. Bir başka… Sayın Bakanım burada olduğu için, İçişleri Bakanı olduğu için tedbir geliştirmesini talep etmek açısından arz ediyorum: Yani, işte bir yaz mevsimine yeniden geldik, yeniden mevsimlik işçiler kamyonların kasalarına dolarak başka şehirlere göçerken yol boylarında Türkiye’ye yakışmaz kazalarla toplu ölümlere tabi tutulacaklar. Buna bir tedbir geliştirelim. Bu insanları kendi doğdukları, kendi büyüdükleri şehirlerinde onurlarıyla yaşayabilecek bir imkâna kavuşturalım. Bu, tabii ki merkezî yönetimin, devletin görevi, ama mahallî idareleri bu yönde yönlendirmemiz de gerekiyor. Çok ciddi kaynaklar ayırıyoruz. Bu kaynaklarla birtakım tedbirler geliştirerek… İşte bazı belediyelerimiz bunu yapıyor, biliyorum, meslek edindirme kursları açarak, kalifiye insan yetiştirmek veya balık tutmayı öğretmek gibi… Bu yönde ben Hükûmetimizin, merkezî yönetimin, Sayın Bakanlığın bu yönde, artan bu kaynakların kullandırılmasını, kullanımını da yönlendirici bir yönetmelikle bir yönlendirme yapmasını çok gerekli ve faydalı görüyorum. Bu anlamda yapılacak birçok iş var. İşte okuma yazma kursları, iş edindirme kursları, kadın sığınma merkezleri, güçsüzler yurdu gibi birtakım yatırımlara bu artan kaynakları yönlendirmek daha etkili ve faydalı olacaktır diye düşünüyorum. Ve bu kanunun her şeye rağmen faydalı, gerekli ve yılların ihmaliyle gecikmiş bir kanun olduğunu, bugün burada tamamlamış olmak, buna katkı vermiş olmanın da huzuruyla faydalı bir kanun olduğunu söylüyorum. Emeği geçen, teklifte bulunan arkadaşlarıma da teşekkür ediyor, hepinize saygılar sunuyorum. (MHP sıralarından alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Mehmet Şandır (MHP, Mersin). “İl özel idarelerine ve belediyelere genel bütçe vergi gelirlerinden pay verilmesi hakkında kanun teklifi ile plan ve bütçe komisyonu raporu (s.s.:248)”. TBMM Genel Kurulu, 125. Birleşim tutanağı, 2 Temmuz 2008. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-sandir-23-2008-07-02-il-ozel-idarelerine-ve-belediyelere-genel-butce-vergi-gelirlerinden-pa (erişim: 29 Ekim 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.