# Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma

- **Tür:** Komisyon konuşması (TBMM 28. Dönem)
- **Konuşmacı:** Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum)
- **Yer:** TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu
- **Tarih:** 18 Kasım 2026
- **Gündem:** Tutanak Metni
- **Tutanak (TBMM):** https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92698
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/meral-danis-bestas-2026-11-18-tutanak-metni

> Meral Danış Beştaş (DEM Parti), 18 Kasım 2026 tarihinde TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu oturumunda konuştu (gündem: Tutanak Metni); konuşma 1.094 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

MERAL DANIŞ BEŞTAŞ (Erzurum) - Teşekkürler Sayın Başkan.

Sayın Bakan, sayın milletvekilleri, değerli hazırun; ben de hepinize saygı sunuyorum.

Evet, bir bütçe, devletin aynaya bakmak biçimidir, toplumu görme biçimidir aynı zamanda. Rakamlar süslü cümlelerden daha dürüsttür çünkü gerçektir. Bu bütçede dile getirilen rakamlarda bir annenin çocuğuna alamadığı ayakkabıyı, bir babanın evladına veremediği harçlığı, bir öğrencinin ödeyemediği yurt parasını, bir ilkokul çocuğunun yiyemediği öğle yemeğini görüyoruz ve ötesinde "bütçe" denilen o aynaya baktığımızda, karşımızda bir barış bütçesi değil, bir silah bütçesi var. Silahların gölgesinde yapıyoruz bütçe görüşmelerini ama tabii ki aynı zamanda barıştan söz ettiğimiz, barış ve demokratik toplum sürecinin devam ettiği bir iklimde yapıyoruz.

Biz soruyoruz Sayın Bakan: Türkiye'nin güvenliği nedir gerçekten? Güvenliği daha fazla silah, daha fazla askerî kapasite, daha fazla askerî üs ve daha büyük savunma sanayi yatırımlarıyla mı sağlayacağız? Yoksa güvenliği demokrasiyle, hukukla, toplumsal barışla, ekonomik refahla ve komşularımızla geliştirilecek barışçıl ilişkilerle mi inşa edeceğiz?

Rakamlarla başlayalım: 2026'da savunma ve güvenliğe ayrılan kaynak 2 trilyon 155 milyar liraydı. 2027 için önümüzdeki rakam 3 trilyon 454 milyar lira, yüzde 60'lık bir artış var. Toplam bütçe aynı sürede yüzde 44 büyüyor. Hükûmetin, iktidarın kendi enflasyon hedefi yüzde 21 yani savunma ve güvenlik, hedeflenen enflasyonun 3 katı oranında büyüyor Sayın Bakan.

Sadece savunma kalemine baktığımızda tablo daha da çarpıcı hâle geliyor. 1 trilyon 202 milyar lira ödenek, 2 trilyon 206 milyar liraya çıkıyor. Millî Savunma Bakanlığının bütçesi 823 milyardan 1 trilyon 533 milyara yükseliyor. Asıl kalem, silah, mühimmat, silah sistemleri ve diğer savunma araçlarının alımına ayrılan ödenekte yüzde 229 artış. Bunu bakanlar değil, Cumhurbaşkanı Yardımcısı bizzat kendisi övünerek açıkladı zaten.

Yüzde 229 savunma bütçesi sadece Bakanlığın bütçesi mi? Hayır. Bir de Cumhurbaşkanlığına bağlı Savunma Sanayii Başkanlığı, Siber Güvenlik Başkanlığı gibi kurumlara ayrılan bütçeler de var. İHA'lar, SİHA'lar son hız devam. Biz hangi dönemdeyiz şu anda? Şubat 2025'te yapılan barış ve demokratik toplum çağrısıyla başlayan çok değerli bir sürecin içindeyiz. PKK kendini feshettiğini ilan etti, silah bırakma kararı aldı. Sahadan çekilmeler başladığı teyit ediliyor ve MGK'nin kararını beklediğimiz bir zaman dilimindeyiz. Kürt sorununun, onlarca yıllık çatışmanın ilk kez gerçekten kapanma ihtimali var ve bu ülkenin, hepimizin en büyük fırsatı ve değeri. Silahlı çatışma dönemi sona ererken silah alımını yüzde 229 artırarak, barış yaklaşırken savaşın bütçesini büyüterek ne yapıyoruz? Bunu soruyorum.

Buradan iki sonuç çıkıyor Sayın Bakan: Ya iktidar bu sürece kendisi inanmıyor yani masada barıştan söz edip devletin kasasında savaşa hazırlanıyor ya da bu harcamaların gerekçesi çözüm süreci değil, başka bir şey. Muhtemelen bunu söyleyeceksiniz. Hangisi doğruysa vatandaşa açıklayın. Çünkü barışın bir bedeli olur, doğru ama barışın bir de kazancı olur. Barış kazancı silaha giden paranın ekmeğe, okula, hastaneye dönmesidir. Bugün bu bütçede o kazancın tek bir izi yok. Hükûmet, sizler bize tabii ki NATO'yu hatırlatacaksınız, Lahey'de verilen yüzde 5 sözünü hatırlatacaksınız ama o hedefin 2035'e kadar kademeli bir yol olduğunu, hiçbir ülkeden tek bir yılda bir sıçrama beklenmediğini de biliyoruz; bizzat siz de bunu açıklamıştınız geçen haftalarda. Üstelik ittifakın gerekçesi Rusya'yken Türkiye'nin bu yarışta hızla koşması zorunlu değil bu, bir tercihtir, tercihlerin de tabii ki hesabı verilir. Dünya geneli SIPRI verilerine göre, dünya askerî harcaması 2 trilyon 887 milyar dolara ulaşmış durumda. Türkiye 30 milyar dolarla dünyanın en çok harcama yapan 18'inci ülkesi ve son on yılda artış yüzde 94. Silahlanma yarışında Türkiye hızlanmayı seçmiş demek ki. Dolar bazında bakıldığında Millî Savunma Bakanlığının payı beş yılda 3 katına çıkmış durumda; bu, istikrarlı bir artış değil bu, bir fırlamadır. Yaptığımız füzelere çok özendiğiniz demek ki Sayın Bakan, bir anda uçuyorsunuz gerçekten. Peki bunun faturasını kim ödüyor? Aynı bütçede faiz ödemelerine 3 trilyon 975 milyar lira ayrılıyor, savunma ve güvenliğin toplamından fazla. Bütçe açığı 3 trilyon 868 milyar lira yani her tank, her mühimmat, her sistem ya yeni bir vergiyle ya da yeni bir borçla finanse ediliyor, asgari ücretlinin, emeklinin, esnafın sofrasından geçiyor ve bu çocukların geleceğine yazılan bir borç olarak devrediliyor.

Bir de denetim meselesi var; bu, çok enteresan, Savunma Sanayii Destekleme Fonu milyarlarca liranın aktığı, kamuoyunun gözü önünde tartışılmayan tek bir kaynak. Sayıştay raporlarında 2024-2025 yılı için Millî Savunma Bakanlığı hakkında hiçbir bilgi yer almıyor. Bunu iyiye yormakta mümkün tabii ki ama bu kadar büyük bir harcama kaleminde denetimin nasıl ve hangi derinlikte yapıldığını sormak zorundayız çünkü bilmiyoruz, çünkü bu bir muamma. "Millî güvenlik" ibaresi hesap sormanın önünde bir perde olamaz. Madem verilere bu kadar güveniliyor o zaman neden şeffaflık yok, neyin güvenliği, neyin tehdidi, yeni bir savaşa mı giriyoruz? Bunu açıklamanızı rica edeceğim. "Yerli ve millî söylemi" kamu kaynaklarının hesabını vermemenin gerekçesi olamaz. Üstelik ortada ciddi çelişkiler de var; bir taraftan yerli savunma sanayi hamaseti, diğer taraftan milyarlarca sterlinlik uçak alımları gerçekleştiriliyor. Milyarlarca dolar ödenerek alınan S-400 sistemlerinin akıbeti hâlâ tartışılıyor. F-35 programından çıkarılmanın ve yeniden programa dönme arayışlarının ekonomik ve siyasi faturası bu ülkenin yurttaşlarına tüm açıklığıyla anlatılmıyor. Yurttaşlar kendi vergileriyle finanse edilen bu harcamaların hesabını sorma hakkına sahiptir. Operasyon tezkeresi 2028'e kadar uzatıldı, milyarlarca dolar verilip alınan S-400'ler atıl durumda; bunlar savunmadan çok bölgesel nüfuz mücadelesinin masrafları. Yurt savunması ile nüfuz mücadelesi arasındaki farkı açıklayın lütfen. Boğazımızdan geçecek ekmek emperyal hedeflerle silaha muadil mi oluyor? Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'la imzalanan Mekke Savunma Anlaşması gibi yeni askerî ittifaklarla kendisini daha geniş yükümlülükler altına sokuyor. Uluslararası alan çok geniş, arkadaşlarım anlatacak.

Biz, bizler güvenliği silahların sayısıyla değil insanların yaşam hakkının korunmasıyla değerlendiriyoruz, komşularımızla düşmanlık değil diplomasi, askerî müdahale değil diyalog, silahlanma yarışı değil bölgesel barış istiyoruz. Savunma bütçesinin büyüklüğünü bir güç gösterisi olarak değil toplumun ihtiyaçları karşısında üstlendiği ekonomik ve siyasal sorumluluk üzerinden tartışıyoruz ve bu konudaki askerî ittifaklar Mecliste tüm yönleriyle tartışılmalı, savunma sanayisi fonları ve tedarik süreçleri etkili kamu denetimine açılmalı ve en önemlisi Sayın Bakan, barış ve demokratik toplum sürecinin gerektirdiği demokratikleşme adımları atılmalı, çatışmalı dönemin kaynak ve kurum öncelikleri yerine barışın, toplumsal refahın ve demokratik yaşamın ihtiyaçları esas alınmalıdır çünkü en büyük savunma yurttaşların kendilerini eşit, özgür ve güvende hissetmesidir. Bir ülkenin en büyük gücü sadece ne kadar silaha sahip olduğuyla değil kaç insanına, yurt dışına insanca yaşam sunmasıyla ölçülür. Biz bu ülkenin kaynaklarının savaşa değil barışa, silaha değil yaşama, militarizme değil demokrasiye ayrılmasını istiyoruz.

Son olarak şunu söylemek istiyorum: Bütün bu soruların yanıtını iktidar ve sizler vermek durumundasınız. Bunun kime ne faydası var? Bizim yanıtımızı söyleyeyim: Türkiye'nin ihtiyacı daha fazla silah değil daha fazla barış, daha fazla askerî harcama değil daha fazla demokrasi ve toplumsal refahtır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

MERAL DANIŞ BEŞTAŞ (Erzurum) - Biz silahın değil, hayatın bütçesini istiyoruz.

BAŞKAN MEHMET MUŞ - Sayın Çiçek...

MERAL DANIŞ BEŞTAŞ (Erzurum) - Son bir cümle: Sayın Bakan, konuşmamda da söylemiştim üye olarak Millî Dayanışma Komisyonunda. Millî Savunma Bakanının dilini barışın diline evirmesini çok önemsiyoruz çünkü bizler toplumu ikna etmek ve bunu hatırlatmak gibi bir sorumluluğa sahibiz.

---

**Kaynak gösterme:** Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum). “Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma”. TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu tutanağı, 18 Kasım 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/meral-danis-bestas-2026-11-18-tutanak-metni (erişim: 18 Kasım 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92698

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.
