# Elektronik imza kanunu tasarısı (s. sayısı : 333 )

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Mehmet Yüksektepe (AK Parti, Denizli)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 43. Birleşim
- **Tarih:** 15 Ocak 2004
- **Gündem:** ELEKTRONİK İMZA KANUNU TASARISI (S. SAYISI : 333 )
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-yuksektepe-22-2004-01-15-elektronik-imza-kanunu-tasarisi-s-sayisi-333

> Mehmet Yüksektepe (AK Parti), 15 Ocak 2004 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 43. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: ELEKTRONİK İMZA KANUNU TASARISI (S. SAYISI : 333 )); konuşma 2.390 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

AK PARTİ GRUBU ADINA MEHMET YÜKSEKTEPE (Denizli) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Adalet Bakanlığınca hazırlanan Elektronik İmza Kanunu Tasarısıyla ilgili olarak, AK Parti Grubunun görüşlerini sizlerle paylaşmak üzere, Grup adına söz almış bulunmaktayım; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; konuşmama başlamadan önce, CHP Grubu adına konuşan Sayın Seyhan'a, buradan, huzurlarınızda teşekkür ediyorum. Gerçekten çok yapıcı bir konuşma yaptı; çünkü, bu kanun tasarısı, Türkiye toplumunun değişim ve dönüşümünün önünü açacak bir devrim niteliğindeki bir tasarıdır. Bugün, bu yasa tasarısı, Türkiye'yi gelecek yüzyıla taşıyacak büyük bir projenin hayata geçirilmesi açısından önemli bir adımdır.

"E-Türkiye Dönüşüm Projesi" diye adlandırılan bu büyük proje, bilgi toplumu olma sürecinin vazgeçilmez ilkelerindendir. E-Türkiye Dönüşüm Projesi, gelişmiş ülkelerle entegrasyonu sağlayacak ve girmeyi hedeflediğimiz Avrupa Birliğine üyelik sürecinin bir parçası olan e-Avrupa Çerçeve Programının da bir gereğidir.

Ayrıca, yine bu çatı altında görüşeceğimiz Kamu Yönetimi Reformu Yasa Tasarısıyla eşzamanlı yürütülmesi faydalı olacak olan e-Türkiye Dönüşüm Projesinin, Türkiye için bir sıçrama yaratabilecek kadar önemli ekonomik, sosyal ve kamusal boyutunun da olduğunu vurgulamak istiyorum. Dünyada ve Türkiye'de, geleneksel ve alışılmış iletişim yöntemlerinden, ekonomik iletişim yöntemine doğru hızlı bir değişim ve gelişim yaşanmaktadır. Dolayısıyla, yönetim ve iş yapış yöntemleri de, bu değişime uygun gelişim sağlamakta ve çözümler üretmektedir. Bilgisayar ve internetin sosyal ve ekonomik yaşama girmesi, bu alandaki gelişim ve değişimi hızlandırmıştır. Özellikle elektronik imzanın çeşitli alanlarda kullanılır olması sonucu bu kanun tasarısı hazırlanmıştır.

Günlük hayatımızın birçok alanında, kurumlar ve kuruluşlar, özel sektör, elektronik imzanın gereklerini kullanmaktaydılar. Elektronik imza, başka bir elektronik veriye eklenen veya elektronik veriyle mantıksal bağıntısı bulunan ve kimlik doğrulama amacıyla kullanılan elektronik veri diye tanımlanmaktadır. Bu tasarıyla, elektronik ticaret ve kamu alanında yürütülecek e-Türkiye Dönüşüm Projesinin altyapısının aslî unsuru olan elektronik imza düzenlenmiştir. Böylece, tasarının kanunlaşmasıyla, elektronik ticarete ilişkin diğer kanunî düzenlemelerin önü açılacaktır; yani, elektronik imza tasarısıyla ilgili gerçekleştirilecek bu oylama, bu anlamdaki girişim için yeterli değildir. Tabiî ki, eksikliklerimiz olacaktır. Bu yasa tasarısı, teknik anlamda, Türkiye'de, kendi alanında bir ilktir. Dolayısıyla, bazı eksiklikler mutlaka olacaktır; ama, zaman içerisinde, bu eksiklikleri, hep birlikte, yine burada tamamlayacağız.

Tasarıda, hem kanunun adı olarak hem de temel kavram olarak "elektronik imza" kavramı benimsenmiştir. Böylece, bir yandan, kapsayıcı bir üst kavram kullanılarak sayısal imza veya biyometrik tanımlama yöntemlerinin kullanılmasına olanak sağlanmıştır; aynı zamanda, Amerika Birleşik Devletleri, Fransa gibi ülkelerin kanunlarında ve Avrupa Birliği düzenlemelerinde kullanılan başlık ve temel kavramlarla uyum sağlanması istenmiştir. Elektronik imzayla ilgili olarak, Avrupa Birliği Komisyonu, Mayıs 1998'de, Elektronik İmzada Ortak Çerçeve Direktifi Taslağı yayımlamıştır. Bu direktif taslağı şu problemin altını özellikle çiziyordu: Üye ülkelerde, elektronik imzaların hukukî geçerliliği ve servis sağlayıcıların yetki ve onay vermesiyle ilgili birbirlerinden farklı kurallar, elektronik haberleşmenin ve elektronik ticaretin kullanımı ve dolayısıyla içpazarın genişlemesi açısından önemli bir engel teşkil etmekteydi. Yani, burada, Avrupa Birliğinin kendi içerisindeki ilişkilerinde, yazışmalarında, ticarî ilişkilerinde ortak bir veri tabanının kullanılması, ortak bir birimin, ölçünün kullanılması esas alınmıştır. Dolayısıyla, biz de, Avrupa Birliğine aday ülke olarak, inşallah yakında gireceğimiz Avrupa Birliği çerçevesinde, bu yasal değişiklikleri bu anlamda yapmış oluyoruz. 13 Aralık 1999'da son haline getirilen Topluluk Elektronik İmza Çerçevesi Direktifi, dijital imzaların Avrupa Birliğindeki geçerliliğini güvence altına almayı amaçlamıştır. Ayrıca, Birleşmiş Milletlerin 14 Haziran 1996 tarihli Elektronik Ticarete İlişkin Model Kanunu bu kapsamda sayılabilir.

Diğer yandan, çeşitli ülkelerin mevzuatlarında elektronik imzaya ilişkin yasal düzenlemeler yapıldığı gibi, birkısmında ise çalışmalar devam etmektedir. Örneğin, 13 Mart 2000 tarihinde Fransa'da, 1 Ocak 2000 tarihinde Avusturya'da ve birçok OECD ülkesinde, bu elektronik imza yasa tasarısı kabul edilmiş ve şu anda yürürlüktedir. Amerika Birleşik Devletlerinde ise, federal bir kanun olarak, Küresel ve Ulusal Ticarette Elektronik İmzalar Kanunu yürürlüğe girmiştir. Bu kanunun -17 Aralık 1999 tarihli- bizzat Sayın Başkan Clinton tarafından, bütün resmî dairelerde kullanılması talimatı verilmiştir. Buna göre, bütün kamu kurumları, bir yıl içerisinde, vatandaşların ihtiyaç duyduğu en sık kullanılan en az 500 formu internet ortamında sunmuş olacaklardır; yani, her kurum, vatandaşın en çok ihtiyaç duyduğu 500 formu internet ortamına sunacak ve vatandaşlar, bu formları internet üzerinden doldurarak işlemlerini gerçekleştirecektir.

Bunun en güzel örneği, özellikle internette birçok vatandaşımızın müracaat ettiği yeşilkart uygulamasındadır. Daha önceki dönemlerde yeşilkart müracaatı, kâğıt üzerinde doldurulup postalanarak yapılıyordu ve Amerika'ya ulaşıp ulaşmadığı noktasında bir endişe vardı; ama, bugün, internet ortamında hangi sürede doldurulabileceği bellidir -ki, yaklaşık 30 dakika sürmektedir- ve tüm detaylarıyla birlikte, eksiksiz ve doğru bir şekilde -fotoğrafı da dahil olmak üzere- doldurduğunuzda, size bir onay tarihi ve onay numarası veriliyor âdeta bir makbuz gibi ve ondan sonra, o onayı aldıktan sonra, artık, sizin o belgeniz, Amerika'da yapılacak kura çekimine kesinlikle katılacaktır.

Ayrıca, ABD'de bulunan Kırtasiye ile Mücadele Kanunu gereğince, 2003'ten önce tüm eyalet hükümetleri, federal hükümetle yaptıkları yazışmaları internet ortamında gerçekleştireceklerdir. Yani, bu, şu anlama gelmektedir: Eğer e-devlete geçiş noktasında dönüşümü gerçekleştirdiğimiz takdirde, 81 vilayetimiz, merkezî hükümetle yaptığı tüm yazışmaları internet üzerinden gerçekleştirecektir. Bu, hem zaman tasarrufudur hem de kâğıt ve emek tasarrufu ve maddî tasarruftur.

Öte yandan, birçok Avrupa ülkesi, konuya ilişkin mevzuat hazırlamış ya da hazırlanan tasarıları ülkelerinin hukukî altyapılarına göre, yürütme ya da yasama organlarının gündemine almışlardır. Nitekim, 28 OECD ülkesi arasında elektronik imzayla ilgili yasal düzenlemesi olmayan tek ülke biziz maalesef. Avrupa Birliğine üye ülkelerin de tamamında bu yasalar mevcuttur. Artık, bizim de bu düzenlemeleri yaparak, hızlıca hayata geçirmemiz kaçınılmazdır. Elektronik ticaretin gelişmesi ve elektronik imzanın kullanıcılar tarafından benimsenmesi için açık ağ sistemine güven duyulmasının sağlanması gerekir. Bu güvenin sağlanabilmesi, taraflar arasında karşılıklı olarak iletilen bilgilerin gizliliğinin ve bütünlüğünün korunması, tarafların kimliklerinin doğruluğunun güvence altına alınmasına ilişkin hukukî düzenlemenin yapılmasıyla mümkün olacaktır.

Hukukî ve ticarî işlemlerde zaman, yer ve işgücü tasarrufu sağlanması bakımından, kullanıcıların, gelecekte elektronik imzayı tercih edecekleri daha şimdiden görülmektedir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; hükümetimizin acil eylem planında ve Başbakanlık genelgelerinde e-devlet yaklaşımına öncelik verilmiştir. Nitekim, 58 inci ve 59 uncu hükümetlerin acil eylem planı, e- Türkiye Dönüşüm Projesini doğrudan içerdiği gibi; vergi, vatandaşlık ve sosyal güvenlik numaralarının birleştirilmesi, yeni telekomünikasyon kanununun çıkarılması, telekomünikasyon alanında ikinci düzenlemelerin yapılması gibi tedbirler düşünülmüştü.

Yine, acil eylem planında, e-Türkiye Dönüşüm Projesiyle ilişkilendirilen 14 eylem daha bulunmaktadır.

Başbakanlığın 27 Şubat 2003 tarihli ve 12 sayılı genelgesine göre, e- Türkiye Dönüşüm Projesinin başlıca hedefleri şunlardır:

Vatandaşlarımıza daha kaliteli ve hızlı kamu hizmetinin sunulması.

Katılımcı, şeffaf, etkin ve basit iş süreçlerine sahip olmayı ilke edinmiş bir devlet yapısı.

Kamu hizmetlerinin sunumunda bilgi ve iletişim teknolojilerinden azamî ölçüde yararlanarak iyi yönetişim ilkelerinin hayata geçirilmesi.

E-Türkiye Dönüşüm Projesi, genel olarak demokratikleşme, özel olarak ise kamu yönetimi reformu çerçevesinde yürütülecek, bu bağlamda değişik reform projeleriyle karşılıklı etkileri dikkate alınarak hayata geçirilecektir.

Dikkat edilirse, bu hususlar, aynı zamanda Kamu Yönetimi Reformu Tasarısının genel gerekçesinde yer alan "iyi yönetişim" amaçlarıyla da paralellik arz etmektedir. Özellikle en son yayımlanan, 4 Aralık 2003 tarihli 48 sayılı Başbakanlık genelgesinde "...Eylemler, acil eylem planında yer alan; kamu yönetiminin yeniden yapılandırılması, kamuda şeffaflığın ve hesap verilebilirliğin sağlanması, kamu hizmetlerinde etkinliğin artırılması ve vatandaşlara daha hızlı ve nitelikli hizmet sunumuna ilişkin diğer eylemler ile bütünlük içerisinde yürütülecektir" denilmektedir.

Yine, kamu yönetimi anlayışı veya iyi yönetişim yaklaşımı ile e-devlet yaklaşımı birbirinin ayrılmaz bir parçasıdır. E-devlet, iyi yönetişim kavramının en önemli uygulama aracıdır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Sayın Başbakanımız, 1 Eylül 2003 tarihinde Lütfi Kırdar Fuar ve Kongre Merkezinde yapılan Bilişim Zirvesi ve CeBİT Eurasia Fuarının ortak açılış törenine, Berlin'den video konferansla katılmıştır. İletişim teknolojilerinin dünyayı küçültmesinin canlı örneğini sergileyen bağlantının en önemli özelliği, pahalı canlı yayın sistemleriyle değil, Polycom'un ticarî video konferans üniteleriyle gerçekleştirilmesi ve buna rağmen çok yüksek görüntü kalitesinin elde edilmesidir.

Sayın Başbakanımız, konuşmasında, bilgi ve iletişim teknolojilerinin Türkiye için taşıdığı stratejik önemin altını çizmiş, devletin e-devlet uygulamaları ve bilişim sektörünün desteklenmesinin önemini vurgulamıştır.

Yine, Sayın Başbakanımız, 27 Eylül 2003 tarihinde, 6 ihracatçı birliğin kurucu ortaklığında hayata geçirilen, küçük ve orta ölçekli firmalar başta olmak üzere, tüm ihracatçı firmaların dışpazar faaliyetlerinde satış potansiyellerini artırmak ve bilişim altyapılarını güçlendirerek uluslararası rekabet avantajı yaratmak amacıyla kurulan TİM Ticaret Noktasının açılışını yapmıştır. Türkiye'de e-ihracat dönüşümünü başlatma noktasında önemli bir adım olan bu proje gibi birçok e-ticaret uygulamasının önünü açacak olan bir yasal düzenlemedir bugün görüştüğümüz elektronik imza.

Sayın Başkan, değerli arkadaşlar; bildiğiniz üzere, e-Türkiye Dönüşüm Projesinin amaçları, kurumsal yapısı ve uygulama esasları 27 Şubat 2003 tarihli genelge ile duyurulmuş, e-Türkiye Dönüşüm Projesinin koordinasyonu, değerlendirilmesi ve yönlendirilmesiyle ilgili olarak DPT görevlendirilirken, ayrıca, DPT bünyesinde Bilgi Toplumu Dairesi Başkanlığı kurulmuştur.

DPT Müsteşarlığının koordinatörlüğünde 8 çalışma grubuyla yürütülen çalışmalar sonucu, 2003-2004 yıllarını kapsayan kısa dönem eylem planı hazırlanmıştır. Sayın Başbakan Yardımcımız Abdüllatif Şener Beyin başkanlığında hazırlanan ve yürütülen bu eylem planında çok ciddî hedefler konulmuştur. Buna göre, kısa dönem eylem planında, öncelikli olarak kamu kurumlarınca çevrimiçi hizmetlerin etkin bir şekilde sunulabilmesi için, birlikte çalışabilirlik ve güvenli bilgi sistemlerinin oluşturulmasına yönelik eylemlere yer verilmiştir. Ayrıca, kısa dönem eylem planında yer alan eylemlerin, acil eylem planındaki kamu yönetiminin yeniden yapılandırılması, kamu hizmetlerinde etkinliğin sağlanması ve vatandaşlara yönelik hizmetlere ilişkin eylemlerle bir bütünlük içerisinde olmasına dikkat edilmiştir. Bunun yanı sıra, e-Avrupa 2005 girişimi hedefleri gözönünde bulundurulmuş ve Avrupa Birliği müktesebatına uyuma ilişkin hususların da eylemlere yansıtılmasına özen gösterilmiştir.

Kısa dönem eylem planının ilk maddesi, e-Türkiye dönüşüm projesinin, toplumun tüm kesimlerini kapsayacak, ulusal fayda ve katmadeğeri artıracak şekilde gerçekleştirilmesi amacıyla bilgi toplumu stratejisinin oluşturulmasıyla ilgilidir. Bu strateji, emeğe dayalı toplumdan bilgi toplumuna, geleneksel üretim-tüketim ekonomisinden bilgi ekonomisine geçişte önümüzü aydınlatacaktır. Eylem planına bilgi toplumu stratejisinin yanı sıra bazı hedefler de konulmuştur.

Düzenleyici ve yasal çerçevenin çizildiği hukukî altyapı; bu çerçevede, e-Avrupa hedeflerinden bilgi toplumunun temel yapı taşlarını oluşturma çabalarının hızlandırılması kapsamında, gerekli yasal düzenlemelerin yapılması yönünde eylemler içermektedir. Elektronik imzayla birlikte kişisel verilerin korunması, ulusal bilgi güvenliği, bilgi edinme hakkı, yeni telekomünikasyon kanunları ile Türk Ceza Kanununun bilgi ve iletişim teknolojileri alanına özgü suç ve cezaları içeren değişiklik tasarısının yasalaşması öngörülmüştür. Yani, elektronik imza yasasıyla birlikte, önümüzdeki dönemde, bu bahsettiğim konularla ilgili de düzenlemenin acilen yapılması gerekir ki, bu elektronik imzanın bir anlamı olsun.

Hizmetlerin sunulacağı teknik altyapı ve bilgi güvenliği çerçevesinde, telekomünikasyon altyapısı, uydu bağlantıları, uluslararası bağlantı hızı ve kapasitesinin artırılması hedeflenmektedir. Bu çerçevede, Ulaştırma Bakanlığımızın geniş bant uygulamaları ve ADSL uygulamaları başlatılmıştı. Bununla birlikte, bu çalışmalarla, bundan sonra daha hızlı ve daha ucuz internet erişimi imkânı sağlanacaktır. Yani, bununla birlikte, yaklaşık yüzde 60'a varan bir internet ulaşım ve ücret avantajı sağlanmıştır.

Aynı zamanda, gerekli teknik altyapının da düzenlenmesi gerekir. Hatırlayın, Cezayir depremindeki olumsuzluklardan dolayı, günlerce, Türkiye, Avrupa ve dünyayla internet bağlantısını gerçekleştirememişti. İşte, bu gibi sıkıntıların bertaraf edilmesi için, yine, Ulaştırma Bakanlığımızın, Yunanistan üzerinden Avrupa'ya ulaşacak ve oradan da Amerika'ya ulaşacak yeni bir internet erişim hattının yedeklenerek kurulması, bu hattın herhangi bir şekilde olumsuzlukla karşılaşması durumunda, yine, komşu ülkelerin uydu sistemleriyle ortak bir yardımlaşmayla bu internet erişiminin kesintisiz olarak sağlanması düşünülmüştür.

Hizmetlerin sunulacağı bilgi toplumunun gerektirdiği insan kaynağı planlamasına ve yetiştirilmesine yönelik eylemlerin yer aldığı eğitim ve insan kaynakları çerçevesinde ise, insan kaynağına, yatırım hedefine uygun olarak, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yürütülen ve okullarda öğretmen ve öğrencilerin internete ve çoklu ortam kaynaklarına uygun düzeyde erişimini sağlamayı hedefleyen proje kapsamında, 2003-2004 döneminde 4 000 bilgi teknolojisi sınıfının daha kurulması öngörülmüştür.

Örneğin, geçtiğimiz günlerde, Millî Eğitim Bakanlığımızca "gelecek için eğitim" programı çerçevesinde üçüncüsü Van'da açılan bilişim laboratuvarı kuruldu. Bu laboratuvar, bölge için bir merkez vazifesi görecektir. Önümüzdeki üç yıl içerisinde, özel sektörle de işbirliği yapılarak, gelecek için eğitim programı çerçevesinde, 50 000 öğretmenin bilgisayar eğitimi alması hedeflenmektedir.

Değerli arkadaşlar, bir eğitimci olarak, sizlere bir örnek vermek istiyorum. Bir öğretmen sınıfa girdiğinde, karşısındaki 9 ve 10 yaşlarında olan çocuklarımız, eğer, bilgisayarı, bilgisayar programlarını o öğretmenden daha iyi biliyorsa, o sınıfta, o öğretmenin güvenilirliğini ve etkinliğini siz değerlendirin.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Buyurun Sayın Yüksektepe.

MEHMET YÜKSEKTEPE (Devamla) - Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Yine, çocuklarımız, kullandığımız cep telefonlarının fonksiyonlarını bizden çok daha iyi bilmekte ve kullanmaktadırlar; çünkü, yeni beyinler, teknolojik değişim ve dönüşüme daha kolay uyum ve adapte olmaktadırlar. Bundan dolayı, öğretmenlerimizin ve eğitimcilerimizin bu açığını hızlı bir şekilde kapatacak bu programları yaygınlaştırmak durumundayız.

Kurumların birlikte çalışabilir entegre hizmetler sunmalarına yönelik çalışmalara referans sağlayacak standartların oluşturulması gerekir.

E-Avrupa'da da önemle üzerinde durulan tematik alanlardan e-sağlık çerçevesinde, entegre sağlık enformasyon sistemlerinin geliştirilebilmesine yönelik çalışma yapılması, ulusal elektronik hasta kayıtlarında yer alacak klinik verilerin kodlanması, tıbbî malzeme ve ilaç takip sistemlerinin oluşturulması gibi eylemlerin de gerçekleştirilmesi hedeflenmektedir.

Yine, bugünlerde, çok sık bir şekilde yaygın olan bir grip rahatsızlığı var. Değerli arkadaşlar, eğer bu sistem Sağlık Bakanlığında kullanıldığında, Anadolunun herhangi bir köşesindeki bir klinikte meydana gelecek bir vakanın yayılma hızı, şiddeti ve niteliği -eğer bulaşıcı ise- anında internet üzerinden tespit edilecek ve buna yönelik olarak, koruyucu sağlık hizmetleriyle ilgili önlemlerin alınması kolaylaşacaktır.

Yine, tedavide kullanılan ilaçların ve ekipmanların kullanımı da bu kodlama sistemiyle takip edilecek; dolayısıyla, geçtiğimiz günlerde yaşanan Neşter Operasyonu gibi operasyonların yaşanmaması için, daha şeffaf ve adil bir yönetimi burada vurgulamak istiyorum.

Özellikle düşük teknolojiye dayalı geleneksel sektörleri de içerecek şekilde, KOBİ'lerde e-ticaret ve e-iş bilincinin oluşturulması, şirketlerin internet üzerinden e-ticarete hazırlık sürecinin kolaylaştırılması, ortak e-ticaret bilgi havuzunun oluşturulması, dış ticarette kullanılan bilgi ve belgelerin elektronik ortamda paylaşılması gibi eylemler vasıtasıyla, e-iş ve e-ticaretin büyüyüp gelişebileceği ortamın hazırlanması hedeflenmektedir.

Enformasyon sistemleri yönetiminin birincil amacı, enformasyonu toplamak değil, yaymaktır. Enformasyon, kamu kurumları arasında veya herhangi bir organizasyon içerisinde başarıyı sağlayan bir araçtır.

Vergi, vatandaşlık ve sosyal güvenlik gibi numaraların birleştirilmesi, MERNİS kimlik paylaşım sistemiyle vatandaş bilgilerinin paylaşılması gibi eylemler ile kurumların gerçekleştirmekte oldukları birbirinden kopuk projeler arasında entegrasyonu sağlamak ve yapılacak yatırımlarla, bilginin toplanılmasını değil, paylaşılmasını öne çıkaran projeleri sistem yaklaşımı içerisinde gerçekleştirmek amaçlanmaktadır. Bu proje hayata geçirildiğinde, artık, vatandaşlarımız kimlik taşımayacaktır.

Sayın Başkanımızın izniyle, burada bir hikâye anlatmak istiyorum. Bir İngiliz, bir Fransız, bir de Türk vatandaşını ıssız bir adaya gönderecekler. Adaya göndermeden önce "vazgeçemediğiniz bir eşyayı yanınıza almak ister misiniz veya hangi eşyayı almak istersiniz" diye sorulduğunda, İngiliz "ben viskimden ayrılamam" der, Fransız "ben bordo şarabımdan ayrılamam" der, Türk vatandaşı ise, yanına, 1 adet nüfus cüzdan sureti, 2 adet vesikalık fotoğraf, 1 adet savcılıktan iyi hal kâğıdı, 1 adet de muhtarlıktan ikametgâh belgesi almak ister; çünkü, her kurumda, vatandaştan bu belgeler istenilmektedir. Artık, bundan sonra, bu belgelerin hiçbirini taşımak ve hazırlamak durumunda kalmayacağız arkadaşlar.

Benim sadece anahatlarıyla kısaca aktardığım bu eylemlerin 2004 yılı içerisinde tamamlanması hedeflenmektedir.

Sayın Başkan, değerli arkadaşlar; tüm bunları anlatmaktaki amacım, size, AK Parti İktidarıyla değişen devlet-vatandaş ilişkisindeki farkı hissettirmektir.

Artık, vatandaşına müşteri gözüyle bakan ve müşteri memnuniyetini her şeyin üzerinde tutan bir devlet anlayışını, topladığı vergileri, insanının mutluluğu ve gençlerinin yarınını düşünerek harcayan bir devlet anlayışını getirmeye çalışıyoruz.

Bu anlayıştan yola çıkarak, e-devlet projesi, aynı zamanda, devlet-vatandaş ilişkisini yeniden yorumlayan bir projedir.

Tüm bu değişim ve dönüşüm, devletle interaktif bir ilişkisi olan katılımcı ve hesap soran vatandaş profili ortaya çıkaracaktır.

Başka bir ifadeyle "elektronik devlet" diye adlandırılan uygulama, kamu hizmetlerinin kalitesini artırmakta bir araç olarak kullanılabilir; çünkü, elektronik devlet, resmî işlemlerle ilgili olarak zaman ve mesafe sorunlarını ortadan kaldıracak ve insanlara, istedikleri zaman ve mekanda kamu hizmeti ve kamusal bilgi sunacaktır.

---

**Kaynak gösterme:** Mehmet Yüksektepe (AK Parti, Denizli). “Elektronik imza kanunu tasarısı (s. sayısı : 333 )”. TBMM Genel Kurulu, 43. Birleşim tutanağı, 15 Ocak 2004. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-yuksektepe-22-2004-01-15-elektronik-imza-kanunu-tasarisi-s-sayisi-333 (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.