# Kimyasal silahların geliştirilmesi, üretimi, stoklanması ve kullanımının yasaklanması hakkında (s.s.1229) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Mehmet Vedat Yücesan (CHP, Eskişehir) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 32. Birleşim - **Tarih:** 14 Aralık 2006 - **Gündem:** KİMYASAL SİLAHLARIN GELİŞTİRİLMESİ, ÜRETİMİ, STOKLANMASI VE KULLANIMININ YASAKLANMASI HAKKINDA (S.S.1229) - **Tutanak (TBMM):** https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d22/c139/b032/tbmm221390320410.pdf - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-vedat-yucesan-22-2006-12-14-kimyasal-silahlarin-gelistirilmesi-uretimi-stoklanmasi-ve-kullanimin > Mehmet Vedat Yücesan (CHP), 14 Aralık 2006 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 32. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: KİMYASAL SİLAHLARIN GELİŞTİRİLMESİ, ÜRETİMİ, STOKLANMASI VE KULLANIMININ YASAKLANMASI HAKKINDA (S.S.1229)); konuşma 808 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) CHP GRUBU ADINA MEHMET VEDAT YUCESAN (Eskişehir) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri, Kimyasal Silahların Geliştirilmesi, Üretimi, Stoklanması ve Kullanımının Yasaklanması Hakkında Kanun Tasansı'nın 4'uncu maddesi üzerinde Cumhuriyet Halk Partisi Grubunun görüşlerini belirtmek üzere soz almış bulunuyorum Maddeyle ilgili konuşmama başlamadan önce, hepinizi Cumhuriyet Halk Partisi Grubu ve şahsım adına saygıyla selamlıyorum Değerli arkadaşlarım, Kimyasal Silahlar Sözleşmesi'nın 6'ncı maddesi taraf devletlere kendi topraklarında veya denetimi altındaki bir başka yerde loksık kimyasal maddelerin yalnızca sözleşmede yasaklanmayan amaçlarla geliştirildiğim, üretildiğini, bir başka şekilde iktisap edildiğim, elde bulundurduğunu, devredildiğini veya kullanıldığını garanti etmek için gerekli önlemleri almaları yükümlülüğü getirmektedir Değerli arkadaşlarım, sözleşmenin aynı maddesi uyarınca, taraf devletlerden her bin, bu çerçevede Sozleşme'de yer alan kimyasal maddeleri üretim, iktisap, elinde bulundurma, devretme ve kullanmayla ilgili yasalara tabı tutmakla sorumludurlar Aynı zamanda, bu kimyasal maddelerde ilgili olan tesisleri yerinde denetim ve yerinde, aletlerle, gözetleme yoluyla sısiematık doğrulamaya tabı tutmak yukumluluğundedırler Soz konusu yükümlülükler hem amaç hem de miktar bakımından soz konusudur Ülkemizde faaliyete başlayacak sanayi kuruluşlarının 6948 sayılı Sanayi Sicili Kanunu çerçevesinde sanayi siciline kaydolmaları ve sanayi sicil vesikası almaları zorunlu bırakılmaktadır 6948 sayılı Kanun, ayrıca, kanuna tabı sanayi işletmelerin bir yıllık faaliyetlerini senelik işletme cetvellerinde belirterek Sanayi ve Ticaret Bakanlığına göndermeleri öngörülmektedir Değerli arkadaşlarım, bununla birlikte, 6948 sayılı Sanayi Sicili Kanunu'nun öngördüğü sicile tescil ve sanayi sicil vesikası tanzimi ve senelik işletme cetvelleri gönderilmesi sisteminin. Sözleşme kapsamındaki kimyasal maddelerin üretim, iktisap, bulundurma, devir veya kullanımlarıyla ilgili olarak yine Sozleşme'de öngörülmüş olan ayrıntılı lısanslandırma ve kontrol rejimi için yeterli zemini tam olarak tesis etmediği görülmektedir Bu nedenle, yetki ve sorumluluklara ilişkin bu maddede, kanun kapsamında bulunan kimyasal maddelerle ilgili tesislerin kurulması ve işletmesinin, keza, kanuna ekli (1) sayılı cetvelde yer alan Kimyasal Maddelerle İlgili Kanun'la cevaz venlen faaliyetinin yürütülmesinin, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının iznine tabı olduğu belirtilmektedir Soz konusu izinlerin venlmesı usulüne ilişkin ayrıntıların, hazırlanacak yönetmeliklerle düzenlenmesi öngörülmüştür Maddede aynca, Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca, soz konusu tesislerin denetleneceği, kanun hükümleri hilafında faaliyette bulunan tesislerin işletme izinlerinin iptal edilebileceği gibi, bu tesisleri işletenlere de idari para cezası verileceği öngörülmektedir Ayrıca, kanun hükümlerine aykırı olarak bulundurduğu tespit edilen kimyasal maddelerin mülkiyetinin, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu uyarınca kamuya geçınleceğı belirtilmektedir Değerli arkadaşlarım, sözleşmeden kaynaklanan kimyasal maddelere ilişkin izin ve kontrol yükümlülüğümüzün ülke sınırlarımız dâhilinde etkisiz olarak yerine getın leb ilmesini sağlamak amacıyla, madde hükümlerinin, serbest bölgelerde ve özel mevzuatı gerektirdiği bu nitelikteki kabul edilen yerlerdeki tesisler bakımından da uygulanması öngörülmüştür Sayın Başkan, değerli milletvekilleri, kimyasal silahlar, fizyolojik etkilen nedeniyle canlıları kitlesel olarak çok kısa bir surede öldürme veya yaralama kapasitesine sahip, zehir etkisi yüksek, çevresel etkenlere dayanıklı, taşınması ve saklanması kolay kimyasal zehirlerdir Hedef ülke ve toplumda asker ve sivilleri saf dışı bırakmak, hareket kabiliyetlerini azaltmak, bitkisel ve hayvansal besinleri zehirleyerek kullanılmaz hâle getirmek amaçlarına yönelik kullanılabilecek bir tehdit unsurudur Değerli arkadaşlarım, toplumlar, kimyasal silahların kullanıldığı bir taarruz sonucu meydana gelebilecek kitlesel ölümlerle karşı karşıya kalma riski içerisindedirler Ülkemiz, özellikle, kimyasal silahların ve bunların fırlatma vasıtalarıyla kontrolsüzce yayılma eğiliminin olduğu bir bölgede bulunmaktadır Yayılmayı, önlemeyi amaçlayan rejim veya organizasyonlara dâhil olmayan bazı komşularımız bu silahlan geliştirmeye teşebbüs etmektedirler Kimyasal silahların korkunç yuzu Körfez Savaşı sırasında kendisini göstermiştir değerli arkadaşlarını Hatırlarsınız, eski İrak lideri Saddam Hüseyin'e bağlı kuvvetlerin Kuzey Irak'taki Halep- çe'ye düzenledikleri ve kimyasal silahların kullanıldığı saldmda 5 binden fazla insan feci şekilde olmuştur Bu nedenle, komşu devletlerin tehlikeli girişimleri kaygıyla gözlenmektedir Bölge devletlerinin bu tur silahları ve ilgili fırlatma vasıtalarını geliştirme gayretlerim, bırakmaları ve mumkun olan en kısa zamanda yayılmayı önlemek ıçm kurulmuş teşkilatlara uye olmaları gerekmektedir Türkiye, hâlen kimyasal silahlara sahip değildir ve gelecekte de sahip olmayı düşünmemektedir Kimyasal silahların ve bunların atma vasıtalarının yayılmasını, önlemeye yönelik tum uluslararası anlaşmada, sözleşmede ve rejimlere bağlılığını sürdürmekte, NATO'dakı bu maksada matufça lışmalara aktif olarak katılmakta ve desteklemektedir Değerli arkadaşlarım, 1993 yılında imzaya açılan Kimyasal Silah Sozleşmesı'ne 12 Mayıs 1997 tarihinde taraf olmuştur Sözleşme uyarınca. Kimyasal Silahların Yasaklanması Orgutu tarafından Türkiye'de altı olağan denetim gerçekleştirilmiştir Soz konusu denetimler olumlu sonuçlanmıştır Bu kanun teklifiyle, bu kararlılığımızı ve anlayışımızı tum dünyada bir kez daha göstermekteyiz Bu girişimlerimizin bölge devletlere ve diğer ülkelere örnek olmasını diliyorum Sayın Başkan, değerli milletvekilleri, kimyasal silahlar ve biyolojik silahlar, kille imha silah- lan kapsamında olup, bazı ülkeler ve bu ülkelerin desteklediği gruplar tarafından terörizm amaçlı olarak da kullanılabilmektedir Kimyasal silahların kullanıldığı birkaç olaydan soz etmek istiyorum Değerli arkadaşlarım, Tokyo'da metroya atılan sarın gazı 12 insanın olumune, 5 500 kışının yaralanmasına yol açmıştır Yapılan incelemeler, sarın gazının saflık derecesinin yetersiz olduğunu, eğer gerçek sann gazının atılması hâlinde, bunun, ortamdaki 50 bin kişiyi, onbeş ile otuz dakikalık bir sure içerisinde oldurduğu ve öldüreceği tahmin edilmiştir Benzer bir saldırının -Allah korusun- ulkemızde ya da dünyanın herhangi bir yerinde düzenlendiğini varsayarsak, aslında, dünyanın ne kadar buyuk tehditle karşı karşıya bulunduğunu anlamış oluruz Değerli milletvekilleri, kimyasal silahların geliştirilmesinin yasaklanmasını, tum ülkelerin istisnasız sahiplenmesi gerektiğine inanıyorum Ulu Önder Atatürk'ün veciz sözüyle de ifade ettiği gibi "yurtta sulh, cihanda sulh" anlayışının tum dünyaya hâkim olmasını diliyor, hepinizi saygıyla selamlıyorum (CHP sıralarından alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Mehmet Vedat Yücesan (CHP, Eskişehir). “Kimyasal silahların geliştirilmesi, üretimi, stoklanması ve kullanımının yasaklanması hakkında (s.s.1229)”. TBMM Genel Kurulu, 32. Birleşim tutanağı, 14 Aralık 2006. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-vedat-yucesan-22-2006-12-14-kimyasal-silahlarin-gelistirilmesi-uretimi-stoklanmasi-ve-kullanimin (erişim: 1 Kasım 2026). TBMM kaydı: https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d22/c139/b032/tbmm221390320410.pdf Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.