# 2003 mali yılı bütçesi 10 uncu tur görüşmeleri - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Muhsin Koçyiğit (CHP, Diyarbakır) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 57. Birleşim - **Tarih:** 27 Mart 2003 - **Gündem:** 2003 MALİ YILI BÜTÇESİ 10 UNCU TUR GÖRÜŞMELERİ - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/muhsin-kocyigit-22-2003-03-27-2003-mali-yili-butcesi-10-uncu-tur-gorusmeleri > Muhsin Koçyiğit (CHP), 27 Mart 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 57. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: 2003 MALİ YILI BÜTÇESİ 10 UNCU TUR GÖRÜŞMELERİ); konuşma 674 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) MUHSİN KOÇYİĞİT (Diyarbakır) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; görüşülmekte olan 2003 Malî Yılı Genel ve Katma Bütçeli İdareler Bütçe Kanunu Tasarısının malî politikaya ilişkin 7 nci maddesi üzerinde söz almış bulunuyorum; bu vesileyle, şahsım adına hepinizi saygıyla selamlıyorum. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; ek önlemler paketiyle desteklenmiş 2003 malî yılı bütçesi, faiz ödemeleri yapan, sosyal güvenlik kurumlarının açığını kapatan, risk taşımasına rağmen personel maaşlarını ödemeye çalışan, yetersiz, ciddiyetten uzak, samimî olmayan bir bütçedir... Mevcut ekonomik yapıyla bu borç yükünü taşıyamayacağını gören hükümet, yeni yükler getirmek suretiyle, içborç stokunu döndürmek istemektedir. Bu şekilde bir uygulamayla, toplumda hep aynı kesimlerin vergilendirilmesi söz konusu olduğundan, adalet duygusu sürekli bir şekilde zedelenmektedir. Ülkemizde vergi yükünün büyük bir bölümünü, ekonomiye fiilen katkı sağlayan kesimler, yani, üretimde bulunanlar ve çalışalar üstlenmiştir. Öte yandan, devlete borç verip, yüzde 35’ler civarında reel faiz geliri elde edenler, vergi dışı bırakılmıştır. Rantiyecileri vergilendirip, kayıt içine alınmasına yönelik çaba gösterilmediğinden, ülkemiz, âdeta kayıtdışı ekonominin cenneti haline gelmiş bulunmaktadır. Bunun çözümü için çaba sarf etmeyenler, bu ülke halkına büyük kötülük yapmaktadırlar. Değerli milletvekilleri, tüm bu uygulamalar sonucu, bugün, ülkemizde oldukça bozuk bir vergi yapısı vardır. Hükümet, vergi adaletini gerçekleştirmeye yönelik düzenlemeler getirmemiştir. Vergi adaletinin önemli bir göstergesi olan dolaylı-dolaysız vergiler ayırımında 2003 malî yılı bütçesi, önceki yıllar bütçelerinden daha olumsuz bir tabloyu yansıtmaktadır. Bir başka ifadeyle, 2003 yılı vergi gelirlerinin yapısına baktığımızda, gelir ve servet üzerinden alınan vergiler, yani dolaysız vergiler oranının yüzde 32, mal ve hizmetler üzerinden alınan, yani dolaylı vergiler oranının ise yüzde 68 olduğunu görmekteyiz. 2003 yılında söz konusu vergilerin sağlanmasında bazı tıkanlıkların olması kaçınılmazdır; çünkü, savaşın özellikle turizm sektörünü olumsuz etkilemesi, Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yer alan illerimizde ortaya çıkması muhtemel ekonomik daralma, vergi gelirlerini ülke çapında olumsuz etkileyecektir. Dolayısıyla, ülkemizde vergi gelirleri oluşumunda var olan dengelerin yeniden gözden geçirilmesi, zorunlu hale gelmektedir. Harcama üzerinden alınan vergiler payının giderek artması, vergi adaletine uygun düşmemektedir. Bu uygulama, az kazananı çok, çok kazananı az vergilemektedir. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 2003 malî yılı bütçesinin esas aldığı varsayımlardan hareket edersek, TEFE yıl sonu hedefi yüzde 17,4 ve yıl ortalaması da yüzde 23,9’dur; ancak, yılın ilk iki ayındaki enflasyon gerçekleşmelerinde TEFE yıl sonu hedefi daha şimdiden tehlikeye düşmüştür. TEFE, Ocak 2003’te yüzde 5,6; Şubat 2003’te yüzde 3,1 oranında olmak üzere, iki aylık artış ortalaması yüzde 8,9 olup, daha şimdiden 2003 yılı yıllık enflasyon oranını yarılamış bulunmaktadır. Bu sapma, bütçede mevcut tüm denge ve büyüklükleri olumsuz yönde etkileyecektir. Bu bütçede, tarım, desteklenir olmaktan çıkarılmıştır. Doğrudan gelir desteği ödemesi için 2003 malî yılı bütçesine konulan 500 trilyon liralık ödenekle, 2001 ve 2002 malî yıllarının arkasına düşülmüştür. 2002 yılında ödenmesi gerektiği halde ödenmeyen 1,4 katrilyon lira doğrudan gelir desteğinden dolayı, çiftçiler, hükümetten, şu anda, alacaklı durumda bulunmaktadırlar. 2003 yılı tümü için, asgarî 3-4 katrilyon lira doğrudan gelir desteği ödeneği gerekmektedir. Ayrıca, hükümet, söz verdiği halde, çiftçilerin, Ziraat Bankası ve Tarım Kredi Kooperatiflerine olan borçlarını ve faizlerini silmeyerek, onları, âdeta tefecilerin kucağına itmiştir. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 2003 yılında kamu borcunun sürdürülebilirliğine imkân veren bir borçlanma politikasının izlenmesi kaçınılmaz olmasına karşılık, Irak savaşının Türkiye ekonomisi üzerinde yaratacağı olumsuzluğun da dikkate alınması, en azından borçlanma maliyetlerinde ortaya çıkması muhtemel dalgalanmaların önlenmesine yönelik politikaların üretilmesi zorunlu olmaktadır. (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) BAŞKAN – Buyurun Sayın Koçyiğit. MUHSİN KOÇYİĞİT (Devamla) – Hükümetin tutarsız ve istikrarsız politikaları sonucu, içborç faiz oranının yüzde 50’lilerden yüzde 75’lere doğru yükselmesi, doğal olarak, içborç stoku üzerine büyük baskı yaparak şişmesine neden olmaktadır. Değerli milletvekilleri, işsizlik oranı 2002’de yüzde 9,6 iken, 2003’te yüzde 11,4’e yükselmiştir. Elektriğin kilovat/saati 2002’de 9 sent iken, 2003’te 15 sente yükselmiştir. Cumhuriyet tarihinde ilk kez bu bütçeyle, yatırımlara en az tutarda kaynak ayrılmıştır. En iyi yatırım insana yapılan yatırımdır. Beşerî yatırım, uzun vadeli bir yatırım olup, meyvesini uzun yıllar sonra vermeye başlar. 2002 yılında eğitim ve sağlığa yüzde 13 ödenek ayrılmışken, bu bütçe kanununda eğitim ve sağlığa toplam yüzde 11 oranında kaynak ayrılmıştır; bu tutar, çok yetersizdir. Tasarruf adı altında işçilere bu yıl ödenmesi gereken bir ikramiye tutarının 2004 yılına ertelenmesi, kamu çalışanlarını oldukça zor durumda bırakacaktır. Hükümetin uyguladığı... (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) MUHSİN KOÇYİĞİT (Devamla) – Teşekkür eder, saygılar sunarım. (CHP sıralarından alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Muhsin Koçyiğit (CHP, Diyarbakır). “2003 mali yılı bütçesi 10 uncu tur görüşmeleri”. TBMM Genel Kurulu, 57. Birleşim tutanağı, 27 Mart 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/muhsin-kocyigit-22-2003-03-27-2003-mali-yili-butcesi-10-uncu-tur-gorusmeleri (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.