# Yasama dokunulmazlığı konusunda bir meclis araştırılması açılmasına ilişkin raporu (10/7) (s.s.332)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Mehmet Ziya Yergök (CHP, Adana)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 98. Birleşim
- **Tarih:** 8 Haziran 2004
- **Gündem:** YASAMA DOKUNULMAZLIĞI KONUSUNDA BİR MECLİS ARAŞTIRILMASI AÇILMASINA İLİŞKİN RAPORU (10/7) (S.S.332)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-ziya-yergok-22-2004-06-08-yasama-dokunulmazligi-konusunda-bir-meclis-arastirilmasi-acilmasina-il

> Mehmet Ziya Yergök (CHP), 8 Haziran 2004 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 98. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: YASAMA DOKUNULMAZLIĞI KONUSUNDA BİR MECLİS ARAŞTIRILMASI AÇILMASINA İLİŞKİN RAPORU (10/7) (S.S.332)); konuşma 868 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

MEHMET ZİYA YERGÖK (Adana) - Sayın Başkan, Yüce Meclisin değerli üyeleri; yasama dokunulmazlığı konusundaki Meclis araştırması komisyonu raporu hakkında, şahsım adına söz almış bulunuyorum; hepinizi saygıyla selamlayarak sözlerime başlamak istiyorum.

Benden önce konuşan AKP Grup Başkanvekili Sayın Haluk İpek'in konuşmasını hayretle izlediğimi belirtmek isterim. Gerçekten de, sanki, Anayasanın 83 üncü maddesinin değişikliği, hiç AKP'nin gündemine gelmemiş, Türkiye Büyük Millet Meclisinin gündemine gelmemiş; sanki, 83 üncü maddeyle ilgili değişiklik, Anayasanın değiştirilemez maddelerinin değiştirilmesi teklif ediliyormuş gibi bir algılamayla karşılandı ve bunu şaşkınlıkla, hayretle ve ibretle izledik.

Değerli arkadaşlar, dokunulmazlığın sınırlandırılması konusu 20 nci Dönemde ve 21 inci Dönemde de Türkiye Büyük Millet Meclisinin gündemine gelmiştir.

Milletvekili dokunulmazlığının makul sınırlara çekilmesi toplumsal bir talep haline gelmiş, bunun üzerine, 20 nci Yasama Döneminde, 292 milletvekilinin imzasını taşıyan bir kanun teklifiyle, Anayasanın 76 ncı maddesinde öngörülen milletvekili seçilmeye engel suçlar dokunulmazlık kapsamı dışına çıkarılarak, yasama dokunulmazlığının kapsamı daraltılmak istenilmiştir; ancak, bu, yapılan oylamada, Genel Kurulda yeterli oyu alamayarak reddedilmiştir.

Yine, 83 üncü maddeyle ilgili daha sınırlı bir değişiklik önerisi, kanun teklifi, 288 milletvekilinin imzasıyla 21 inci Dönemde de Yüce Meclisin gündemine gelmiş; ancak, bu da yeterli oyu alamayarak reddedilmiştir.

Yasama dokunulmazlığının sınırlandırılması konusunda öylesine bir toplumsal mutabakat oluşmuştur ki, bu konuda, sivil toplum örgütleri, Türkiye Barolar Birliği, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği gibi sivil toplum kuruluşları da konuyla ilgili öneriler geliştirmişlerdir.

Değerli milletvekilleri, yasama dokunulmazlığının sınırlandırılmasına karşı, geçmiş dönemlerde, 20 nci ve 21 inci Dönemlerde ortaya konulan bu direniş, gerçekten 3 Kasım seçim sonuçlarına da yansımış; 3 Kasım 2002 tarihinde yapılan seçimlerde, topluma, yasama dokunulmazlığının sınırlandırılması taahhüdünde bulunan iki parti, Cumhuriyet Halk Partisi ve AKP Meclise girebilmiştir.

Sayın Haluk İpek, sadece kısır siyasî çekişmeler nedeniyle, o dönemdeki siyasî partiler, Parlamentoya, 3 Kasımda girememişlerdir mealinde bir konuşma yaptı; ama, sadece kısır siyasî çekişmeler değil, yasama dokunulmazlığı konusunda gereğinin yapılamamış olması, millete verilen sözlerin yerine getirilememiş olması da, o siyasî partilerin Parlamento dışında kalmasında önemli bir etken olmuştur; ancak, 3 Kasım seçimleri öncesinde, hem AKP'nin hem Cumhuriyet Halk Partisinin, yasama dokunulmazlığının sınırlandırılması konusunda topluma vaadi ve taahhüdü vardır.

Şimdi, AKP programının "Siyasî İlkeler" başlığını taşıyan bölümünü okuyorum: "Milletvekili ve bakanların yargılanmaları önündeki anayasal engeller kaldırılacak, dokunulmazlık tüm kamu görevlilerinin yargılanabilmeleri önündeki engeller ve ayrıcalıklarla birlikte ele alınacak ve milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerine inhisar ettirilecektir."

Değerli arkadaşlar, bu, AKP programında yazılan bir şey. Biraz önce AKP Grup Başkanvekili... Sanki programlarında böyle bir şey yazılmamış, sanki 3 Kasım seçimleri öncesinde millete böyle bir vaatleri ve taahhütleri olmamış, sanki 3 Kasım seçimlerinde Cumhuriyet Halk Partisi Sayın Genel Başkanıyla birlikte AKP Genel Başkanı Sayın Tayyip Erdoğan, televizyon programında millete bu sözü vermemiş gibi, bütün bunlar unutularak, dokunulmazlıkların sınırlandırılmasının kenarından bile geçilmek istenmemektedir; üstelik "Siyasî İlkeler" başlığı altında yazılan bir vaat yok sayılmıştır. Bu "Siyasî İlkeler" başlığı altında yazılmış olsa bile, olsa olsa bir siyasî ilkesizlik olur.

Değerli arkadaşlar, kamu görevlileriyle ilgili dokunulmazlık var denildi, ki bunu Atilla Kart arkadaşımız da açıkladı. Diğer kamu görevlileriyle ilgili olarak bir dokunulmazlıktan söz etmek mümkün değildir. Dokunulmazlık, milletvekillerine has bir durumdur. Olsa olsa, orada, diğer kamu görevlilerinin soruşturulmasıyla ilgili, yargılanmasıyla ilgili birtakım usuller vardır; ancak, biz, ona da karşı değiliz.

Bakınız, bu konuda da, AKP'nin bir tutarsızlığını gözler önüne sermek istiyorum. Daha geçen hafta, salı günü, Adalet Komisyonunun gündemine, Bursa Milletvekili Sayın Ertuğrul Yalçınbayır'ın bir kanun teklifi geldi; bu, 4483 sayılı Kanunun -ki, burada da kamu görevlileriyle ilgili soruşturma usulleri, izin verilmesiyle ilgili düzenlemeler var- yürürlükten kaldırılmasını öngören teklifti. Biz, o teklife de komisyonda kabul oyu vermemize rağmen, o teklif, AKP'li komisyon üyelerinin oylarıyla reddedildi. Bu da açık bir tutarsızlıktır. Yani, Anayasanın 83 üncü maddesinin değişikliği gündeme gelince "diğer kamu görevlilerinin de var, onlarla birlikte ele alacağız" diyeceksiniz; işinize geldiği zaman, toptan, bu konuda hiçbir vaatte bulunmamış gibi, tamamen inkâr edeceksiniz, işinize gelmediği zaman da, kamu görevlileriyle ilgili, dokunulmazlık denilen, ama, aslında dokunulmazlık sayılmayan, soruşturma usullerini düzenleyen kanunun yürürlükten kaldırılmasıyla ilgili teklife destek vermeyeceksiniz. Bunun hiçbir tutarlılığı yoktur; bu, tamamen bir tutarsızlık örneğidir. AKP, ne yazık ki, bunu her zaman sergilemektedir.

Aslında, Türkiye Büyük Millet Meclisinde, 22 nci Yasama Dönemi başlar başlamaz bu konunun ele alınması ve ilk anayasa değişikliğinin de yasama dokunulmazlığının sınırlandırılması konusunda yapılması, kuşkusuz, daha şık ve doğru bir adım olacaktı; ne yazık ki, bu adım atılamamıştır. Cumhuriyet Halk Partisi, başından beri tutarlı bir politika ortaya koyarak, dokunulmazlığın sınırlandırılması konusunu seçimden sonra da aynı kararlılıkla gündemde tutmuş ve talep etmiş olmasına karşın, AKP, önce "dokunulmazlık konusu bir yıl gündemimizde yoktur" gibi açıklamalarla duraksama geçirmiş ve yeteri kadar istekli görünmemiş; bir yıl geçmiş olmasına rağmen, o sözlerin de arkasında durulmayarak, bu konu tamamen unutulmaya çalışılmıştır.

Bir noktaya daha Yüce Meclisin dikkatini çekmek istiyorum: Meclis yolsuzlukları araştırma komisyonunun raporu incelendiğinde, orada da, dokunulmazlık konusunun, Avrupa Birliği normlarına göre sınırlandırılması oybirliğiyle kabul edilmiştir.

Değerli arkadaşlar -Sayın Adalet Bakanı biraz önce buradaydı- Sayın Adalet Bakanı da daha geçen haftaki komisyon toplantısında, dokunulmazlığın sınırlandırılması konusunun önümüzdeki eylül veya ekim aylarında gündeme alınacağını ifade etmişti; ama, bugün AKP sözcülerini dinlediğimiz zaman bu konunun hiçbir şekilde gündemlerinde olmadığını açıkça görüyoruz.

Değerli arkadaşlar, dokunulmazlık konusundaki araştırma komisyonu, Sayın Yakup Kepenek ve 44 milletvekili arkadaşımızın teklifiyle Genel Kurulda kabul edilerek kurulması üzerine 9.10.2003'te çalışmaya başlamış ve üç aylık süresi içinde bu çalışmayı tamamlamıştır. Bu süre içerisinde 15 hukuk fakültesinden ve son seçime katılan 20 siyasî partiden, Türkiye Barolar Birliğinden görüş istenmiştir.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Mehmet Ziya Yergök (CHP, Adana). “Yasama dokunulmazlığı konusunda bir meclis araştırılması açılmasına ilişkin raporu (10/7) (s.s.332)”. TBMM Genel Kurulu, 98. Birleşim tutanağı, 8 Haziran 2004. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-ziya-yergok-22-2004-06-08-yasama-dokunulmazligi-konusunda-bir-meclis-arastirilmasi-acilmasina-il (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.