# Makine ve kimya endüstrisi kurumunun kırıkkale mühimmat fabrikasında meydana gelen patlamanın yıldönümü hk

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Murat Yılmazer (AK Parti, Kırıkkale)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 110. Birleşim
- **Tarih:** 6 Temmuz 2004
- **Gündem:** MAKİNE VE KİMYA ENDÜSTRİSİ KURUMUNUN KIRIKKALE MÜHİMMAT FABRİKASINDA MEYDANA GELEN PATLAMANIN YILDÖNÜMÜ HK
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/murat-yilmazer-22-2004-07-06-makine-ve-kimya-endustrisi-kurumunun-kirikkale-muhimmat-fabrikasinda-m

> Murat Yılmazer (AK Parti), 6 Temmuz 2004 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 110. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: MAKİNE VE KİMYA ENDÜSTRİSİ KURUMUNUN KIRIKKALE MÜHİMMAT FABRİKASINDA MEYDANA GELEN PATLAMANIN YILDÖNÜMÜ HK); konuşma 384 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

MURAT YILMAZER (Kırıkkale) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; gündemdışı söz alarak, kısaca, Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumunun tarihinden ve Makine Kimyada meydana gelen patlamalardan bahsetmek istiyorum.

Özellikle bugünü seçmemdeki maksat, 3 Temmuz 1997'de Makine Kimyada meydana gelen büyük bir patlama yedinci yılını doldurmuş durumda; şehirde sürekli anılan bir patlama, Türkiye'nin ve dünyanın gündemini üç gün işgal etmiş bir patlama.

Bu patlama, Kırıkkale'de, 3 Temmuz 1997'de sabah saat 8.50'de meydana geldi. Makine Kimyanın mühimmat fabrikasının imla işletmesinde bir TNT atölyesinin alev alması neticesi TNT'de yangın meydana gelmiş, akabinde de patlamalarla, TNT depolarına sıçramış, bu sektörde, bu üretim sahasında çok büyük çapta sayılacak bir hal almıştı.

Kırıkkale, o zamanlar, perişan günler geçirmiş ve iki gün tamamen boşaltılmıştı. Patlamalar, birinci günün akşamüstü kontrol altına alınmıştı. Allah'a çok şükür ki, ölüm fazla olmadı; tesislerde 1, şehirde de, şarapnel tesiriyle gerçekleşen 3 ölüm oldu. Ölenlere Allah'tan rahmet diliyorum. Ucuz atlatıldı; ama, bunun parasal faturası, 1997'nin değerleriyle, Makine Kimyaya ve ülkemize 55 trilyon liraya mal olmuştur.

Makine Kimya, tabiî, kendi fabrikalarında, işletmelerinde meydana gelen yarayı en kısa zamanda sarmaya çalıştı. 1997'de patlayan o imla tesisini, 12,7 trilyon lira harcayarak, tekrar 1999'da işletmeye aldı.

Makine Kimya, 1925 yılında Kırıkkale'de kurulmuş, Türkiye'nin en büyük entegre tesislerinden biri olarak, 1930'lu yıllarda 13 işletmeye ulaşmıştır. Bunun 6 tane fabrikası Kırıkkale'de mevcut ve halen de Kırıkkale'de üretime devam etmektedir. Burada, 1930'ların teknolojisiyle yerleşmiş bir işletmeye hâkim.

Makine Kimyanın ana gayesi, ülkenin savunma sanayiine yönelik olarak, mühimmat, silah, mermi, top vesaire üretimini yapmaktır. Makine Kimya, askerî ihtiyaçlara, polisin ihtiyaçlarına yönelik üretim yapmaktadır. Bunların parlayıcı ve patlayıcı özellikleri de vardır. Makine Kimya, 1930'ların teknolojisiyle, demir-çelik ve demirdışı metaller sektöründe, 1930 yılından 1985 yılına kadar, Türkiye'nin yükünü taşımış, Türkiye'de bir okul görevi görmüş, çalışan mühendisiyle, işçisiyle, teknik personeliyle Türkiye'de bir özel sektörün de oluşmasında en büyük paya sahip olmuş; ama, kendini, bir türlü, dünyada bu sektörde gelişen teknolojiye göre yenileyememiş, sadece, 1955-1960 yılları arasında bir yenileme ve genişleme projesi uygulamış, onun dışında teknolojiye ayak uyduramamış; bugünkü durumu da aynı. Tabiî, bu patlamaların nedenlerinin başında eski teknoloji ve emniyetsizlik önde geliyordu. Yeni kurulan imla tesisinde ise, bu, tamamen giderilmiş durumda; ama, diğer bütün işletmelerinde de acil modernizasyona ihtiyaç var. Ülkenin sanayiinin bulunduğu konum neyse, Makine Kimya da aynı durumda; dünyada gelişen teknolojiye ayak uyduramamış. Ülkenin ekonomik ve sanayisel kalkınmasının çizgisini Makine Kimya da yaşıyor.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Murat Yılmazer (AK Parti, Kırıkkale). “Makine ve kimya endüstrisi kurumunun kırıkkale mühimmat fabrikasında meydana gelen patlamanın yıldönümü hk”. TBMM Genel Kurulu, 110. Birleşim tutanağı, 6 Temmuz 2004. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/murat-yilmazer-22-2004-07-06-makine-ve-kimya-endustrisi-kurumunun-kirikkale-muhimmat-fabrikasinda-m (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.