# Yargıtay kanunundaç değişiklik yapılması hak kanun (s.sayısı :221)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Mehmet Ziya Yergök (CHP, Adana)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 106. Birleşim
- **Tarih:** 15 Temmuz 2003
- **Gündem:** YARGITAY KANUNUNDAÇ DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAK KANUN (S.SAYISI :221)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-ziya-yergok-22-2003-07-15-yargitay-kanunundac-degisiklik-yapilmasi-hak-kanun-s-sayisi-221

> Mehmet Ziya Yergök (CHP), 15 Temmuz 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 106. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: YARGITAY KANUNUNDAÇ DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAK KANUN (S.SAYISI :221)); konuşma 878 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

CHP GRUBU ADINA MEHMET ZİYA YERGÖK (Adana) - Sayın Başkan, Yüce Meclisin değerli üyeleri; Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adına, Yargıtay Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Tasarısı hakkında görüş ve düşüncelerimizi belirtmek üzere söz almış bulunuyorum; sözlerime başlarken, Yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum.

Değerli üyeler, bu kanun tasarısıyla, Yargıtay Kanununun 31 inci maddesinde kısmî bir değişiklik yapılmaktadır. Ayrıca, bir de geçici madde eklenmesi söz konusu olmuştur. Yargıtay Kanununun 31 inci maddesinde, Birinci Başkan, birinci başkanvekilleri ve daire başkanlarının seçimi düzenlenmiştir.

Genel gerekçede de ifade edildiği üzere, uygulamada, madde hükümlerinin seçimlerin uzamasına neden olduğu, yapılan çok sayıdaki seçim turlarına rağmen sonuç alınamadığı, bu durumun Yargıtayda sürekli bir seçim atmosferi yarattığı ve işlerin aksamasına sebebiyet verdiği gözlenmiş ve bu olumsuzlukların giderilmesi ve yargıya aslî faaliyetlerinde zaman kazandırılması, gerek kurum içinde ve gerekse kamuoyundaki rahatsızlığa son verilmesi amacıyla bu tasarının hazırlandığını biliyoruz.

Keza, bu düzenleme, Yargıtay Büyük Genel Kurulunun 25.3.1994 tarihli toplantısında alınan ilke kararı doğrultusunda bir düzenlemedir. Burada, eklenen, sadece şu cümle olmuştur: "Dördüncü ve beşinci oylamalarda da salt çoğunluk sağlanamazsa seçim, yeniden adaylık başvurusunda bulunanlarla yapılır."

Mevcut düzenlemeye baktığımız zaman, ilk üç oylamada sonuç alınmazsa, dördüncü oylama, üçüncü oylamada en çok oy alan iki aday arasında yapılır. Dördüncü oylamaya katılacak olan adayların aldığı oya eşit sayıda oy alanlar da seçime katılırlar. Oylama, adaylardan birinin üye tamsayısının salt çoğunluğunu sağlamasına kadar tekrarlanır.

Burada, mevcut düzenlemede, yasa, dördüncü, beşinci, onuncu, onbeşinci, ellinci tur dahi olsa, salt çoğunluk sağlanıp sonuç alınamazsa, yeniden adaylık başvurusu alınmasına olanak tanımıyor. İşte, getirilen düzenlemeye göre, dördüncü ve beşinci oylamada da salt çoğunluk sağlanmaması durumunda, seçim, yeniden adaylık başvurusunda bulunanlarla tekrarlanır. Yeniden adaylık başvurusunda bulunmanın yolu açılarak salt çoğunluğun sağlanması ve belki de seçimdeki tıkanıklığın aşılması düşünülüyor; ancak, getirilen düzenleme de sorunu tam anlamıyla çözmemektedir; çünkü, ortada bir anayasal engel söz konusudur. Anayasanın 154 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında, Yargıtay Daire Başkanının seçilmesi için salt çoğunluk öngörülmektedir. Anayasanın 154 üncü maddesi değiştirilmediği sürece de, salt çoğunluk aranarak seçim yapılması gereği ortadadır. O nedenle, Anayasanın 154 üncü maddesi değişmediği sürece, yapılabilecek değişiklik de ancak budur; yani, bu düzenleme, dördüncü ve beşinci oylamada salt çoğunluk sağlanamaması durumunda, yeniden adaylık başvurusuna imkân tanıyan bir düzenlemedir.

Bu düzenlemeye rağmen, Yargıtay Daire Başkanı seçimi, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı seçiminden de zordur, Cumhurbaşkanı seçiminden de zordur; çünkü, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanının seçimini düzenleyen Anayasanın 94 üncü maddesine göre, dördüncü turda, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı seçimi tamamlanmaktadır; yine, Anayasamızın 102 nci maddesine göre, Cumhurbaşkanı seçimi de dördüncü turda tamamlanmaktadır; ancak, Yargıtay Daire Başkanlığı seçimi bazen elli tur, altmış tur, yüz tur bile olabilmektedir ve şu anda, bu tasarının önümüze gelmesindeki neden de, Yargıtayda devam eden bir seçimdir.

Kamuoyundan da izlemişsinizdir; Yargıtay 8. Daire Başkanlığı için aylardır seçim yapılıyor, tur üzerine tur devam ediyor ve zannediyorum, yüzonuncu turuna gelmesine rağmen, iki adaydan biri salt çoğunluğu sağlayamadığı için sonuç alınamıyor. Yargıtayın 32 dairesi, Yargıtayımızın 250 üyesi, sürekli bir seçim atmosferinde ve bu, gerçekten yargımızın da Yargıtayımızın da yıpranmasına neden olmuştur; çünkü, basında da bunu görüyoruz "dosyalar rafta, yargı seçimde" diye gazetelerimizde başlıklar var. Bu üst üste devam eden turlar öylesine bıkkınlık getirmiştir ki, artık konunun ciddiyeti de ortadan kalkmıştır, aday olmayan kişilere bile oylar çıkmaktadır. Birtakım sanatçılara oy kullanıldığını, üzülerek, gazetelerden görüyoruz. Aday olma imkânı olmayan kişilere bile oy çıkıyor ve sonuç alınamıyor. O nedenle de geçici madde konulmuştur. Geçici 1 inci maddede "bu Kanunla yapılan değişiklikler halen devam etmekte olan seçimlere de uygulanır" hükmü getirilmiştir.

Aslında, bir bakarsak, bu, sanki yasamanın, yürütmenin yargıya bir müdahalesi gibi gözükmektedir; çünkü, devam eden bir seçimle ilgili olarak bir düzenleme yapıyorsunuz ve bu düzenleme yasalaştıktan sonra da, yeni adayların başvuru imkânı ortaya çıkacaktır ve seçim tıkanıklığı bu şekilde aşılmak istenilmektedir.

Yalnız, şunu açıkça vurgulamak gerekir ki, bugün, bu konudaki düzenlemenin altında, ne yürütme organının yargıya müdahale amacı söz konusudur ne yasama organı yine böyle bir müdahale amacıyla bu düzenlemeyi yapmaktadır. Devam eden seçimlerin sonuç vermemesi, yüzon tura ulaşmasına rağmen sonuç verme olanağının da görülmemesi karşısında, bu düzenlemeyle ilgili tasarı, Yargıtayın talebiyle, Yargıtayın dileğiyle, Yargıtayın isteğiyle buraya getirilmiştir ve gerçekten de bu tasarıdaki düzenleme tamamen Yargıtayın isteği doğrultusunda hazırlanmıştır. Komisyonların da yasama organının da yürütme organının da burada bir müdahalesi söz konusu değildir.

Bu, çok üzücü bir durumdur. Gönül arzu ederdi ki, yüzon turda sonuç alınamadığı bir noktada, bu adaylık yarışını sürdürenler, seçilememe durumu karşısında çekilebilsinler ve bir yasal düzenlemeye de gerek kalmadan bu sorun aşılabilsin. Ne yazık ki, böyle bir teamülün yaratılmasına imkân verilmemiştir ve Yargıtayın talebi doğrultusunda, böyle bir düzenleme gereği ortaya çıkmıştır.

Anayasanın 154 üncü maddesinde -ileride, Anayasayla ilgili düzenlemeler yapılması söz konusu olduğunda- üçüncü turdan sonra veya dördüncü turdan itibaren, en çok oy alan adayın seçilmesi biçiminde -Cumhurbaşkanı seçiminde olduğu gibi, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı seçiminde olduğu gibi- bir düzenlemeye ihtiyaç olduğu açıktır. Ancak, komisyonda da ifade ettiğimiz gibi, Adalet ve Kalkınma Partisi olarak da, Cumhuriyet Halk Partisi olarak da, bizim, topluma vaat ettiğimiz, taahhüt ettiğimiz ilk anayasa değişikliği, Anayasanın 83 üncü maddesiyle ilgilidir; yani, yasama dokunulmazlığının sınırlandırılması konusundadır. Eğer, bu sözlerimizde durur, bu taahhütlerimizi yerine getirir ve Anayasanın 83 üncü maddesinde makul bir sınırlamayı, değişikliği gerçekleştirebilirsek, Anayasanın 154 üncü maddesindeki bu değişikliği yapmaya da sıra gelecektir. Cumhuriyet Halk Partisi olarak, biz, o aşamada, buna da destek veririz.

Şu aşamada yapılacak düzenleme ancak budur ve bu düzenlemeye Cumhuriyet Halk Partisi Grubu olarak destek verdiğimizi ve tasarıya olumlu oy vereceğimizi saygıyla ifade ediyorum.

Teşekkür ediyorum. (Alkışlar)

---

**Kaynak gösterme:** Mehmet Ziya Yergök (CHP, Adana). “Yargıtay kanunundaç değişiklik yapılması hak kanun (s.sayısı :221)”. TBMM Genel Kurulu, 106. Birleşim tutanağı, 15 Temmuz 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-ziya-yergok-22-2003-07-15-yargitay-kanunundac-degisiklik-yapilmasi-hak-kanun-s-sayisi-221 (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.