# Çerkez sürgününün 160'ıncı yıl dönümüne ilişkin açıklaması

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 28. Dönem)
- **Konuşmacı:** Mustafa Arslan (AK Parti, Tokat)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 84. Birleşim
- **Tarih:** 21 Mayıs 2024
- **Gündem:** Çerkez sürgününün 160'ıncı yıl dönümüne ilişkin açıklaması
- **Tutanak (TBMM):** https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeGenelKurulKonusmalariDetay?eid=124040
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mustafa-arslan-2024-05-21-cerkez-surgununun-160-inci-yil-donumune-iliskin-aciklamasi

> Mustafa Arslan (AK Parti), 21 Mayıs 2024 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 84. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: Çerkez sürgününün 160'ıncı yıl dönümüne ilişkin açıklaması); konuşma 170 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

MUSTAFA ARSLAN (Tokat) – Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Bugün 21 Mayıs, büyük Çerkez sürgününün 160’ıncı yıl dönümü. 21 Mayıs, Çerkezlerin uğradığı soykırım ve sürgünün simgesidir. Çerkezler üç yüz yıl boyunca Kafkasya’da büyük bir özgürlük mücadelesi verdi, üç yüz yıl boyunca Çarlık Rusyasına karşı direndiler. Çarlık Rusyası Çerkezleri diri diri yaktı, kılıçtan geçirdi ama üç yüz yıl boyunca bu mücadele devam etti. 21 Mayıs 1864’te Çerkezler -bir ay içerisinde yaklaşık 1,5 milyon insan- sürgüne tabi tutuldu; bu insanların da büyük bir kısmı, yaklaşık 500 bini yolda açlıktan, susuzluktan, hastalıktan hayatlarını kaybetti. Karadeniz yaklaşık sekiz yıl boyunca insanların kafataslarının, insanların kemiklerinin kıyılarına vurduğu bir deniz olarak Çerkezlerin hatıralarında kaldı. Büyük Çerkez sürgünü…

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

VI.- BAŞKANLIĞIN GENEL KURULA SUNUŞLARI (Devam)

A) Tezkereler (Devam)

4.- Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığının, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Profesör Doktor Numan Kurtulmuş ve beraberindeki Parlamento heyetinin, Kazakistan Cumhuriyeti Meclis Başkanı Yerlan Koshanov’un vaki davetine icabetle Kazakistan’a ve Özbekistan Ali Meclisi Başkanı Nurdinjon İsmailov’un vaki davetine icabetle Özbekistan’a resmî ziyaretlerde bulunmasına ilişkin tezkeresi (3/880)

---

**Kaynak gösterme:** Mustafa Arslan (AK Parti, Tokat). “Çerkez sürgününün 160'ıncı yıl dönümüne ilişkin açıklaması”. TBMM Genel Kurulu, 84. Birleşim tutanağı, 21 Mayıs 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mustafa-arslan-2024-05-21-cerkez-surgununun-160-inci-yil-donumune-iliskin-aciklamasi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeGenelKurulKonusmalariDetay?eid=124040

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.