# Milletlerarası özel hukuk ve usul hukuku hakkında kanun tasarısı ve adalet komisyonu raporu (s. sayısı: 47)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem)
- **Konuşmacı:** Mehmet Tunçak (AK Parti, Bursa)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 25. Birleşim
- **Tarih:** 27 Kasım 2007
- **Gündem:** MİLLETLERARASI ÖZEL HUKUK VE USUL HUKUKU HAKKINDA KANUN TASARISI VE ADALET KOMİSYONU RAPORU (S. SAYISI: 47)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-tuncak-23-2007-11-27-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun-tasarisi-ve-ad

> Mehmet Tunçak (AK Parti), 27 Kasım 2007 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 25. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: MİLLETLERARASI ÖZEL HUKUK VE USUL HUKUKU HAKKINDA KANUN TASARISI VE ADALET KOMİSYONU RAPORU (S. SAYISI: 47)); konuşma 497 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

AK PARTİ GRUBU ADINA MEHMET TUNÇAK (Bursa) – Sayın Başkanım, değerli milletvekilleri; 47 sıra sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun Tasarısı’nın, yeni ihdasıyla, 22 ila 49’uncu maddeler arasını kapsayan ikinci bölüm hakkında AK Parti Grubu adına söz almış bulunuyorum. Sizleri bu vesileyle saygıyla selamlıyorum.

Bizden önce konuşma yapan değerli konuşmacıların, değerli hatiplerin kanun tasarısına yaptığı katkılardan ötürü ayrıca teşekkür ediyorum.

İstisnai konularla ilgili olarak değil fakat tasarının geneli hakkındaki, bazı hususlardaki bilgileri sizlerle paylaşmak isterim.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; tasarının birinci kısım ikinci bölümünde “Kanunlar İhtilafı Kuralları” içerisinde yer alan 22 ila 40’ıncı maddeler arası hükümler, taşıma araçlarını, fikrî mülkiyete ilişkin haklara uygulanacak hukuku, sözleşmeden doğan borç ilişkilerinde uygulanacak hukuku, taşınmazlara ilişkin sözleşmeleri, tüketici sözleşmelerini, iş sözleşmelerini, fikrî mülkiyet haklarına ilişkin sözleşmeleri, eşyanın taşınmasına ilişkin sözleşmeleri, temsil yetkisini, müdahaleci kuralları, sözleşmeden doğan ilişkinin varlığı ve maddi geçerliliğini, ifanın gerçekleştirilme biçimi ve tedbirleri, haksız fiilleri, kişilik haklarının ihlalinde sorumluluğu, imalatçının sözleşme dışı sorumluluğunu, haksız rekabeti, rekabetin engellenmesinin neticelerini, sebepsiz zenginleşmeyi düzenleyen hükümler olup, müteakiben ikinci kısmın birinci bölüm, yani 40 ila 49’uncu maddeler arası Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisinin içeriğinde düzenlenen milletlerarası yetkiyi, Türklerin kişi hâllerine ilişkin davaları, yabancıların kişi hâllerine ilişkin bazı davaları, miras davalarını, iş sözleşmesi ve iş ilişkisi davalarını, tüketici sözleşmesine ilişkin davaları, sigorta sözleşmesine ilişkin davaları, yetki anlaşması ve sınırlarının belirlenmesini, teminatı, yabancı devletin yargı muafiyetinden yararlanamayacağı hâlleri düzenleyen hükümler içermektedir.

Fevkalade önemli ve reform niteliğinde olan bu yasa, 47 sıra sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun Tasarısı, hazırlık aşamasında öncelikle değişiklik tasarısı olarak düzenlenmeye başlanmış fakat geniş bir değişiklik söz konusu olunca kanun tasarısı olarak düzenlenmiştir. Genel anlamda 10 madde aynı kalmış, 49 madde değişmiş ve yeni verilen değişiklik önergeleriyle bu sayı daha da artmış, 24 yeni madde, yeni ihdasıyla birlikte yeniden konulmuş ve 4 madde de metinden çıkarılmıştır. Netice olarak 66 maddelik bir tasarı oluşmuştur.

Tasarının Birinci Kısım İkinci Bölümünde yer alan borç sözleşmelerinin hükümleri hazırlanırken öncelikli hareket noktası, milletlerarası özel hukuk adaletine ulaşma çabasıdır. Tarafların menfaatlerinin dengelenmesi isteğinin yanı sıra, uygulanacak hukukun seçimi de taraflara bırakılarak, milletlerarası özel hukukun adaletinin sağlanmasında önemli bir adım atılmıştır. Yani, taraflara kendi hukuki ilişkilerinde uygulayacakları hukuku belirleyebilme imkânı ihdas edilmiştir. Uygulanacak hukuk seçimi yapılmadığı takdirde, objektif olarak en sıkı ilişkili hukuk, edimin ifa yeri hukuku, edim borçlusunun mutat meskeni hukuku gibi düzenlemeler tasarıya eklenmiştir.

Borç sözleşmeleriyle ilgili olarak getirilen bir yenilik de zayıf tarafın korunmasına yönelik hükümlerin değerlendirilmesidir. Sözleşme hukukunda muhafaza edilen hukuk seçimi ilkesi objektif bağlama kurallarının taraflara verdiği güvence çerçevesinde tüm milletlerarası özel hukuk yasalarında ve Avrupa Birliği müktesebatında olduğu gibi belli kısıtlamalara da tabidir. Ayrıca, haksız fiillerde eski kanunda bulunan istisna kuralları aynen bu kanuna da aktarılmıştır.

İkinci Kısımda düzenlenen usul hukuku alanında fazlaca bir değişikliğe gidilmemiş, Birinci Kısım İkinci Bölümde bulunan ve az önce konuşmamızda da değindiğimiz bazı bağlama kurallarına ilişkin yetkili mahkeme hükümleri, özellikle tüketici mahkemeleri ve iş mahkemeleri ile ilgili olarak, mutlaka içine konulmuştur.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; kanun tasarısının bu şekliyle de hayırlı olması temennisiyle yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum. (AK Parti sıralarından alkışlar)

---

**Kaynak gösterme:** Mehmet Tunçak (AK Parti, Bursa). “Milletlerarası özel hukuk ve usul hukuku hakkında kanun tasarısı ve adalet komisyonu raporu (s. sayısı: 47)”. TBMM Genel Kurulu, 25. Birleşim tutanağı, 27 Kasım 2007. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-tuncak-23-2007-11-27-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun-tasarisi-ve-ad (erişim: 29 Ekim 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.