# Kayseri ili çinkur fabrikası işçilerinin mağduriyetiyle ilgili - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Muharrem Eskiyapan (CHP, Kayseri) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 27. Birleşim - **Tarih:** 11 Aralık 2003 - **Gündem:** KAYSERİ İLİ ÇİNKUR FABRİKASI İŞÇİLERİNİN MAĞDURİYETİYLE İLGİLİ - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/muharrem-eskiyapan-22-2003-12-11-kayseri-ili-cinkur-fabrikasi-iscilerinin-magduriyetiyle-ilgili > Muharrem Eskiyapan (CHP), 11 Aralık 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 27. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: KAYSERİ İLİ ÇİNKUR FABRİKASI İŞÇİLERİNİN MAĞDURİYETİYLE İLGİLİ); konuşma 835 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) MUHARREM ESKİYAPAN (Kayseri) - Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; Kayseri'de bulunan ve Ortadoğu'nun en büyük çinko ve metal sanayii fabrikası olan Çinkur ve bu fabrikada çalışan işçilerimizin mağduriyetiyle ilgili olarak gündemdışı söz almış bulunuyorum; bu vesileyle, Yüce Meclisi saygılarımla selamlıyorum. Değerli milletvekilleri, Çinkur, 1968 yılında, karbonatlı maden cevherinin işlenerek metal çinkoya dönüştürülmesi amacıyla, yüzde 9'u Etibanka ait olmak üzere halka açık bir anonim şirket olarak kurulmuştur; 1976 yılında da üretime başlamıştır. Zaman içerisinde gerçekleştirilen sermaye artırımlarıyla, Etibankın hisse oranı yüzde 98.8'e yükseltilmiştir. Tesis, 36 000 ton/yıl kapasiteyle yaklaşık 500 kişi istihdama ve Londra Metal Borsasına bağlı olarak yıllık 50 000 000 ilâ 60 000 000 Amerikan Doları ciroya sahip iken, 1996 yılında Özelleştirme Yüksek Kurulunun 28.3.1996 gün ve 96/13 sayılı kararıyla, yüzde 98.8'i devlete ait olan hisseler, blok satış yöntemiyle, 3 500 000 doları sözleşme imza tarihinden 6 ay sonra, 3 500 000 doları sözleşme tarihinden 12 ay sonra ödenmek üzere 7 000 000 doları peşin, geriye kalan 7 000 000 dolarlık borcun ise LİBOR + yüzde 2,5 faiz uygulamasıyla ödenmesi koşuluyla toplam 14 000 000 dolara, yüzde 1,5'lik hissesi İstanbul Menkul Madencilik ve geriye kalan yüzde 98,5'lik hissesi İran-Tahran menşeli firmaların oluşturduğu Kayseri Maden Metal Ticaret Anonim Şirketine satılmıştır. İran'da bulunan zengin çinko madenleri, işlenmesi zor bir karaktere sahip, yüksek tenorlu cevherlerdir. Bu cevherler sadece Çinkur tarafından işlenebilmiştir. Olumlu sonuçlar alınması neticesinde, hammadde İran'dan getirilerek, İran'a sürekli maddî kaynak aktarılmış, çinko üzerine İran'da 12 fabrika kurmuşlardır; böylece, kendi cevherlerini İran'da da işlemeye başlamışlardır. Bunun sonucunda Çinkura ihtiyaç kalmamış ve Çinkuru gözden çıkararak, Aralık 1999'da üretime ara vermişlerdir. Şirket üretime ara verdikten sonra, finansmanı Erol Kohen tarafından sağlanarak, madenciler tarafından fason olarak çalıştırılmaya başlanmış, Londra Metal Borsasında fiyatların düşmesine dayanamayarak fabrikada üretim tamamen durdurulmuştur. Çinkurun özelleştirilmesi işlemleri sırasında fabrikayı satın alanların kim olduklarına, niçin bu fabrikayı almak istediklerine ilişkin olarak Özelleştirme İdaresi tarafından hiçbir araştırma yapılmadığı anlaşılmaktadır. Hisse satış sözleşmesinde, fabrikada çalışan işçilerin Anayasa, yasa ve sözleşmelerden doğan tüm hak ve alacakları için bir güvence maddesi yer almamıştır; yani, işçiler, tabiri caizse, köle gibi satılmışlardır. 1999 yılında, şirketi alan firma, zarar ettikleri gerekçesiyle önce üretime ara vermiş, sonra da üretimi tamamen durdurma yoluna gitmiştir. Bu arada, işçilerin iş akitleri askıya alınarak hiçbir alacakları ödenmemiş ve işçilerin haklarının askıya alınması neticesinde başka bir yerde çalışmalarına izin verilmemiş, dışarıda bir gün dahi sigortalı çalışmaları halinde kıdem tazminatlarının kaybolacağı anlayışı içinde işçileri sokağa bırakmışlardır. Şu anda 200 kişisi emekli olmak üzere, toplam 247 işçinin kıdem tazminatı alacakları ödenmemiş bulunmaktadır. İşçilerimiz, 29.11.2001 tarihinde, dönemin Başbakanı Sayın Bülent Ecevit'in Türkiye Büyük Millet Meclisindeki makam odasında kendileriyle görüşerek sorunlarını tekrar aktarmışlar, Sayın Başbakan, Sayın Hüsamettin Özkan'a "bu iş hâlâ çözülmedi mi" diye sormuş ve çözülmediğini öğrenince "derhal çözün" diye talimat vermiş olmasına rağmen, sorun halen çözülmüş değildir. Dönemin muhalefet partisi Fazilet Partisi Kayseri Milletvekili değerli hemşerim, şimdiki AKP Grup Başkanvekili Salih Kapusuz Bey, dönemin Başbakanı Bülent Ecevit tarafından cevaplandırılması istemiyle vermiş olduğu 25.1.2000 tarih, 1195 sayılı soru önergesiyle... (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) MUHARREM ESKİYAPAN (Devamla) - Sayın Başkan, müsaade eder misiniz, iki sayfam daha var? BAŞKAN - Buyurun. MUHARREM ESKİYAPAN (Devamla) - "Şirkete ait olan bütün bu olumsuzluklar ve sistemli bir batış gerçekleşirken, bu durum karşısında hükümetiniz ne yapacaktır; en önemli ve en acil olan 427 personel ne olacaktır; kıdem tazminatlarını hak edenler tazminatlarını ne zaman alacaklardır" sorularını yöneltmişlerdir. Yine, o dönemde Fazilet Partisi, şimdiki AKP İstanbul Milletvekili olan arkadaşımız Azmi Ateş Bey, 3 Temmuz 2001 tarihinde özelleştirmeden sorumlu Devlet Bakanı Sayın Yılmaz Karakoyunlu tarafından yanıtlanması istemiyle vermiş olduğu yazılı soru önergesinde, yukarıda bahsettiğim konulara değinerek sorularına yanıt istemiştir. Değerli arkadaşlarım, ben de, üç yıl sonra, ülkemizde tek başına iktidar olan Adalet ve Kalkınma Partisinin yöneticisi de olan bu milletvekili arkadaşlarıma kendi sordukları soruları sormak ve Çinkurda çalışmış ve kıdem tazminatlarını almaya hak kazanmış 247 işçinin kıdem tazminatlarının ödenmesi için ne yaptıklarını sormak istiyorum; bu tazminatların ödenebileceğini onların ağzından duymak istiyorum. Yıllarca devlete hizmet etmiş olan bu insanların emeklilik yaşamlarında çoluğuna çocuğuna zaten kısıtlı olan imkânlarını biraz daha rahatlatacak olan, emeklerinin, alınterlerinin karşılığı olan ve aradan dört yıl geçmesine rağmen ödenmeyen bu tazminatların ödenmesini, bu işçilerimizin milletvekili olarak talep ediyorum. Konuyu, başta Sayın Maliye Bakanımız olmak üzere bütün yetkililerin dikkatine sunuyorum. Sayın Çalışma Bakanımız biraz evvel beni aradılar; kendilerine huzurunuzda çok teşekkür ediyorum. Çalışma Bakanlığı müfettişlerine inceletmişler; işçilerin haklı olduğunu, ama, bunun Özelleştirme İdaresine ait olduğunu söylediler. Huzurunuzda, bir defa daha, Sayın Çalışma Bakanıma çok teşekkür ediyorum; sağ olsunlar, ilgilendiler. Dolayısıyla, benim istirhamım şu. Lütfen... (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) MUHARREM ESKİYAPAN (Devamla) - Sayın Başkan, bir dakika müsaade edin. BAŞKAN - Buyurun Sayın Eskiyapan. MUHARREM ESKİYAPAN (Devamla) - Şimdi, iktidarda bulunan partimizin isminin başında "adalet" var. Lütfen, şunu yerine getiriniz; dört senedir bu işçilerimiz herhangi bir şekilde ortalıklarda sürünmektedirler. Tutarı 3 trilyon lira civarında bir şey. Lütfen, özelleştirmeden gelen bu aksaklıklar sizin zamanınızda olmamış; ama, siz Adalet ve Kalkınma Partisisiniz, sizin isminizin başında "adalet" var. Ben bir Kayseri Milletvekili olarak rica ediyorum, bu problemi halledelim efendim. 3 trilyon, bir şey değil; kanunsa kanun, yönetmelikse yönetmelik yapalım ve de bu konuyu halledelim. Huzurunuzda, hepinize çok teşekkür ediyor ve saygılar sunuyorum. (Alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Muharrem Eskiyapan (CHP, Kayseri). “Kayseri ili çinkur fabrikası işçilerinin mağduriyetiyle ilgili”. TBMM Genel Kurulu, 27. Birleşim tutanağı, 11 Aralık 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/muharrem-eskiyapan-22-2003-12-11-kayseri-ili-cinkur-fabrikasi-iscilerinin-magduriyetiyle-ilgili (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.