# Çocuk mahkemelerinin kuruluşu, görev ve yargılama usulleri hakkında (s.s.322)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Mevlüt Akgün (AK Parti, Karaman)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 39. Birleşim
- **Tarih:** 7 Ocak 2004
- **Gündem:** ÇOCUK MAHKEMELERİNİN KURULUŞU, GÖREV VE YARGILAMA USULLERİ HAKKINDA (S.S.322)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mevlut-akgun-22-2004-01-07-cocuk-mahkemelerinin-kurulusu-gorev-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-s

> Mevlüt Akgün (AK Parti), 7 Ocak 2004 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 39. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: ÇOCUK MAHKEMELERİNİN KURULUŞU, GÖREV VE YARGILAMA USULLERİ HAKKINDA (S.S.322)); konuşma 504 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

MEVLÜT AKGÜN (Karaman) - Sayın Başkan, kıymetli milletvekilleri; Çocuk Mahkemelerinin Kuruluşu, Görev ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Tasarısı hakkında, şahsım adına söz almış bulunmaktayım; bu vesileyle, Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Sosyal ve ekonomik gelişmenin hızlı bir seyir takip ettiği günümüzde, bir yandan toplumun temelini teşkil eden aile yapısı değişikliklere maruz kalmış, diğer yandan çocukların iyi yetişmesini sağlamak için yeterli eğitim ve öğretim imkânlarının temin edilememesi gibi nedenlerle çocuk suçluluğu önemli bir artış göstermiştir. Daha 19 uncu Asrın sonlarından itibaren çocuk suçluluğu sosyal bir tehlike teşkil edecek şekilde çoğalmıştır. Çocuk suçlarındaki bu artış, bir taraftan çocuğun suça yönelmesindeki sebepler ve bu sebeplerin ortadan kaldırılması çarelerinin araştırılmasını zorunlu kılmış, diğer yandan da çocukların kişilikleri zedelenmeden ve örselenmeden yargılanması usulleri üzerinde durulmuştur.

Çocuk suçluların psikolojik yapısındaki farklılık, suçlu çocuklara uygulanacak müeyyidelerin mahiyeti ve özellikle sosyal, ekonomik ve kültürel şartlar yüzünden kendi eyleminin mağduru durumundaki çocukların topluma yeniden kazandırılması önem taşımaktadır; aksi takdirde, cezaevine giren bir çocuğun, yetişkin suçluların yanında bir suç makinesi olması mümkündür.

Çocuk yargılanmasında, çocuk gelişim ve psikolojisi üzerinde bilgi ve tecrübe sahibi olan sosyal hizmet uzmanlarının konuyla ilgili hazırlayacakları sosyal inceleme raporlarının da dikkate alınması suretiyle, suç işleme riskine maruz kalması ihtimal dahilindeki çocukların, özel bir soruşturma ve yargılama usulüne tabi tutulmasının zorunluluğu zamanla ortaya çıkmıştır. Bu özel yargılama usulünde, aynı zamanda çocuk psikolojisi ve çocuk gelişimi üzerinde bilgi sahibi, meslekî bilgi ve tecrübeye sahip hâkim ve savcılardan oluşan çocuk mahkemelerinin teşkil ettirilmesi, bir sosyal mecburiyet olarak, zamanla ortaya konulmuştur. Bu itibarla, ilk çocuk mahkemesi, 1889 yılında Amerika'da, Şikago şehrinde kurulmuş, daha sonra İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, Rusya gibi ülkelerde de kurularak, çocuklara yönelik özel mahkemelerin teşkil ettirilmesi görüşü Avrupa'nın birçok ülkesinde benimsenmiş ve hayata geçirilmiştir. Bu arada ülkemizde de, diğer ülkelerde gelişen bu anlayışa paralel olarak, 7.11.1975 tarihinde kabul edilen ve 1.6.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2253 sayılı Çocuk Mahkemelerinin Kuruluşu, Görev ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunla, çocuklar hakkında yapılacak yargılamada ve alınacak olan tedbirler hakkında görevli olan çocuk mahkemeleri kurulmuştur.

1988 yılından itibaren Ankara, İstanbul, İzmir, Trabzon ve Diyarbakır'da çocuk mahkemeleri kurularak, çocuklar hakkındaki yargılamada görevli olan özel mahkemelere işlerlik kazandırılmıştır. Ancak, mevcut çocuk mahkemelerinin yeterli olmadığı açıktır. Aradan geçen zaman içinde, çocuk mahkemelerindeki dava sayısının artması nedeniyle, mahkemeler ihtiyaca cevap veremez hale gelmiştir. Öte yandan, çocuk mahkemelerinin kurulması ve suça yönelmiş ya da risk altında bulunan çocukların mevcut durumlarını önleyecek, ıslah edecek tedbirlerin soyut olarak alınması, çocuk suçluluğunun önlenmesinde tek başına yeterli değildir.

Bu bakımdan, daha önce de işaret ettiğimiz gibi, çocuk gelişimi, psikolojisi ve eğitimi üzerinde bilgi sahibi olan pedagog ve psikolog gibi sosyal hizmet uzmanlarının mevcut kurumlarda istihdam edilmesi, meselenin çözümünde önemli bir adım teşkil edecektir. Ayrıca, bu alandaki mevcut resmî kurumlarda çocuklara yönelik hizmet anlayışı değişmeli, çocuk hukukunda gelişen anlayışa paralel olarak hizmetiçi eğitime önem verilmelidir.

Diğer yandan, çocukların sosyalleşmesinde, sivil toplum örgütlerine bu alanda görevler yüklenmeli, işbirliği imkânlarından azamî ölçüde faydalanılmalıdır. Bu arada, medya ve kamuoyu desteği alınmak suretiyle, toplumun her kesiminin çocuklara karşı hassasiyetlerinin artırılması, çocuk suçluluğuyla mücadelede sonuç almaya zemin hazırlayacaktır.

Geleceğimizin teminatı çocuklarımızın suçlu olmaması dileğiyle, Genel Kurulu saygıyla selamlıyorum. (Alkışlar)

---

**Kaynak gösterme:** Mevlüt Akgün (AK Parti, Karaman). “Çocuk mahkemelerinin kuruluşu, görev ve yargılama usulleri hakkında (s.s.322)”. TBMM Genel Kurulu, 39. Birleşim tutanağı, 7 Ocak 2004. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mevlut-akgun-22-2004-01-07-cocuk-mahkemelerinin-kurulusu-gorev-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-s (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.