# Avrupa'daki türk işçilerin sorunlarıyla ilgili

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Murat Başesgioğlu (AK Parti, İstanbul)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 51. Birleşim
- **Tarih:** 13 Ocak 2005
- **Gündem:** AVRUPA'DAKİ TÜRK İŞÇİLERİN SORUNLARIYLA İLGİLİ
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/murat-basesgioglu-22-2005-01-13-avrupa-daki-turk-iscilerin-sorunlariyla-ilgili

> Murat Başesgioğlu (AK Parti), 13 Ocak 2005 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 51. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: AVRUPA'DAKİ TÜRK İŞÇİLERİN SORUNLARIYLA İLGİLİ); konuşma 918 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI MURAT BAŞESGİOĞLU (İstanbul) - Sağ olun, teşekkür ederim.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri, İstanbul Milletvekilimiz Sayın Ali Rıza Gülçiçek'in gündemdışı konuşmasını Hükümet adına cevaplandırmak üzere huzurlarınıza gelmiş bulunuyorum; sözlerime başlarken, Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Benden önce de ifade edildiği üzere, yurt dışında yaşayan vatandaşlarımızın karşılaştıkları en önemli sorunlar; yabancı düşmanlığı ve ayırımcı muameleler, işsizlik, yeterli düzeyde yabancı lisan bilinmemesi, meslekî kalifikasyon eksikliği, bazı ülkelerde çifte vatandaşlık hakkının verilmemesi, aile birleştirmesinde karşılaşılan güçlükler, seçme ve seçilme haklarındaki kısıtlamalardır.

Yabancı düşmanlığı konusunda, Batı Avrupa ülkelerinde, toplumun bazı kesimlerinde, yabancılara karşı mevcut olan ve ekonomi, tarih, politika, eğitim gibi unsurlardan kaynaklanan önyargıların hâkim olduğu bir ortam mevcuttur. Bu olgudan yararlanan bazı partiler, ırkçı ve ayırımcı politikaları körüklemektedirler. Sanayileşmiş ve demokratik düzeni benimsemiş Avrupa ülkelerinde, bir ölçüde demokrasinin nimetlerinden de yararlanmak suretiyle, temel insan haklarına ve özgürlüklerine karşı ve gün geçtikçe toplumlar için ciddî bir tehdit unsuru olan ırkçılık, dolaylı ve dolaysız ayırımcılık ile bunlardan kaynaklanan şiddet eğilimi, büyük ölçüde, o ülkelerde yaşayan vatandaşlarımızı hedef almaktadır. Özellikle, vatandaşlarımızın yoğun olarak yaşadıkları Federal Almanya Cumhuriyetinde son yıllarda artış eğilimi gösteren ırkçı şiddet eylemlerinde hayatını kaybeden vatandaşlarımız olmuştur.

Avrupa ülkelerinin tamamına yakınında, belli koşullarla, çifte vatandaşlığa olanak sağlanmaktadır. Bunun istisnası, Almanya, Avusturya ve Danimarka'dır. Uzun süredir bu ülkelerde yaşayan, hatta, büyük çoğunluğu bu ülkelerde doğup büyümekte olan ve artık, büyük ölçüde, içinde yaşadıkları topluma, kendi kimliklerini de koruyarak uyum sağlamış olan vatandaşlarımız, bulundukları ülkelerin vatandaşlığına geçmeyi arzu etmekte; ancak, Türk vatandaşlığını da korumak istemektedirler. Bu ülkelerdeki yerleşik vatandaşlarımızın en büyük arzusu, kendi ülke vatandaşlığından çıkma zorunda bırakılmaksızın, bulundukları ülke vatandaşlığına alınmalarını sağlayacak yeni bir düzenlemenin gerçekleştirilmesidir.

Sayın milletvekilleri, diğer bir sorun, seçme ve seçilme hakkı konusuna ilişkindir. Yabancıların, bulundukları ülkelerde, gerek genel gerekse yerel seçimlere katılmalarının, hem içinde yaşadıkları topluma uyumlarını kolaylaştıracağı hem de kendilerini doğrudan ilgilendiren kararlarda söz sahibi olmalarını sağlayacağı bir gerçektir. Bununla birlikte, Avrupa Birliği ülkelerinde yaşayan ve artık yerleşik bir toplum konumuna gelmiş olan yabancılara, sadece, İsveç, Hollanda ve Danimarka'da, yerel seçimler için seçme ve seçilme hakkı tanınmıştır. Örneğin 21 Aralık 1992 tarihinde Almanya Parlamentosunda onaylanan Maastricht Anlaşmasının öngördüğü üzere, Birlik ülkeleri vatandaşlarına, Almanya'da mahallî seçimlerde seçme ve seçilme hakkı sağlanması için anayasa değişikliği gerçekleştirilmiştir. Almanya'da sadece altı ay yaşayan Birlik ülkeleri vatandaşları, 1995 yılından beri, mahallî seçimlere aktif ve pasif olarak katılabilirken, bu ülkede uzun yıllardır yaşayan ve hatta, orada doğmuş ve seçme ve seçilme yaşına gelmiş Türk vatandaşlarının yerel seçimlere katılma hakları bulunmamaktadır; ancak, Türkiye, 1963 yılından bu yana, Avrupa Birliğinde ortak üye statüsünde bulunmakta ve Birliğe tam üyelik için çaba harcamaktadır. Son uyum yasaları, bunun en büyük göstergesidir. Bu nedenle, Almanya'da yaşayan ve artık, bu ülkede yerleşik konuma gelmiş Türk vatandaşlarının yerel seçimlere katılmalarının sağlanması maksadıyla, Birlik üyesi ülke vatandaşları için yapıldığı gibi, gerekli anayasa değişikliğinin yapılması gerekmektedir.

Genel ve meslekî eğitim sorunu da yurt dışında yaşayan vatandaşlarımızın önemli sorunlarından biridir. Vatandaşlarımızın çalıştıkları bütün ülkelerdeki en büyük sorun işsizlik sorunudur. Örneğin, gerek meslek eğitimi gerekse akademik eğitim alanında daha iyi olanaklar sunan ortaokullara ve liselere devam eden Türk çocuklarının sayı ve oranlarının düşük olması, yabancı çocukların, onlar arasında da Türk çocuklarının yaklaşık yüzde 20'sinin temel eğitim diploması almadan eğitim çağı dışında kalması, yükseköğrenim yapabilen Türk genci sayısının ve oranının Alman gençlerine göre düşük olması gibi sorunlar, genel ve akademik eğitim alanlarında Türk toplumunun süratle aşması gereken sorunlardır.

Diğer taraftan, ikili meslek eğitim sisteminde de -çıraklık eğitimini kastediyorum- durum farklı değildir. Almanya genelinde söz konusu sistemde eğitime katılan gençlerimizin sayısı, bu sayının en yüksek seviyeye ulaştığı 1993-1994 meslek eğitim yılından bu yana sürekli azalmaktadır. 1993 yılında meslek eğitimi yapan Türk genci sayısı 56 101 iken, bu sayı 2002-2003 eğitim yılında 39 866'ya gerilemiştir. Genel olarak, 15-18 yaş grubundaki Alman gençlerinden meslek eğitimine katılanların oranı yüzde 66 iken, Türk gençlerinde bu oran yüzde 42 civarındadır.

Gençlerimizin çıraklık eğitiminde karşı karşıya kaldıkları sorunları, yeterli sayıda çıraklık eğitim yeri bulunmaması, gençlerimizin genel eğitimdeki başarı oranlarının Alman gençlerine kıyasla düşük olması, okullarından meslek eğitimine geçiş sürecinde bilgi ve motivasyon eksikliği ve yanlış meslek seçimidir. Ayrıca, Alman işverenlerin çıraklık eğitim yerleri için eğitim durumları daha iyi olan Alman gençlerini seçmeleri, bazı işverenlerin çırak seçiminde yabancılar aleyhinde ayırımcı davranmaları şeklinde özetlemek mümkündür.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; takdir edersiniz ki, yurt dışındaki vatandaşlarımızın sorunlarını bu dar zaman içerisinde detaylı bir şekilde anlatmak mümkün değildir. Sadece, satırbaşlarıyla bu sorunlara değinerek konuşmamı tamamlayacağım.

Yurt dışında bulunan vatandaşlarımızın önemli sorunlarının başında işsizlik sorunu hâlâ güncelliğini korumaktadır. Bunun dışında, aile birleştirilmesinde yaş sınırının düşürülmesi, Almanya ve Avusturya gibi ülkelerde yaşayan vatandaşlarımız için önemli bir sorun olarak önemini korumaya devam etmektedir. Sayın Milletvekilim de bahsettiler; Almanya'da yeni yürürlüğe giren işsizlik parası uygulaması vatandaşlarımız açısından son derece önemlidir ve Türkiye olarak bunu, hem Türkiye hem de yurt dışındaki vatandaşlarımızın bu konuyu hassasiyetle takip etmesi gerekmektedir.

Evet, serbest dolaşım konusu, elbette önümüzdeki süreçte üzerinde dikkatle durmamız gereken bir konudur. Gerek şu anda yurt dışında yaşayan vatandaşlarımız gerekse Avrupa işgücünün önümüzdeki dönem içerisinde duyacağı işgücü ihtiyacının karşılanması konusunda Türk işgücüne kalıcı bir şekilde bir sınırlamanın getirilmesini Türkiye olarak hiçbir zaman kabul etmedik ve bunu kabul etmeyeceğimizi uluslararası platformlarda daim olarak söylüyoruz, vurguluyoruz; bunun, Avrupa'nın gerçeğiyle de, Avrupa felsefesiyle de bağdaşmadığını, bir kez daha tekrar ediyorum.

Son olarak, Sayın Milletvekilime, kısa da olsa, yurt dışında yaşayan vatandaşlarımızın sorunlarının dile getirilmesi konusunda gösterdiği hassasiyetten dolayı çok teşekkür ediyorum. Kendisi geldi, Bakanlıkta bu konuda görüş alışverişinde bulunduk. Diğer görevli arkadaşlarımızla da aynı bilgileri paylaşmak arzusundayız.

Amacımız, yurt dışında yaşayan vatandaşlarımızın bulundukları ülkelerde kendi konumlarına uygun hak ettikleri sosyal, siyasî ve ekonomik haklara kavuşmasıdır.

Çalışma Bakanlığı olarak, Hükümet olarak, yurt dışındaki vatandaşlarımıza bu hassasiyet içerisinde yaklaştığımızı ifade ediyor, Yüce Heyetinize saygılar sunuyorum. (Alkışlar)

---

**Kaynak gösterme:** Murat Başesgioğlu (AK Parti, İstanbul). “Avrupa'daki türk işçilerin sorunlarıyla ilgili”. TBMM Genel Kurulu, 51. Birleşim tutanağı, 13 Ocak 2005. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/murat-basesgioglu-22-2005-01-13-avrupa-daki-turk-iscilerin-sorunlariyla-ilgili (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.