# Anayasa değişikliği

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Muharrem Kılıç (CHP, Malatya)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 59. Birleşim
- **Tarih:** 1 Nisan 2003
- **Gündem:** ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/muharrem-kilic-22-2003-04-01-anayasa-degisikligi

> Muharrem Kılıç (CHP), 1 Nisan 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 59. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ); konuşma 434 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

MUHARREM KILIÇ (Malatya) - Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; görüşülmekte olan, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun Teklifinin 2 nci maddesi hakkında şahsım adına söz almış bulunmaktayım; öncelikle Sayın Başkanı, sayın milletvekillerini saygıyla selamlıyorum.

Anayasamızın 169 uncu maddesinin konu başlığı "Ormanların korunması ve geliştirilmesi"dir. Buradaki amaç, ormanların korunması ve geliştirilmesi olup, ticarî bir yaklaşım bulunmamaktadır. Bu nedenle, bu maddedeki düzenlemenin, maddenin amacına uygun olması gerekir.

Anayasamızın 169 uncu maddesinin ikinci fıkrasındaki "Devlet ormanları kanuna göre, Devletçe yönetilir ve işletilir" hükmü yerine "Devlet ormanları kanuna göre, Devletçe yönetilir, işletilir ve işlettirilir" düzenlemesi getirilmektedir.

Bu bir kelimelik "işlettirilir" ibaresinin eklenmesi basit bir değişiklik olarak görünmekteyse de, millî varlığımız olan ormanlara bakış açısı ve yaratabileceği sonuçlar açısından çok önemlidir. Bu düzenleme, ülke ormancılığının yıkımına, orman köylüsünün sefaletine ve zaten orman yönünden fakir olan ülkemizin daha da fakirleşmesine sebep olacaktır.

Bu değişiklikle, devlet ormanlarının yönetim ve işletme hakkı, özel kişi ve kuruluşlara devredilmek istenmektedir. Böylece, devlet ormanı sayılan arazilerde, orman ürünü hasat çalışmalarının yanı sıra, her türlü turizm etkinliği ile madencilik, avcılık, millî parkçılık, tıbbî ve aromatik bitki tarımı, zeytincilik ve hayvancılık çalışmaları da, yerli ve yabancı özel sermayeli kişi ve kuruluşlara yaptırılabilecek; bu düzenleme, kamu yararına aykırı durumlara neden olacak ve orman köylüsünün çevrelerindeki ormanlardan yararlanma olanaklarını kısıtlayacaktır.

Kısa sürede kâr etmek amacında olan özel girişimciler, ormanlarımız üzerinde işletim ve yönetim hakkına sahip olduklarında, ormanlarımızın talan edileceği bir gerçektir. Ormanlarımızı işletecek özel veya tüzelkişiler, yetişmiş ormanlarımız içindeki iyi vasıflı ağaçları kesip sattıktan sonra, geriye kalan enkazı bırakıp gideceklerdir. Zaten kıt olan orman kaynaklarımız büyük tahribata uğrayacaktır. Bu uygulama, doğal dengeyi bozacak, erozyon artacak, çevre bozulacak ve sonuçta ülkemiz yaşanılır olmaktan çıkacaktır.

Nitekim, bu uygulama, daha önce de denenmiş; fakat, büyük orman tahribatına sebep olduğu için vazgeçilmiştir. 1920 yılında Baltalık Kanunu çıkarılarak, ormanların işletilmesi, yoksul köylülerin faydalandırılması düşünülerek, köylülere verilmiştir; ancak, büyük orman tahribatı sonucu, 1924 yılında bu kanun yürürlükten kaldırılmıştır.

Aynı yıl, yeniden, Türkiye'de Mevcut Bilumum Ormanların Fennî Usulü İdare ve İşletmeleri Hakkında Kanun çıkarılarak, ormanların işletilmesi yerli ve yabancı firmalara verilmiştir; ancak, iyi niyetle yapılan bu ikinci yasal düzenleme sonucunda da, kâr hırsıyla ormanlardan aşırı şekilde yararlanan ve halen izleri silinemeyen bu işletmecilik şekli, kamuoyunun büyük tepkisini çekmiştir. Bu tür işletmecilik sonunda, Türkiyemizin gözbebeği pek çok orman alanı, maalesef yok edilmiştir. Sonuç olarak, yol açtığı yıkımlar nedeniyle, bu düzenleme, 1937 yılında yürürlükten kaldırılmış ve 3116 sayılı Orman Kanunu çıkarılarak, ormanların mülkiyeti, işletilmesi devlete bırakılmış ve ormanların devlet eliyle işletilmesi kabul edilmiştir. Daha sonra, bu uygulama, anayasalarda da yerini bulmuştur.

Türkiye ormanlarının içinde ve bitişiğinde 8 000 000-9 000 000 orman köylüsü yaşamaktadır. Bu vatandaşlarımızın çoğunluğu, geçimini, çevrelerindeki ormanlarda çalışarak sağlamaktadır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Muharrem Kılıç (CHP, Malatya). “Anayasa değişikliği”. TBMM Genel Kurulu, 59. Birleşim tutanağı, 1 Nisan 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/muharrem-kilic-22-2003-04-01-anayasa-degisikligi (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.