# İller bankası kanununda değ.yap.hak.kan.tas. - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Mehmet Sekmen (AK Parti, İstanbul) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 90. Birleşim - **Tarih:** 18 Mayıs 2004 - **Gündem:** İLLER BANKASI KANUNUNDA DEĞ.YAP.HAK.KAN.TAS. - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-sekmen-22-2004-05-18-iller-bankasi-kanununda-deg-yap-hak-kan-tas > Mehmet Sekmen (AK Parti), 18 Mayıs 2004 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 90. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: İLLER BANKASI KANUNUNDA DEĞ.YAP.HAK.KAN.TAS.); konuşma 1.022 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) AK PARTİ GRUBU ADINA MEHMET SEKMEN (İstanbul) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 440 sıra sayılı İller Bankası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı üzerinde, Adalet ve Kalkınma Partisi Grubu adına söz almış buluyorum; Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum. Değerli milletvekilleri, öncelikle, sizlere, İller Bankasının kuruluşu ve görevleri hakkında bilgi sunmak istiyorum. Kurtuluş Savaşından sonra başlatılan kalkınma hamlesi çerçevesinde, şehir ve kasabalarımızın yeniden imar ve inşaı konusunda önemli görev ve sorumluluklar üstlenen İller Bankası, 11 Haziran 1933 tarihinde, 2301 sayılı Kanunla, 15 000 000 lira sermayeyle kurulmuş bulunmaktadır. Bugünkü konumuna ise, 1945 yılında, 4759 sayılı Yasayla kavuşmuş ve "İller Bankası" adını almıştır. İller Bankasının görevleri şunlardır: Ortak idarelerin kendi kanunları gereğince yapmaya yetkili bulundukları mahallî kamu hizmetleriyle ilgili tesisler, alt ve üstyapılar ve diğer işlerin yapılmasını kolaylaştırmak. Şehir, kasaba ve köylerin kuruluş ve imarı yolundaki plan ve programların gerçekleştirilmesini desteklemek amacıyla bu idarelere gerekli krediyi sağlamak. Bu konularda kurulmuş ve kurulacak olan fonlardan tahsis yapmak. Ortak idarelerin istemleri halinde, harita, proje, keşif ve etütleri yapmak veya yaptırmak. Bu idarelerin yapmaları gereken tesis ve yapılardan mahallince yaptırılmasına imkân olmayan veya banka tarafından toplu olarak yaptırılmasında fayda bulunan, kalkınma planları esas alınarak hazırlanan ve banka yıllık yatırım programına giren içmesuyu ve kanalizasyon gibi işleri yapmak veya yaptırmak. Ortak idareler için gerekli olan her türlü makine, araç gereç, malzeme ve eşyadan temin edebileceklerini, bu idarelere, istemleri halinde satmak veya kiralamak. Ortak idarelerin banka aracılığıyla sigorta ettirmek isteyecekleri her türlü araç gereç ve diğer menkuller ile gayrimenkul mallarını sigorta ettirmek. Bankanın görevlerini yerine getirebilmek için gerekli tesisleri doğrudan doğruya kurmak veya kurulmuş ya da kurulacak olan ortaklıklara gerekirse iştirak etmek. Bugün, 3 216'sı belediye, 81'i il özel idaresi, 15'i su ve kanalizasyon işleriyle ilgili olmak üzere, toplam 3312 mahallî idareye hizmet veren İller Bankasının, etkin bir şekilde çalışabilmesini temin için, sermayesinin artırılması gerekmektedir. İşte, bu hizmetlerin yapımı için, bankanın sermayesi, bu kanun tasarısıyla, 3 katrilyona çıkarılmaktadır. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; ülkemizdeki yoğun nüfus artışını ve bu nüfusun ortalama yüzde 76'sının belediye sınırları içerisinde yaşadığını düşünürsek, vatandaşlarımızın beledilerden ve özel idarelerden hak etmiş oldukları daha güzel hizmeti daha sağlıklı ve hızlı bir şekilde alabilmeleri için, İller Bankasının güçlü olması gerekmektedir. Çok önemli ülke sorunları içerisinde, kentleşme ve kentleşmenin oluşturduğu sorunlar, çözüm gerektiren en önemli unsurlar olmaktadır. Gelişmiş dünya kentlerinde kalite, hizmet ve estetiğin bir arada olmasına önem verilmektedir. Bütün dünyada, artık, ülkelerin değil, şehirlerin önplana çıktığını bilmekteyiz. Kentsel sorunların çözümü için, İller Bankasının yeniden yapılandırılması, biçimlendirilmesi ve sermayesinin yeterli ölçülerde artırılması gerekmektedir. Yerel yönetimlerin, bugün, ne kadar zor bir durumda olduğunu, büyük güçlükler içerisinde bulunduğunu hepimiz yakinen bilmekteyiz. Birçok belediyemizde, halen, çalışanlar maaşlarını alamamaktadır; altyapı yatırımları ya başlamamış veya başlamışsa, ancak belli bir kısmı bitirilebilmiştir. Yine, birçok belediyemizde, 1/5 000'lik, 1/1 000'lik planlar, uygulama planları, halihazır harita çalışmaları başlatılmamıştır. Bu bakımdan, bu sorunların çözümü için çok süratli bir çalışmaya ihtiyaç vardır. Ülkemizde, idarenin yeniden yapılandırılması ve özellikle, mahallî idarelerimizin daha çağdaş, daha etkin bir konuma ulaştırılabilmesi için, yerinden yönetim ve verimli bir yapıya kavuşturulması gerekmektedir. Bu nedenle, Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülmekte olan mahallî idareler yasası tasarısı yasalaştığı takdirde, mahallî yönetimdeki tıkanıklığı büyük ölçüde giderecek, hizmet açısından istenilen seviyeye ve verimliliğe kavuşturacaktır. İller Bankasının en son geldiği durum itibariyle, ülkemizde geçen dönemlerde oluşan ekonomik ve sosyal şartlardaki olumsuz gelişmeler, bir bakıma, İller Bankasını da ciddî anlamda etkilemiştir. Tabiî, Türkiyemizdeki merkezîyetçi yapının devam ettirilmesinden kaynaklanan sorunlar diğer bütün kurumları etkilediği gibi İller Bankasını da etkilemiştir. Burada bir hususun üzerinde durmakta fayda görüyorum. Gündemimizde olan yerel yönetimler reformunun gerçekleşmesi durumunda İller Bankası da gerekli olan öneme ve işlevselliğe kavuşacak, gerekirse, yapılacak yeni bir düzenlemeyle, belediyelerin yıllardan beri kökleşmiş olan sorunlarını istenilen düzeyde çözebilme imkânına kavuşacaktır. Sayın Başkan, değerli arkadaşlar; tabiî, bunun yanında, İller Bankasıyla ilgili geçmişten bu tarafa gelen tartışmalar da varlığını sürdürmektedir. İller Bankasının, teknik danışmanlık görevini tamamıyla bırakıp sadece finansmana yönelmesi gerektiğini ifade edenler olduğu gibi, mevcut belediyelere baktığımız zaman, kimisi sadece finansmana yönelmesi gerektiğini kimisi de sadece teknik hizmetle uğraşması gerektiğini belirtmektedir. Dünya Bankasının da bu konuda bir raporu mevcuttur. Dünya Bankası, raporunda, İller Bankamızın sadece finansmanla ilgilenmesi gerektiğini ifade etmektedir. Gündemimizde olan yerel yönetimler reformunun gerçekleşmesi durumunda, İller Bankası da, gerekli olan önem ve işlevselliği artırılarak yeni bir konuma kavuşturulacaktır. Bugün, İller Bankası kaynaklarına baktığımızda, özkaynaklarının yanı sıra, belediye katılımları ve kısmen de zaman zaman bakanlıkların ödeneklerinden yapılan aktarmalarla hizmetlerini yürütmektedir. Bankayla ilgili şunları belirtmekte fayda görüyorum: Kentsel sorunların çözümü için banka yeniden yapılandırılmalı ve küçük, büyük tüm belediyelere, ulusal ve uluslararası finans kuruluşlarından, düşük maliyetli, orta ve uzun vadeli finans temin edebilmelidir. Bu aşamada, sermayesinin acilen artırılması sorununa makro planda bakmak gerekmektedir; kentleşme, modernleşme, gecekondulaşma, konut açığı, çevre sorunları, altyapı sorunları ve yerel yönetimlerin yeniden yapılandırılması olarak bir bütün içerisinde bakmalıyız. Bugünkü yönetim, denetim kurulu ve genel kurul yapısıyla bir merkezî yönetim birimi hüviyeti arz etmektedir. Bankanın, sürekli bir şekilde mahallî idarelerle irtibatlandırılması gereklidir. Yine, bugün itibariyle, bankanın, hizmet ve işlevlerini etkin, verimli, şeffaf, en az maliyetle ve hızlı bir şekilde yapabilmesi konusunda önlemler alınması gerekmektedir. İller Bankasının, rekabetçi, piyasa şartlarına uygun, yerel yönetimlerimize finans ve teknik yönden destek verebilecek bir konuma kavuşturulması gerekmektedir. 1990'lı yıllarda İller Bankasının önemli bir kaynağı olan Belediyeler Fonu, maalesef, 1993 yılından itibaren belli oranlarda genel bütçe kapsamına alınarak, İller Bankasının kaynaklarında önemli ölçüde azalma meydana getirilmiş olup, 2002 yılında ise, tamamen kaldırılmıştır. Yeterli finansman sağlanamaması ve yatırım programına konulan ödeneklerin yetersiz kalması, bir taraftan halkımızı bu yatırımlardan mahrum bırakırken, diğer taraftan da tesislerin maliyetlerinin yükselmesine neden olmaktadır. İller Bankası, 2003 yılı içerisinde -belki de tarihinde ilk defa- bütün belediyelere, paylarını eşit ve adil olarak dağıtmıştır. Bundan dolayı, Bakanımıza huzurlarınızda teşekkür etmek istiyorum. İller Bankası tarafından, 2004 yılı içinde toplam değeri yaklaşık 2 katrilyon olan 817 projelendirilmiş iş için 600 trilyon liralık harcama yapılması planlanmaktadır. Bu tasarıyla, öncelikle, yerel yönetim yatırımlarının finansmanını sağlayan önemli kuruluşlarımızdan biri olan İller Bankasının sermayesi artırılmaktadır. Böylece, bankanın yatırım programında yer alan yerel yönetimlerin yıl içi yatırımlarını gerçekleştirebilmesi için gerekli banka özkaynağının önemli bir kısmını oluşturan sermaye artışı sağlanmış olacaktır. Bu yasa tasarısıyla, İller Bankasının sermayesi 3 katrilyona çıkarılmış olup, 5 katına kadar artırma yetkisi Bakanlar Kuruluna verilmiş bulunmaktadır. Bu vesileyle, kanun tasarısına AK Parti olarak olumlu oy vereceğimizi belirtir, tasarının kanunlaşmasıyla milletimize hayırlı olmasını diler, Yüce Heyetinizi sevgi ve saygıyla selamlarım. (AK Parti sıralarından alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Mehmet Sekmen (AK Parti, İstanbul). “İller bankası kanununda değ.yap.hak.kan.tas”. TBMM Genel Kurulu, 90. Birleşim tutanağı, 18 Mayıs 2004. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-sekmen-22-2004-05-18-iller-bankasi-kanununda-deg-yap-hak-kan-tas (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.