# Türkiye'de yabancılara taşınmaz satışlarının değerlendirilmesi hakkında - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem) - **Konuşmacı:** Mustafa Demir (AK Parti, Samsun) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 85. Birleşim - **Tarih:** 5 Mayıs 2009 - **Gündem:** TÜRKİYE'DE YABANCILARA TAŞINMAZ SATIŞLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ HAKKINDA - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mustafa-demir-23-2009-05-05-turkiye-de-yabancilara-tasinmaz-satislarinin-degerlendirilmesi-hakkind > Mustafa Demir (AK Parti), 5 Mayıs 2009 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 85. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: TÜRKİYE'DE YABANCILARA TAŞINMAZ SATIŞLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ HAKKINDA); konuşma 940 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) BAYINDIRLIK VE İSKÂN BAKANI MUSTAFA DEMİR (Samsun) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; hepinizi saygıyla selamlıyorum. Sözlerime başlarken, Mardin’deki elim olayda kaybettiğimiz vatandaşlarımıza Allah’tan rahmet, yakınlarına başsağlığı diliyorum. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Sayın Milletvekilimiz Alim Işık Beyefendi’nin yabancı satışlarıyla ilgili… AKİF AKKUŞ (Mersin) – Yabancıya mülk satışı! BAYINDIRLIK VE İSKÂN BAKANI MUSTAFA DEMİR (Devamla) – …yabancıya mülk satışı konusunda gündem dışı konuşmasına cevap vermek üzere söz almış bulunuyorum. Tabii, bu, Meclisimizin gündemine sık sık gelmektedir. Özellikle de Hükûmetin, sanki, yabancılara mülk satışı konusunda dünyada uygulanan -diğer ülkelerdeki- sistemlerden çok farklı bir uygulama yaptığı şeklinde intiba verilmeye çalışılıyor ama bu doğru değildir. Ben, kısaca, ülkemizdeki yabancılara taşınmaz edinimi konusunda, tarihî süreciyle alakalı ve bugün de mevcut uygulama hakkında bilgi vermek istiyorum. Yabancılara cumhuriyet öncesinden beri taşınmaz mal edinimi imkânı sağlanmıştır. İlk uygulama, 8 Haziran 1868 tarihli Uyruk-i Ecnebiyenin Emlaka Mutasarrıf Olmaları Hakkında Kanun ile başlamış ve Birinci Dünya Savaşı’na kadar da devam etmiştir. 1914 yılında çıkarılan Kavanin-i Mevcude de Uhudu Atikaya Müstenit Ahkâmın Lağvı ile yabancılara önceden tanınan tüm ayrıcalıklar da kaldırılmıştır. Cumhuriyet sonrası durum ise; Lozan Anlaşması’yla yabancı gerçek kişilerin mütekabiliyet, yani karşılıklılık esası çerçevesinde Türkiye’de taşınmaz edinimi tekrar kabul edilmiştir. Bugünkü anlamda yasal düzenleme ise 1934 tarih ve 2644 sayılı Tapu Kanunu’nda düzenlenmiştir. 1934 yılında çıkarılan 2644 sayılı Tapu Kanunu’nun 35’inci maddesiyle, karşılıklı olmak üzere kanuni sınırlamalara uyulmak kaydıyla sadece yabancı gerçek kişilere taşınmaz satın alma ve miras yoluyla edinme hakkı tanınmıştı. Buna göre: 1) Yabancı gerçek kişilerin ülkemizde edinebileceği alan 30 hektarla sınırlandırılmış ve bu miktarı geçen alanları edinebilmeleri Hükûmet iznine bağlı kılınmıştı. 2) Köylerde askerî yasak bölge ve güvenlik bölgeleri ile stratejik alanlarda yabancı gerçek kişilerin taşınmaz edinimi mümkün olmamaktaydı. Hükûmetimiz döneminde çıkarılan 29/12/2005 tarihli 5444 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik neticesinde: 1) Karşılıklı olmak ve yine kanuni sınırlamalara uyulmak kaydıyla, yabancı uyruklu gerçek kişilerin ülke genelinde edinebileceği taşınmaz miktarı -burası çok önemli- 30 hektardan 2,5 hektara düşürülmüştür. 2) Yabancı uyruklu gerçek kişiler, sadece imar planı olan yerlerde konut ve iş yeri olarak ayrılan alanlarda taşınmaz mal edinebilmektedirler. Yani imar planının dışında taşınmaz mal edinemiyorlar. 3) Yabancı ülkelerde kendi ülkelerinin kanunlarına göre kurulan tüzel kişiliğe sahip ticaret şirketleri, ancak özel kanun hükümleri çerçevesinde taşınmaz mülkiyeti ve taşınmazlar üzerinde sınırlı ayni hak edinebiliyorlar. 4) Yabancı uyruklu kişiler ile yabancı ülkelerde kendi ülkelerinin kanunlarına göre kurulan tüzel kişiliğe sahip ticaret şirketleri dışındakiler Türkiye'de taşınmaz edinemez ve lehlerine sınırlı ayni hak da tesis edilemez. 5) Karşılıklılığın tespitinde hukuki ve fiilî durum esas alınır. Yani, ülkeler arasındaki karşılıklılık esasında hem hukuki hem de -o yetmez- fiilî durum esas alınır. Bu ilkenin kişilere toprak mülkiyeti hakkının tanınmadığı ülke uyruklarına uygulanmasında yabancı devletin taşınmaz ediniminde kendi vatandaşlarına tanıdığı hakların Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına da tanınması esastır. 6) Yabancı uyruklu gerçek kişiler ile yabancı ülkelerde kendi ülkelerinin kanunlarına göre kurulan tüzel kişiliğe sahip ticaret şirketlerinin kamu yararı ve ülke güvenliği bakımından taşınmaz ve sınırlı ayni hak edinemeyecekleri alanları tespit etmeye Bakanlar Kurulu yetkili kılınmıştır. 7) Bu madde hükümlerine aykırı edinilen veya kanuni zorunluluk dışında edinim amacına aykırı kullanıldığı tespit edilen taşınmazlar ile sınırlı ayni haklar Maliye Bakanlığınca verilecek süre içerisinde maliki tarafından tasfiye edilmediği takdirde tasfiye edilerek bedele çevrilir ve bedeli hak sahibine iade edilir. Ülkemizde yabancıların taşınmaz edinmesinin ilk şartı o ülke ile karşılıklılığımızın bulunmasıdır. Yani, diğer ülkede vatandaşlarımıza tanınmayan bir hakkı bizim kendi ülkemizde o ülkenin vatandaşlarına tanımamız asla söz konusu değil. Son yapılan 03/07/2008 tarih ve 5782 sayılı Kanun ile de -burası da çok önemli- il yüz ölçümü yerine, ilçelerin uygulama imar planı ve mevzi imar plan sınırları içerisinde kalan toplam alanlar baz alınmıştır. İl yüz ölçümünde binde 5 idi ilk düzenlemedeki oran, ilçelerin imar planları alanlarının, mevzi imar planı alanları da ona dâhil, yüzde 10’una çıkarılarak değiştirilmiştir. Yani, yabancıya mülk satışı ilçe bazında hiçbir şart ve suretle oradaki imar uygulama alanına esas olan alanların yüzde 10’unu hiçbir şekilde aşamaz. Yalnız tek sınır bu değil, daha önce zikrettiğim Bakanlar Kuruluna verilen yetkiyle, başka başka kriterlerle de bu alan daraltılabiliyor. Buna göre, yabancı gerçek kişilerin taşınmaz edinimi, uygulama ve mevzi imar planı alanlarda konut ve iş yeri yapımına ayrılmış yerlerle sınırlandırılmış olduğundan tarımsal alanlarda taşınmaz edinimleri mümkün değildir. Dolayısıyla, ne GAP bölgesinde ve ne diğer bölgelerde ne turizme açık olan bölgelerde böyle bir ayrım yapmak söz konusu değil. Başka bir kriterle buradaki esasların dışına çıkıp yabancılara mülk satışı söz konusu değildir. Diğer taraftan, 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu’nun 3/4 maddesinde, yabancı yatırımcıların dilediği miktarda taşınmaz mal edinimi mümkün iken Anayasa Mahkemesince iptal edilen bu hükümle ilgili olarak 5782 sayılı Kanun’la 2644 sayılı Tapu Kanunu’nun 36’ncı maddesi yeniden düzenlenmiş ve buna göre ise yabancı yatırımcıların Türkiye’de kurdukları ya da iştirak ettikleri şirketlerin taşınmaz edinimi valilik inceleme ve iznine, yani valilik nezdinde oluşturulan komisyon tarafından değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Buna göre, öncelikle, edinimin şirketin faaliyet ve amacına uygunluğu değerlendirilmekte, daha sonra ise edinilecek taşınmaz malın askerî yasak bölgede ve stratejik bölgede bulunması hâlinde Genelkurmay Başkanlığının, özel güvenlik bölgesinde kalması hâlinde valilik komisyonunun onayına tabi tutulmaktadır. Değerlendirme sonucuna göre valilikten alınacak uygunluk belgesi ile tapu sicil müdürlüğünde işlem yapılmaktadır. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri, bu konudaki düzenlemeler son derece yeterli, uygulama esasları son derece sağlıklı iken yabancıya mülk satışı, Meclisin kürsüsünde, AK PARTİ İktidarının, sanki vatandaşlarımızı üzecek, onları rahatsız edecek amaçla, anlayışla kullanabildiğini söylemenin siyaset yapmanın da ötesinde, ben çok fazla uygun olmadığı kanaatindeyim. Fakat bu uygulamalarda eğer bir aksaklık varsa, eğer bir eksiklik varsa, eğer bir istismar veya suistimal varsa bu ülkede savcılarımız var, yetkili kurullarımız var, mahkemelerimiz var, buraya da gelmeden önce, icra var, bakanlıklar var ve bunlar bildirilirse elimizden gelen her türlü tahkikatın, her türlü takibatın yapılacağı çok açıktır. Bu vesileyle, ben bu konuyu bir kere daha dile getiren Sayın Milletvekilimize teşekkür ediyorum. Yüce Meclisin Sayın Başkanını ve değerli üyelerini saygıyla selamlıyorum. (AK PARTİ sıralarından alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Mustafa Demir (AK Parti, Samsun). “Türkiye'de yabancılara taşınmaz satışlarının değerlendirilmesi hakkında”. TBMM Genel Kurulu, 85. Birleşim tutanağı, 5 Mayıs 2009. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mustafa-demir-23-2009-05-05-turkiye-de-yabancilara-tasinmaz-satislarinin-degerlendirilmesi-hakkind (erişim: 29 Ekim 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.