# Kooperatifler kanunu ile bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı (s.s.496) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem) - **Konuşmacı:** Mehmet Şandır (MHP, Mersin) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 110. Birleşim - **Tarih:** 2 Haziran 2010 - **Gündem:** KOOPERATİFLER KANUNU İLE BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TASARISI (S.S.496) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-sandir-23-2010-06-02-kooperatifler-kanunu-ile-bazi-kanun-ve-kanun-hukmunde-kararnamelerde-d > Mehmet Şandır (MHP), 2 Haziran 2010 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 110. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: KOOPERATİFLER KANUNU İLE BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TASARISI (S.S.496)); konuşma 1.001 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) MHP GRUBU ADINA MEHMET ŞANDIR (Mersin) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; sözlerime başlarken öncelikle yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum. Evet, bu maddede konuşmamız yoktu. Sayın Bozdağ sitemkâr bakıyor ama Sayın Elitaş’ın geldiğini gördüm. Sayın Elitaş’ın cevaplandırması gereken bir soruyu sormak için söz aldım. Değerli milletvekilleri, çok sayıda insanı ilgilendiren kooperatifçilikle ilgili bir düzenleme yapıyoruz. 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun bazı maddelerinde düzenleme yapılıyor. Bu, bir Hükûmet tasarısı olarak geldi ama Sayın Elitaş’ın teklifiyle birleştirilerek geldi. Şimdi, burada çok sayıda konuşmacı bir iddiayı, bir itham demesek bile bir ifadeyi bu kürsüden ortaya koydular. Dediler ki: “Sayın Elitaş kendisiyle ilgili, kendi bölgesiyle ilgili bir kooperatif seçimine, Pancar Üreticileri Kooperatifinin yönetimine müdahale edebilmek veya onunla olan meselesine hukuk kurarak, kanun çıkartarak çözüm üretmek veya amacını gerçekleştirmek için bir kanun çıkartmaktadır, bir düzenleme yapmaktadır.” Bunu birçok sayın konuşmacı, gerek Milliyetçi Hareket Partisinden gerekse Cumhuriyet Halk Partisinden sayın milletvekilleri burada çok daha açık ve ağır cümlelerle ifade ettiler. Bu, ağır bir iddiadır ve ithamdır. Sayın Elitaş bu ithamın altında kalmamalıdır, gelip burada ifade etmelidir. İddia şudur ki, Sayın Elitaş’ın ilindeki pancar üreticilerinin kooperatifinin yönetimiyle meselesi vardır, ihtilafı vardır, karşıtlığı vardır. Bu bir türlü amacına ulaşamamaktadır. Oradaki yönetimi görevden alabilmek için Kooperatifler Kanunu’nun 90’ıncı maddesinde yeni bir düzenleme getirmektedir. Bu düzenlemeden sonra Pancar Üreticileri Kooperatifiyle ilgili bir işlem yapılacaktır. Bunun hukuki olmasını temin etmek için 90’ıncı maddede -üçüncü fıkrası, kaçıncı fıkrasıysa- yeni bir düzenleme getirmektedir. Bu iddia cevabını bulmalıdır değerli arkadaşlar. Yarın, bu Kooperatifle ilgili özel bir işlem yapılırsa, mevcut denetlemenin dışında özel bir denetleme yapılırsa bu Genel Kurul töhmet altında kalır, Türkiye Büyük Millet Meclisi şahsi husumetlere alet edilmek gibi bir töhmet altında kalır. Bu Meclisin bir üyesi olarak ben bunu kabul edemem, bunun açıklığa kavuşması gerekiyor. Bu kanun birazdan oylanacak, oylarınızla kabul edilecek ama bilesiniz ki bu ithamın cevabı ortaya konulmadan kabul oyu verirseniz öncelikle sizler töhmet altında kalacaksınız. Değerli arkadaşlar, bu iddianın gerekçesi olarak ortaya konulan husus gerçekten tereddüt uyandıracak mahiyettedir. Bakınız, kanun teklifinde, 90’ıncı madde ile ilgili getirilen değişikliklerde “İlgili bakanlık, kooperatiflerin, kooperatif birliklerinin, kooperatif merkez birliklerinin ve Türkiye Milli Kooperatifler Birliğinin işlem ve hesaplarını ve varlıklarını müfettişlere, kooperatif kontrolörlerine veya kooperatif denetmenlerine denetlettirebilir.” Kanun metni bu, teklif ve tasarının birleştirilmiş, Komisyondan geçerek Genel Kurula gelmiş şekli bu. Bu yeterli olmadı anlaşılan, Sayın Elitaş bir önerge vererek bunun şu şekilde değişmesini sağladı. Deniliyor ki burada: Yine, “İlgili bakanlık, kooperatiflerin, kooperatif birliklerinin, kooperatif merkez birliklerinin ve Türkiye Milli Kooperatifler Birliğinin işlem ve hesaplarını ve varlıklarını müfettişlere, kooperatif kontrolörlerine veya denetim için görevlendirilecek personele denetlettirebilir.” Kim bu personel? Altında bir madde daha var. “Kontrolörlerin seçilme ve çalışma usul ve esasları ile görev ve yetkileri tüzükle tespit edilir.” Bakanlık tarafından görevlendirilecek personelin çalışma usul ve esasları ayrı tutuluyor. Onlar, doğrudan, Bakanlığın inisiyatifiyle kendisine verilen talimatın gereğini yerine getirmek üzere görevlendirilebilinir. Sonra ne olur? Sonra “Bakanlık, kamu yararı ve hizmet gerekleri dikkate alınarak gecikmesinde sakınca görülen hallerde ileride telafisi güç veya imkansız zararlara yol açılmasının engellenmesi amacıyla bu kişilerin görevlerine tedbiren son verebilir.” Değerli arkadaşlar, iddia edilen, ortaya konulan itham, Sayın Elitaş’ın kendi bölgesindeki pancar üreticileri kooperatiflerinin yöneticilerini, seçilmiş -ben kongrelerini bir oranda takip ettim- 12 bin oy alarak seçilmiş kooperatif başkanının ve yöneticilerinin denetimini zaten Sanayi ve Ticaret Bakanlığının müfettişleri sürekli yapıyor, biri gidiyor, biri geliyor, mahkemeler de devam ediyor, yetmiyor. Yani, üyelerinin oyuyla görevden alınamıyor, müfettişlerin denetimleriyle, mahkeme kararlarıyla görevden alınamıyor. Adam doğru iş yapıyor anlaşılan ki, hukuka uygun iş yapıyor ki vatandaş seçiyor, müfettiş de görevinden alamıyor, yargı da suçlu bulmuyor ama Sayın Elitaş’ın getirdiği önergeyle kanunlaşan bir husus var. Diyor ki: “Bu müfettişler bunu yapamıyorsa Bakanlık bir personel görevlendirebilir ve bu personelin görevlendirme usul ve esaslarını da tüzükle belirlenmek gibi bir mecburiyeti yoktur.” HÜSEYİN YILDIZ (Antalya) – Elitaş’a da bu yakışır zaten! MEHMET ŞANDIR (Devamla) – “Bakanlığın verdiği talimatla bu müfettiş gidip bunlarla ilgili bir hüküm, bir karar çıkartabilir ve bu kararı uygulamak noktasında Bakanlık yetkilidir, Bakanlık anında görevden alabilir.” Dediği bu. Sayın Elitaş’ın getirdiği önergeyle ve sizin oylarınızla kabul edilip kanunlaşan hüküm bu. Şimdi, bu hükümden sonra biri de çıkıp burada diyor ki, bir milletvekili de diyor ki: “Bu değişiklik, bu düzenleme, bir şahsın, bir milletvekilinin bir başka şahısla olan ihtilafına, Genel Kurulu da alet ederek, kanun çıkartarak kendi lehinde çözüm üretme gayretidir.” Değerli arkadaşlar, bu, çok ağır bir ithamdır. Bu kanunu buradan geçirebilirsiniz ama bu itham altında millete vekillik yapamayız, doğru olmaz. Ben, Sayın Elitaş’ı da ilzam etmek istemiyorum, onu da koruyarak söylüyorum. Böyle bir itham altında Sayın Elitaş da kalmamalıdır, özellikle AKP İktidarı da kalmamalıdır, adında “adalet” olan ve gerçekten adaleti temin etmek noktasında iddiası olan bu Hükûmet de kalmamalıdır. Dolayısıyla ya bu husus çekilmeli… Yani denetlemeden kimse kaçmamalı, yargıdan kimse kaçmamalı. Ama Bakanlık personeliyle kooperatif denetlemeye niye ihtiyaç duyuyorsunuz? Niye ihtiyaç duyuyorsunuz? Bunu da özellikle, münhasıran bir ihtilafın söz konusu olduğu Kayseri’de Kayseri Milletvekili olarak Sayın Elitaş yapıyor. Değerli arkadaşlar, hiçbir şey anlamında söylemiyorum, konuşmak kararında falan da değildim ama biraz önce Sayın Cumhuriyet Halk Partisi Sözcüsünü dinleyince, Sayın Milliyetçi Hareket Partisi Sözcüsü Alim Işık’ı dinleyince bu konuda çok ciddi bir problem olduğunu ve bundan dolayı da bu Meclisin töhmet altında kaldığını, kalacağını bilerek söylüyorum. Sayın Bakana da söyledim. Bakanın konusu değil. Sanayi Bakanı yarın bu konuyla ilgili bir arşiv memurunu, -tenzih ediyorum tüm arşiv memurlarını- bir personelini Kayseri Şeker Fabrikasını denetlemek üzere gönderir, hiçbir müktesebi olmadan, Kooperatifler Kanunu’nu bilmeden, denetlemeyi bilmeden, çalışma usul ve esasları belirlenmemiş bir yetkiyle oraya gider bir rapor tutar gelir: “Yolsuzluk vardır.” Bakan, buna dayalı olarak “Seni görevden aldım.” diye bir karar ortaya çıkartırsa, değerli milletvekilleri, bunun adı “adalet” olmaz, bunun adı “hukuk” olmaz, bunun adı “demokrasi” olmaz, bunun adı “ciddiyet” olmaz her şeyden önce. Bu Meclisi, bu Genel Kurulu bu türlü bir ithama ve iddiaya alet edemezsiniz, etmemelisiniz. Sizi millete şikâyet ederiz. Çok doğrudan söylüyorum, sizi millete şikâyet ederiz. Bu Meclisi kendi şahsi çıkarlarınız, kendi kavgalarınız için alet etmekle şikâyet ederiz. Bu da size yazık olur, bu da size haksızlık olur. Buna tenezzül etmeyiniz, buna müsaade etmeyiniz değerli arkadaşlar. Sayın Elitaş’ın gelmesine sevindim, gelmemiş olsa belki de bu konuşmayı yapmayacaktım ama şimdi Sayın Elitaş burada hem kendini hem bu Meclisi… (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) --- **Kaynak gösterme:** Mehmet Şandır (MHP, Mersin). “Kooperatifler kanunu ile bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı (s.s.496)”. TBMM Genel Kurulu, 110. Birleşim tutanağı, 2 Haziran 2010. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-sandir-23-2010-06-02-kooperatifler-kanunu-ile-bazi-kanun-ve-kanun-hukmunde-kararnamelerde-d (erişim: 29 Ekim 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.