# 2005 mali yılı bütçesi kan tas. ( 4 üncü tur görüşmelerinde ) hazine müsteşarlığı,devlet planlama teşkilatı,devlet istatistik enstitüsü başkanlığı

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Mehmet Vedat Melik (CHP, Şanlıurfa)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 37. Birleşim
- **Tarih:** 22 Aralık 2004
- **Gündem:** 2005 MALİ YILI BÜTÇESİ KAN TAS. ( 4 ÜNCÜ TUR GÖRÜŞMELERİNDE ) HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI,DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI,DEVLET İSTATİSTİK ENSTİTÜSÜ BAŞKANLIĞI
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-vedat-melik-22-2004-12-22-2005-mali-yili-butcesi-kan-tas-4-uncu-tur-gorusmelerinde-hazine-m

> Mehmet Vedat Melik (CHP), 22 Aralık 2004 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 37. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: 2005 MALİ YILI BÜTÇESİ KAN TAS. ( 4 ÜNCÜ TUR GÖRÜŞMELERİNDE ) HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI,DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI,DEVLET İSTATİSTİK ENSTİTÜSÜ BAŞKANLIĞI); konuşma 891 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

MEHMET VEDAT MELİK (Şanlıurfa) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı 2005 yılı bütçesinde, özellikle Güneydoğu Anadolu Projesi Kalkınma İdaresi bütçesi hakkında görüşlerimi belirtmek üzere, kişisel olarak söz almış bulunuyorum. Öncelikle, geçtiğimiz günlerde Musul'da şehit edilen beş güvenlik görevlimize Allah'tan rahmet, kederli ailelerine sabırlar diliyor; Yüce Meclisi saygılarımla selamlıyorum.

Değerli arkadaşlar, cumhuriyet tarihimiz boyunca, planlı döneme geçilmeden önce ve planlı dönem süresince, çeşitli nedenlerle bölgesel kalkınma projeleri yapılmıştır; ama, bunlardan hiçbiri, hem hedefleri hem de kapasiteleri bakımından, Türkiye içerisinde de uluslararası alanda da kısaca GAP dediğimiz Güneydoğu Anadolu Projesi kadar önemsenmemiştir. Proje, özellikle Atatürk Barajının bitirilmesi ve Harran Ovasına ilk suyun bırakılmasıyla birlikte bütün dünyanın dikkatlerini üzerine çekmiş, Avustralya, Çin gibi uzak ülkeler de dahil olmak üzere, dünyanın birçok ülkesinden yatırımcıların istilasına uğramıştır.

GAP Projesi, Fırat ve Dicle Nehirleri üzerinde yapılan çok sayıda baraj ve hidroelektrik santralı inşaatıyla, bölgedeki birçok ovayı sulu tarıma açarak, ülkemizin göreceli olarak en geri kalmış bölgesinin hem yaşam seviyesini yükselteceği hem de ülke sanayiine hammadde ve enerji sağlayacağı için, bütün Türk Halkında büyük bir heyecan uyandırmıştır.

Bölgedeki tüm yatırımların kendi kurum ve kuruluşlarımızca yapılması, halkımız içerisinde kendine olan özgüveni pekiştirirken, bazı yabancı ülkelerin, Türkiye'ye, yarı gıpta, yarı kıskançlık, ama, çoğunlukla saygıyla baktıkları bir proje olmuştur.

Önce toprak ve su kaynaklarının geliştirilmesini amaçlayan bir mühendislik projesi olarak başlayan, daha sonra çoksektörlü entegre bölgesel bir yatırım programı olarak ele alınan GAP Projesi, günümüzde, insan odaklı sürdürülebilir bir kalkınma projesi olarak yürütülmektedir. Proje, Türkiye Cumhuriyeti Devletinin adil kalkınma özleminin bir yansıması olmakla kalmayıp, aynı zamanda, GAP bölgesinin kalkınma potansiyelini ortaya çıkarmak, ekonomik büyüme ve toplumsal istikrar gibi ulusal hedeflere de katkıda bulunmak amacını taşımaktadır.

Sayın milletvekilleri, başlangıçta sadece mühendislik harikası olarak dünyada hayranlık uyandıran bu proje, daha sonra, toplumsal kalkınma, sürdürülebilirlik ve çevreye olan duyarlılığı, kadınlar, gençler, çocuklar, yoksullar, topraksız ve az topraklılar gibi dezavantajlı gruplara olan eğilimi ve evrensel kriterlere dayalı olarak yürüttüğü projeler nedeniyle de dünya kalkınma literatürüne giren, birçok bilimsel çalışmada örnek gösterilen ve bölgesel kalkınma projelerine ilham kaynağı olan bir proje haline gelmiştir.

Proje, sadece fiziksel yatırımları değil, toplumsal dönüşümü sağlayacak, ülkemizin gelişmiş yörelerine sadece göç veren değil, ürettiği sanayi ürünleri, kültür ve sanatsal değerleri, yetiştirdiği bilim adamları, geliştirdiği yeni teknolojileriyle önderlik yapacak nitelikte potansiyelleri harekete geçirebilecek yapıdadır. Hemen tüm dünyanın takdirle karşıladığı ve ülkemiz tarihinin en kapsamlı, en iddialı bölgesel kalkınma girişimini Güneydoğu Anadolu Projesi gerçekleştirmektedir. Bu hedeflerlerle yola çıkılmış olmasından dolayı, GAP, sadece bir elektrik üretimi veya sulama projesi olarak değil, sosyal projeler, sağlık, altyapı, turizm, eğitim, çevre, kültür, sanayi, ulaşım ve tarımsal modernizasyonu da eşgüdümlü projelerle yürüten bir sosyoekonomik dönüşüm projesidir.

Değerli arkadaşlar, Güneydoğu Anadolu Bölgesi, bu projeyle birlikte, suyun, toprağın ve yaşayan insanımızın yüzyıllardır taşıdığı bereket, zenginlik ve refahtan payını almaya başlamıştır. Tarih boyunca birçok medeniyetlere vatan olmuş bu topraklar, 21 inci Yüzyılda da, bambaşka bir uygarlığın, gücünü sudan alan bir projenin yarattığı bir gelişmeye tanık olmaktadır.

Yapılan tüm bu çalışmalar, çoksektörlü ve farklı nitelikteki kurumların katkılarıyla gerçekleştirilmiştir. Bunların arasında tüm kamu kurumları, valilikler, belediyeler, sivil toplum kuruluşları ve bölgede yaşayan insanlar da yer almıştır. 1989 yılında kurulan ve görev süresi Kasım 2007'ye kadar uzatılmış bulunan GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı ve Bölge Müdürlüğü, yukarıda belirtmeye çalıştığım tüm bu başarıların altına da imzasını atmıştır. Ancak, şu anda, bu kadar önemli bir projenin bir yerde genel koordinatörü durumunda bulunan bu idarenin, yani GAP İdaresinin son üç bütçesinden birincisini görüşmekteyiz; çünkü, üç yıl sonra GAP İdaresi diye bir kurum olmayacağı için, böyle bir kurumun bütçesi de artık görüşülmeyecektir.

Elbette ki, ülkeyi yöneten hükümetlerin ülke yönetimiyle ilgili değişik görüş, düşünce ve uygulamaları olacaktır. İyi çalışmayan sistemleri düzeltmek, yerine yenilerini koymak, gerekirse de o sistemi tamamen ortadan kaldırmak, hükümetlerin hak ve görevleridir. Ancak, GAP İdaresinin kapatılması demek, GAP Projesinden vazgeçmek demektir; Fırat ve Dicle havzalarının entegrasyonuna, bölgeye ve Türkiye'ye getireceği faydalara inanmamak demektir. Zaten daha önceki konuşmalarımda da söylemeye çalıştığım gibi, GAP Projesinin ülkeye fazla yarar sağlamadığını, bu yatırımın başka sektörlere yapılması durumunda Türkiye'nin daha kazançlı çıkacağını, hatta, bu söylemlerin daha da ileri götürülerek, bütün belaların bu projeden kaynaklandığını söyleyenlerin de, zaman zaman, kamuoyu önünde konuştuklarını görmekteyiz.

Elbette ki, bu projeye bugüne kadar büyük emek vermiş ülkemizin bütün siyasî yöneticileri, bütün yatırımcı kurumların yönetici ve çalışanları, projenin Türkiye için önemini en az bizler kadar bilirler; ancak, bu hükümetin iki yıldır proje kapsamında ciddî hiçbir yatırım yapmaması ve GAP'ı, sadece proje kapsamındaki 9 ile yönelik bir yatırım olarak görmesi, bu nedenle de, bölge için yatırımları koordine edecek ayrı bir idareye gerek olmayacağı, önümüzdeki günlerde Meclis gündemine gelecek olan bölge kalkınma ajanslarının GAP İdaresinin görevini yerine getirebileceği kararına vardırmıştır.

Değerli arkadaşlar, Avrupa Birliğiyle yapılacak olan müzakere sürecinde, özellikle, bölgesel kalkınma konusunda ülkemizde tek başarılı olarak görülen GAP'ın, yeni kurulacak olan bölge kalkınma ajansları marifetiyle üç farklı alt bölgeye ayrılarak ele alınacak olması, GAP'ın, bir bütün olarak bölgesel kalkınma projesi olma niteliğini bozacaktır. Ayrıca, GAP İdaresi de, bu yapı içerisinde kendiliğinden bölünme sürecini yaşayacaktır.

Oysaki, bu idarenin kurulmasındaki ana amaç, altyapı, sulama, tarımsal altyapıların tamamlanması, ekonomik açıdan kalkış dönemine gelene kadar tüm yatırımcı kurum ve kuruluşların koordine edilmesi, yurtiçi ve yurtdışı yatırımcılara ve işadamlarına gerekli desteğin sağlanması ve bölgenin tüm dünyaya açık bir toplum haline getirilmesine yardımcı olunmasıydı. İdarenin misyonunda ise, bu hizmetlerin tamamlanmasıyla kamu niteliğinin çözülerek, bir sivil toplum kuruluşu ya da sadece bilgi üreten ve bunu değerlendiren bir hale gelmesi yer almaktaydı.

Doğal olarak bunun olabilmesi için de bölgenin ekonomik ve sosyal açıdan kalkınmışlık göstergelerinin ülke ortalamasını yakalaması gerekmektedir.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Mehmet Vedat Melik (CHP, Şanlıurfa). “2005 mali yılı bütçesi kan tas. ( 4 üncü tur görüşmelerinde ) hazine müsteşarlığı,devlet planlama teşkilatı,devlet istatistik enstitüsü başkanlığı”. TBMM Genel Kurulu, 37. Birleşim tutanağı, 22 Aralık 2004. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-vedat-melik-22-2004-12-22-2005-mali-yili-butcesi-kan-tas-4-uncu-tur-gorusmelerinde-hazine-m (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.