# Türkiye büyük millet meclisi içtüzüğünde değişiklik yapılması hakkında içtüzük teklifi (s.s. 1321) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Mücahit Daloğlu (AK Parti, Erzurum) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 56. Birleşim - **Tarih:** 30 Ocak 2007 - **Gündem:** TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ İÇTÜZÜĞÜNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA İÇTÜZÜK TEKLİFİ (S.S. 1321) - **Tutanak (TBMM):** https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d22/c145/b056/tbmm221450560332.pdf - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mucahit-daloglu-22-2007-01-30-turkiye-buyuk-millet-meclisi-ictuzugunde-degisiklik-yapilmasi-hakkinda > Mücahit Daloğlu (AK Parti), 30 Ocak 2007 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 56. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ İÇTÜZÜĞÜNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA İÇTÜZÜK TEKLİFİ (S.S. 1321)); konuşma 1.048 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) MÜCAHİT DALOĞLU (Erzurum) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 1321 sıra sayılı AK Parti Grup Başkan Vekillerimizin vermiş olduğu TBMM İç Tüzük değişikliği üzerine şahsım adına söz almış bulunmaktayım. Yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum. Değerli arkadaşlar, elbette konuyu konuşmamız gerekiyor ama, biraz önce AK Parti Grup Başkan Vekilimiz -şu anda burada yoklar- Süleyman Kurtulmuşoğlu... (AK Parti sıralarından "Anavatan Partisi" sesleri) Özür diliyorum, düzeltiyorum, Anavatan Partisi Grup Başkan Vekili Süleyman Hoca... BAŞKAN - Sayın Muzaffer Kurtulmuşoğlu efendim. MÜCAHİT DALOĞLU (Devamla) - Muzaffer Kurtulmuşoğlu "Sağlık Bakanlığı neler yaptı, hiç göremiyoruz" demişti. Ben, buradan, kısa bir cevap vermek istiyorum: Sade vatandaşın bile sokakta anladığı bu konuyu, bir hekim olarak Hoca'mızın anlamamasına ben de esef ediyorum. HÜSEYİN ÖZCAN (Mersin) - "Hoca" değil "öğretmen" de Sayın Vekilim. MÜCAHİT DALOĞLU (Devamla) - Kendileri burada dinleselerdi, yazdığım bir dizi not vardı, okuyacaktım. Olmadıkları için, kendilerine yazılı takdim edeceğim, Sağlık Bakanının neler yapmış olduğunu. Ayrıca, istihza ile "Siz, her konuyu biliyorsunuz!" diyor AK Parti Grubuna. Her konuyu hiç kimse bilmez, uzmanları bilir. Mutlaka, milletvekilleri de çalışarak birçok şeyi bilir ve öğrenirler. Benim önergeme niçin ret veriyorsunuz?" diyor da; ret verme hakkımız vardır, onu kullanırız, önergesini beğenmemişizdir. Burada açıklamada bulunmak istiyorum: Organ nakli konusunda verilen önergeye her aklıselim, her grup, her vatandaş destek verir. Ancak, önergedeki eksikliklerden dolayı, daha sonra suis- timallere yol açabilir ihtimalinden dolayı daha sağlam bir önergeyi, inşallah AK Parti Grubu hazırlayıp Meclisin gündemine sunacaktır. HÜSEYİN ÖZCAN (Mersin) - Sadece Anavatan verdiği için mi reddettiniz? Organ bağışını istemiyor musunuz? MÜCAHİT DALOĞLU (Devamla) - Eksiklik var, suistimal edilebilir. HÜSEYİN ÖZCAN (Mersin) - Tamamlayalım. Her geçen gün bir can gidiyor. MÜCAHİT DALOĞLU (Devamla) - Mükemmelini mutlaka AK Parti Grubu hazırlayıp huzurunuza getirecektir. Tekrar gündemimize dönmek istiyorum. Değerli arkadaşlar, temel kanunlarla ilgili Anayasa Mahkemesinin vermiş olduğu kararlar önümüzde bulunmaktadır. Temel kanun niçin yapılır ve AK Parti Grup Başkan Vekillerimizin de bu konuda vermiş olduğu teklif ve önergenin esası şudur: Bir defa, temel kanunlarda, bir hukuk dalını, sistematik olarak bütünüyle veya kapsamlı olarak değişecek biçimde genel ilkeleri içermesi, kişisel veya toplumsal yaşamın büyük bir bölümünü ilgilendirmesi, kendi alanındaki özel kanunların dayandığı temel kavramları göstermesi, özel kanunlar arasında uygulamada ahenk sağlanması, düzenlediği alan yönünden bütünlüğünün ve maddeler arasındaki bağlantıların korunması ve bu zorunluluğun bulunması, önceki yasalaşma evrelerinde de özel görüşme ve oylama usulüne bağlı tutulması gibi özellikler taşıyan kanunları ve İç Tüzük'ü bütünüyle veya kapsamlı olarak değiştiren veya yürürlüğe koyan tasarı veya tekliflerin Genel Kurulda bölümler hâlinde görüşülmesine ve her bölümün en çok otuz maddeyi geçmemek kaydıyla hangi maddelerden oluşacağına hükümetin, esas komisyonun veya grupların teklifi, Danışma Kurulunun -oy birliğiyle- önerisi üzerine Genel Kurulca karar verilebilir, diyor. Bunun Anayasa'ya aykırı olmadığını Anayasa Mahkemesi de kabul etmiştir. Dolayısıyla, değerli arkadaşlar, burada, daha evvelki sözcülerimizin de, mutlaka, hukuk endişesiyle, Anayasa'ya aykırılık endişesiyle dile getirdikleri noktaya saygı duyarız; ancak, elbette ki, hocalarımız da Anayasa ile hukuku yorumlarken mutlaka değişik yorumların da olabileceğini kabul ediyorlardır, çünkü burada görüştüğümüz yasalarda, biraz evvel ifade ettiğim konu, tamamen Anayasa Mahkemesinin kararları muvacehesinde yazılmış bir metindir. Böyle olunca, o zaman, burada, yani, malumu ilam etmenin veya zamanı hor kullanmanın veya burada, bilinen kanunlar üzerinde bir usul çerçevesinde veya İç Tüzük'teki mevcut amirler çerçevesinde, bu yüce Meclisin en kıymetli varlığı olan zamana da saygı göstermemiz gerekiyor. Aksi takdirde, zaten, burada, hukuka aykırılığı komisyonlardan geçen bir süzgeç vardır, bir süreç vardır, ondan dolayı bir aksaklık varsa burada önümüze gelir. Dahası da varsa, zaten Anayasa Mahkemesi de gerekçeli kararıyla önümüze gönderir; o gerekçeler ışığında, varsa bir eksiklik, varsa bir hata, düzenlenip gönderilebilir. Yine, bir sözcü arkadaşımız: "Bu, üç defa reddedildi, niye getirdiniz?" Değerli arkadaşlar, bazı kanunlar üç defa da reddedilebilir, beş defa da. Aslında reddinde de yarar vardır; biz, illa direkt olarak kabulünü de çok doğru kabul etmeyebiliriz. Reddedilir, eksiklik varsa, tekrar burada olgunlaştırılıp ona göre yasalarımız çıkarılabilir. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; yasama organlarının iç tüzükleri, yasama erkinin kullanılmasına ilişkin yöntemleri ve yasama organlarının çalışma düzenini gösterir ve yasama erkinin etkin ve verimli bir biçimde kullanılmasını sağlar. İç tüzük hükümlerinin içeriklerinin, bütün hukuk kuralları gibi, uygulamada tereddüt yaratmayacak bir açıklık ve kesinlik taşıması, genel, soyut ve sürekli nitelikte olması ve öngörülebilirlik sağlaması gerekir. Anayasa'nın 2'nci maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukun üstün kurallarıyla kendisini bağlı sayan ve yargı denetimine açık, yasaların üstünde yasa koyucunun da uyması gereken temel hukuk ilkeleri ve anayasa bulunduğu bilincinde olan devlettir. Temel kanun uygulaması, dünyanın her tarafında geçerli bir görüşme yöntemidir, işlerliği sağlamak açısından da zaruri bir usuldür. Onun için, bunu, burada, ilk defa bizler icat etmiş değiliz. Türkiye Büyük Millet Meclisi İç Tüzüğü'nün 91'inci maddesi, Anayasa Mahkemesince çeşitli iptaller görmekle birlikte, prensip olarak Anayasa'ya aykırı bulunmamış, tanım, süre, diğer hükümlerin saklı tutulması, önerge gibi çeşitli noktalarda itirazlar olmuş, son durumda ise, önerge konusunda iptal edilmiş, siyasi parti gruplarına önerge verme hakkının tanınmasıyla, madde, Anayasa Mahkemesi kararına uygun hâle getirilmiştir. Değerli arkadaşlar, şuraya da işaret etmek istiyorum: Bilindiği üzere, Anayasa Mahkemesinin ilgili kararıyla, "Kapsamlı yasal düzenlemelere ilişkin tasarı ve tekliflerin, 1) Madde sayılarının fazlalığı nedeniyle, 2) Genel Kurul çalışmalarının aksamadan yürütülebilmesi için, 3) Özel görüşme ve oylama usulüne bağlı tutulmalarına gerek duyulabilir." diyerek, böyle bir düzenlemenin gerekliliğine işaret edilmiştir. İç Tüzük değişikliğinde ise, 91'inci madde, "Milletvekilleri, esas komisyon veya Hükümet değişiklik önergeleri verebilir. Milletvekilleri tarafından Anayasa'ya aykırılık önergeleri dâhil her madde için iki önerge verilebilir." şeklinde düzeltilmiş, bu paragraf, Anayasa Mahkemesinin ilgili kararıyla iptal edilmiştir. Söz konusu karar ise, 21 Ekim 2006 günü Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Değerli arkadaşlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi İç Tüzüğü'nün 91'inci maddesinde, "Temel kanunlar" başlığı altında -tarih ve sayılarını okumuyorum- ilgili sayı kararıyla, bunu, Anayasa Mahkemesi, yeniden bir düzene sokmuştur. Şunu ifade edeyim: Anayasa Mahkemesi kararında, Anayasa'nın 68'inci maddesinde, siyasi partilerin, demokratik siyasi hayatın vazgeçilmez unsurları olduğu, 95'inci maddesinde de İç Tüzük hükümlerinin, siyasi parti gruplarının Meclisin bütün faaliyetlerine üye sayısı oranında katılmalarını sağlayacak yolda düzenleneceğinin vurgulandığı aşikârdır. Böylece -buradaki metinleri, sizi sıkmamak adına fazla okumak istemiyorum- AK Parti Grup Başkan Vekillerimizin, Meclisin daha verimli, zamanın daha dikkatli kullanılması açısından ve mutlaka Anayasa'nın öngördüğü çerçevede bir düzenleme teklifi verdiği aşikârdır. Bunu, buradaki, hem Komisyon üyelerimiz hem buradaki hukukçularımız da inşallah takdir edeceklerdir. Eksikleri mutlaka burada tartışacağız. Ama hiç kimse, kendi fikrinin de her şeyin üstünde olduğunu burada iddia edemeyecektir, çünkü bunlar tartışmayla, konuşmayla sonuçlanacak bir düzenlemedir. Yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum. (AK Parti sıralarından alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Mücahit Daloğlu (AK Parti, Erzurum). “Türkiye büyük millet meclisi içtüzüğünde değişiklik yapılması hakkında içtüzük teklifi (s.s. 1321)”. TBMM Genel Kurulu, 56. Birleşim tutanağı, 30 Ocak 2007. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mucahit-daloglu-22-2007-01-30-turkiye-buyuk-millet-meclisi-ictuzugunde-degisiklik-yapilmasi-hakkinda (erişim: 1 Kasım 2026). TBMM kaydı: https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d22/c145/b056/tbmm221450560332.pdf Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.