# Türkiye cumhuriyeti anayasasının bazı maddelerinin değişiklik yapılması hakkında (s.s.497)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem)
- **Konuşmacı:** Mehmet Şandır (MHP, Mersin)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 90. Birleşim
- **Tarih:** 21 Nisan 2010
- **Gündem:** TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASININ BAZI MADDELERİNİN DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA (S.S.497)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-sandir-23-2010-04-21-turkiye-cumhuriyeti-anayasasinin-bazi-maddelerinin-degisiklik-yapilmas-2

> Mehmet Şandır (MHP), 21 Nisan 2010 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 90. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASININ BAZI MADDELERİNİN DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA (S.S.497)); konuşma 346 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

MEHMET ŞANDIR (Mersin) – Değerli arkadaşlar, Değerli Başkan, değerli milletvekilleri; konuşmamın başında da sizleri birlikte düşünmeye davet etmiştim. Birbirimizle akıl yarışı yapmayalım. Çok önemli bir konuda müzakere yapıyoruz. İktidarıyla muhalefetiyle gerçekten tarihe karşı, millete karşı bir sorumluluğun altında, geleceğin bilinciyle, geleceğin endişesiyle, hassasiyetiyle, devlet adamı duruşuyla meseleyi müzakere etmemiz lazım ve bunda da acele etmemek lazım. Gerekiyorsa üç gün müzakere etmek lazım. Çünkü devletin çok temel, sistemin çok temel bir konusunda çok temel bir değişiklik yapıyorsunuz.

Bakınız, bu mevcut Anayasa değiştirilinceye kadar cari Anayasadır ve herkes buna saygı göstermek mecburiyetindedir. Türkiye, hukuk devletidir ve burası da hukuk kurulan bir kürsüdür, bir Meclistir. Dolayısıyla, önce hukuka uymak ve saygı göstermek sorumlusu da bizleriz, hepimiz birlikteyiz.

Bakınız, mevcut Anayasa’mızın 3’üncü maddesinde “Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür.” diyor. Buna dayalı olarak Anayasa’nın 68’inci maddesinde “Parti kurma, partilere girme ve partilerden ayrılma” başlığı altında dördüncü fıkrada “Siyasi partilerin tüzük ve programları ile eylemleri…” diye başlıyor “Devletin bağımsızlığına, ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne aykırı olamaz.”, “Eylemi, sözü, programı karşı olamaz.” diyor. Bunu -69’uncu maddede- ısrarla işleyen bir siyasi partiyi “odak olmak” nitelemesiyle de temelli kapatmayı hükme bağlıyor.

Nedir meselenin aslı? Türkiye Cumhuriyeti devletinin kuruluşunda kurucu hukuk, bu devletin ülkesi ve milletiyle bir bütün olduğunu, üniter bir devlet olduğunu, merkezî bir devlet, üniter bir devlet olduğunu ve bunu tüm anayasalarda da koruyarak bunun değiştirilemeyeceğini hüküm hâline getirmiştir.

Ben size demin bir örnek verdim, acı bir örnek verdim. Tarihte bunu denemek durumunda kalan büyük devlet adamları olmuştur. Ali Paşa, Osmanlı’nın son yüz yılında en büyük devlet adamıdır ama Osmanlı hukukunu, kuruluş hukukunu, vatandaşlık hukukunu değiştirdiği için yani azınlıkları da Osmanlı tebaasıyla, Müslüman tebaayla eşit seviyeye getirdiği için Osmanlı uleması, Müslüman cemaat, Osmanlı milleti, o günkü millet kimse, Ali Paşa’nın cenazesinde kendisine helallik vermemiştir. Bu, tarihî bir sabittir, içinizde ilim adamları var, bunu biliyorlar.

Şimdi, burada, Türkiye Cumhuriyeti devletinin kuruluşunda çok temel bir husus olan, devletin…

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

MEHMET ŞANDIR (Devamla) – Sayın Başkan, bitirmem lazım, lütfen, müsaade ederseniz.

OKTAY VURAL (İzmir) – Evet, çok önemli bir konu.

MEHMET ŞANDIR (Devamla) – Lütfen iki dakika daha müsaade buyurun.

---

**Kaynak gösterme:** Mehmet Şandır (MHP, Mersin). “Türkiye cumhuriyeti anayasasının bazı maddelerinin değişiklik yapılması hakkında (s.s.497)”. TBMM Genel Kurulu, 90. Birleşim tutanağı, 21 Nisan 2010. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-sandir-23-2010-04-21-turkiye-cumhuriyeti-anayasasinin-bazi-maddelerinin-degisiklik-yapilmas-2 (erişim: 29 Ekim 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.