# Türkiye cumhuriyeti anayasasının bazı maddelerinin değişiklik yapılması hakkında (s.s.497) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem) - **Konuşmacı:** Mehmet Şandır (MHP, Mersin) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 94. Birleşim - **Tarih:** 25 Nisan 2010 - **Gündem:** TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASININ BAZI MADDELERİNİN DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA (S.S.497) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-sandir-23-2010-04-25-turkiye-cumhuriyeti-anayasasinin-bazi-maddelerinin-degisiklik-yapilmas > Mehmet Şandır (MHP), 25 Nisan 2010 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 94. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASININ BAZI MADDELERİNİN DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA (S.S.497)); konuşma 733 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) MEHMET ŞANDIR (Mersin) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; öncelikle yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum. Huzurlu, güzel bir görüşme, müzakere günü diliyorum, buna çok ihtiyacımız var. Değerli arkadaşlarım, giderek artan, azalmayan -maalesef, bunu söylerken üzülerek söylüyorum- bu yolsuzluk iddiaları, ispat edilsin edilmesin şüyuu vukuundan beter. Toplumdaki yansıması itibarıyla gerçekten en önemli sorunumuz hâline gelen yolsuzlukların sebeplerinin araştırılması ve yolsuzlukla mücadele stratejisinin belirlenmesi için daha önce vermiş olduğumuz araştırma önergesinin bu konuda bir komisyon kurulması talebimizin gündeme alınmasını arz ediyoruz. Türkiye Büyük Millet Meclisi, 2003 tarihinde, 2003’ün 1’inci ayında, yolsuzlukların sebeplerinin sosyal ve ekonomik boyutlarının araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi için bir komisyon kurmuş. Bu Komisyon, çalışma, yani şöyle veya böyle, netice itibarıyla bir çalışma ortaya koymuş, bazı belirlemeleri yapmış ve Genel Kurula, Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmuştu. Buradaki hususların, belirlenen tedbirlerin ne kadarı uygulandı, ne kadarı uygulanmadı, tam bilemiyorum. Ama sonuç itibarıyla yolsuzluklar bitmedi, azalmadı ve sosyal, toplumsal etkisi her geçen gün toplumu kemiren ve yapılacak, yapılan tüm güzellikleri anlamsız kılan bir sonuca doğru hızla gidiyor. Türkiye Büyük Millet Meclisi olarak buna seyirci kalamayız, kalmamalıyız. Tabii Türkiye’yi, Türk milleti adına siyasi iktidar yönetiyor, AKP İktidarı, AKP Grubu yönetiyor ama bu konu, tüm Meclisin meselesidir, Türkiye’nin meselesidir. Çünkü yolsuzlukla mücadeleyi başaramazsak, bu konuda toplumda veya bireyde bir güven duygusu oluşturamazsak, bunun yansıması, toplumsal bir yozlaşmadır, geleceğe güvensizliktir ve yoksullaşmadır. Ekonomik kriz, ekonomik tedbirler, sorunlar, farklı anlamlarda, farklı kapsamda tartışılabilinir ama bana göre, yoksullukla mücadelenin başlangıcı yolsuzlukla mücadele olmalıdır. Milliyetçi Hareket Partisi olarak biz, 1999 seçimleri öncesinde, bunu birbirleriyle ilişkili iki proje hâlinde topluma sunmuştuk, “Yolsuzlukla mücadele yoksullukla mücadelenin başlangıcıdır, esasıdır.” gerekçesiyle topluma sunmuştuk ve toplumda da çok yüksek düzeyde kabul görmüştü. Değerli milletvekilleri, bu konuda söylenebilecek ve siyasi iktidarı suçlayabilecek çok malzeme olduğunu ifade edebiliriz ve bunu bir siyasi araç, bir muhalefet aracı olarak da kullanabiliriz, bir propaganda aracı olarak da kullanabiliriz ama ben, meselenin geldiği sonuç itibarıyla aldığı boyutu, anlamı bunun çok daha ötesinde görüyorum. Bir millî mesele hâline gelen, bir millî sorun hâline gelen yolsuzlukla mücadelede biz, iş birliği yapmamız, birlikte hareket etmemiz ve Türkiye’yi, Türk toplumunu, Türk milletini bu illetten kurtarmak gibi bir ortak sorumluluğumuz olduğu kanaatindeyiz. Bu sebeple, size Milliyetçi Hareket Partisinin davetini, teklifini, çağrısını buradan ifade etmek istiyorum. Değerli milletvekilleri, bakınız, anayasa yapıyoruz. Anayasa yaparken eğer temiz siyaseti, temiz yönetimi oluşturamamışsak, toplumda böyle bir algı yaratamamışsak bizim yapacağımız anayasaya toplumsal desteği ve güveni bulamayız. Onun için, geliniz, bizim bu çağrımıza kulak veriniz. Milliyetçi Hareket Partisi olarak biz, özellikle, siyasi ahlak yasasının hemen çıkartılmasını, Anayasa’dan önce çıkartılmasını ısrarla söylüyoruz. Çünkü, eğer toplum indinde, nezdinde, bireyin kafasında, gönlünde Anayasa çıkartacak bu Meclisin, bu Genel Kurulun yaklaşımından bir tedirginlik, bir huzursuzluk, bir güvensizlik varsa dünyanın en güzel sistemini de kursanız bir toplumsal paylaşımı, milletin bunu sahiplenmesini sağlayamazsınız. Onun için, gelin, bir siyasi ahlak yasası çıkartalım. Yolsuzluklarla mücadele için bir millî program hazırlayalım. Bu, çok önemli. Bu millî programda tartışarak, katılımı temin ederek birtakım ilkeler belirleyelim, tedbirler belirleyelim. Yakın zamanda, orta vadede, uzun vadede yapılması gerekenler belirlensin. Bir yolsuzlukla mücadele kurulu kuralım. Ombudsman oluşturduk ama münhasıran yolsuzlukla mücadeleyi takip edecek, alınması gereken tedbirleri, alınan kararları takip edecek bir kurul oluşturalım. Kamu denetçiliği sistemine geçiş için bir yasal düzenleme yapalım. Kamuyu denetleyemezsek, kamunun gücünü birtakım çıkarları için kullanan yöneticileri, siyasetçiler dâhil, adil bir şekilde, tarafsız bir şekilde denetleyemezsek, denetlediğimizi de topluma ifade edemezsek, bu noktada bir güven oluşturamazsak, toplumda bir kültür hâline gelen “Devlet malı deniz, yemeyen…” anlamında yerleşen sözler… OKTAY VURAL (İzmir) – Tekel işçileri için söyledi Başbakan. MEHMET ŞANDIR (Devamla) - …“Benim memurum işini bilir.” nitelemeleri, maalesef birlikte yapılan her şeyin altını oymaktadır veya onu anlamsız hâle getirmektedir. Bunun için, bir kamu denetçiliği sistemi kuralım, Türkiye denetim kurumunu oluşturalım. Bu anlamda, yönetimin önünde bulunan, en önde duran siyasetçileri bu yolsuzluk ithamının gölgesinden kurtaralım. Değerli milletvekilleri, bunu aşmamız lazım. Bakın, bundan kaçınıyor Adalet ve Kalkınma Partisi Grubu bir mantık geliştirerek ama teklif ediyoruz, gelin Türkiye’deki tüm dokunulmazlık sistemini gözden geçirelim. Yalnız milletvekili dokunulmazlığını değil, tüm dokunulmazlık sistemini gözden geçirelim ama mutlaka milletvekili dokunulmazlığını yeniden sınırlayalım. Siyaseti temiz siyaset hâline getiremezsek, siyasetin verdiği karara bu toplumun güvenmesini beklemeyelim. Bu şekilde, özellikle belediye şirketleriyle, kamu şirketleriyle, kamu kuruluşları vasıtasıyla kullanılan kaynaklardaki denetimi, yolsuzluk iddialarını ortadan kaldıracak denetimi etkin hâle getirelim. Yapılacak birçok şey var ama tekrar ifade ediyorum, Milliyetçi Hareket Partisinin çağrısı olarak: Anayasa yapmaktan çok daha önemli, çok daha önce ele alınması gereken siyasi ahlak yasasını mutlaka çıkarmamız lazım. Bu anlamda, bir millî program hazırlayarak, yolsuzlukla mücadele kurulu ve denetim kurumu… (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) --- **Kaynak gösterme:** Mehmet Şandır (MHP, Mersin). “Türkiye cumhuriyeti anayasasının bazı maddelerinin değişiklik yapılması hakkında (s.s.497)”. TBMM Genel Kurulu, 94. Birleşim tutanağı, 25 Nisan 2010. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-sandir-23-2010-04-25-turkiye-cumhuriyeti-anayasasinin-bazi-maddelerinin-degisiklik-yapilmas (erişim: 29 Ekim 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.