# 2008 yılı merkezi yönetim bütçe kanunu tasarısı (gençlik ve spor genel müdürlüğü, devlet personel başkanlığı, başbakanlık yüksek denetleme kurulu, tütün, tütün mamulleri ve alkollü içkiler piyasası düzenleme kurumu, türkiye ve ortadoğu amme idaresi enstitüsü) beşinci tur - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem) - **Konuşmacı:** Mustafa Enöz (MHP, Manisa) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 32. Birleşim - **Tarih:** 7 Aralık 2007 - **Gündem:** 2008 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE KANUNU TASARISI (GENÇLİK VE SPOR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ, DEVLET PERSONEL BAŞKANLIĞI, BAŞBAKANLIK YÜKSEK DENETLEME KURULU, TÜTÜN, TÜTÜN MAMULLERİ VE ALKOLLÜ İÇKİLER PİYASASI DÜZENLEME KURUMU, TÜRKİYE VE ORTADOĞU AMME İDARESİ ENSTİTÜSÜ) BEŞİNCİ TUR - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mustafa-enoz-23-2007-12-07-2008-yili-merkezi-yonetim-butce-kanunu-tasarisi-genclik-ve-spor-genel > Mustafa Enöz (MHP), 7 Aralık 2007 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 32. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: 2008 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE KANUNU TASARISI (GENÇLİK VE SPOR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ, DEVLET PERSONEL BAŞKANLIĞI, BAŞBAKANLIK YÜKSEK DENETLEME KURULU, TÜTÜN, TÜTÜN MAMULLERİ VE ALKOLLÜ İÇKİLER PİYASASI DÜZENLEME KURUMU, TÜRKİYE VE ORTADOĞU AMME İDARESİ ENSTİTÜSÜ) BEŞİNCİ TUR); konuşma 826 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) MHP GRUBU ADINA MUSTAFA ENÖZ (Manisa) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurumu bütçesi üzerine Milliyetçi Hareket Partisi Grubu adına söz almış bulunmaktayım. Bu vesileyle, yüce heyetinizi saygılarımla selamlıyorum. Sayın milletvekilleri, bilindiği gibi, tütün kıraç topraklarda susuz ve gübresiz üretilen fakir insanların umut ürünüdür. Dört yüz yıl önce bu topraklarda atılan tohum, bugün tüm dünyada Türk tütünü olarak anılmaktadır. Türk tütünü, Anadolu insanının elinde sabırla işlenerek, kokusu ve harmanları ıslah edici özellikleriyle dünya piyasalarında en çok aranan tütün tipidir. Milyonların geçimini temin ettiği, dünyada söz sahip olduğumuz ürünümüz yıllardır şöhretine uygun politikalarla yönetilememiş, önce ekonomiye yük olarak gösterilmiş, daha sonra da IMF politikalarıyla yok olma noktasına getirilmiştir. Başta ABD ve AB olmak üzere, gelişmiş Batı ülkeleri kendi topraklarında üretilen tütünler için tütün bedelini de aşan oranlarda primlerle ekonomik destek sağlarken, Türk tütüncüsü kendi kaderiyle baş başka bırakılmıştır. Sayın milletvekilleri, Avrupa Birliğinde de tütün üretiminde sözleşmeli üretim modeli mevcuttur. Ancak, AB’de üreticinin örgütlü olması, üreticiye kota verilmesi ve Birlik bütçesinden ödenen primler sözleşmeli üretimin olumsuzluklarını gidermektedir. Ülkemizde alıcı firmalar tarafından tek taraflı olarak belirlenen fiyat üreticiye âdeta dayatılmaktadır. Zayıf konumda olan tütün üreticisi fiyatı kabul etmek zorunda kalmakta veya sözleşme yapmamaktadır. Hiçbir üreticinin tüccarın belirlediği sözleşme kilo fiyatına karşı itiraz etme şansı bulunmamaktadır. Üreticinin itiraz etmesi ya da alıcının o üreticiyle sözleşme imzalamaması durumunda üreticiyi riske karşı koruyabilecek bir düzenleme ve bir sistem de mevcut değildir. Sayın milletvekilleri, kaçak ve sahte tütün mamulleri ticaretiyle etkin mücadele edilmelidir. Kurumlar arasında koordinasyon sağlanarak caydırıcı cezalar içeren yasal düzenlemeler yapılmalıdır. Türkiye’deki toplam sigara pazarının küçülmesinde en önemli etken kaçak sigara ve sahte sigaradır. Boyutları tam olarak bilinememekle beraber, toplam pazarın yüzde 10-15’inin kaçak ve özellikle de sahte ürünlerden oluştuğu bilinmektedir. Bu durum, ülke açısından çok ciddi vergi kaybı oluşturmakla beraber, yasal sigara üreticilerinin ve tütün yetiştiricilerinin de pazar kaybetmesine neden olmaktadır. Gümrük Müsteşarlığı Teftiş Kurulunun 2005’te hazırladığı rapor her şeyi açıklığıyla ortaya koymaktadır. Bu raporda “Barzani’nin Kuzey Irak’ta kurulu iki sigara fabrikasına, başta makine olmak üzere, sigara üretiminde kullanılan her türlü maddenin Mersin Serbest Bölgede kurulu yedi şirket aracılığıyla gönderildiği” ifade edilmektedir. Raporda “Kuzey Irak’ta kurulu Barzani’nin fabrikasında her türlü marka sigarayı sahte olarak ürettiği ve tekrar Türkiye’ye soktuğu bilinmektedir.” Sayın milletvekilleri, toplumu sigaranın zararlarından uzak tutacak tedbirleri almak zorundayız. Özellikle son yıllarda ülkemizde tütün ve alkol alışkanlığı edinmenin çok küçük yaşlara kadar indiği bilinmektedir. Bu durum hepimizi korkutmakta ve derinden düşündürmektedir. Devletimizin koruyucu elini uzatarak, bu konuda çok daha etkin tedbirler almasını istiyor ve bekliyoruz. Değerli milletvekilleri, tütün, ülkemiz için kendi hâlinde bırakılacak bir ürün değildir. Bunun en önemli nedeni, küçük ölçekli aile ziraatı şeklinde üretimi gerçekleşen şark tipi tütünün dünyadaki en büyük üreticisi olmamızdır ve sektöre hâkim Amerikan harmanı sigaralarda da bu tütünlerin kullanılma zorunluluğunun bulunmasıdır. Değerli milletvekilleri, Türkiye'de yapılan pek çok özelleştirme, sözde yerli alıcılar, çok uygun koşullarla, devlet desteğiyle aldıkları kuruluşları, kısa süre sonra 2-3 katı fiyatına yabancılara satmaktadırlar. Tekelin alkol birimi 2004 yılında, iki yıl ödemesiz yedi yıl vadeli 230 milyon dolarlık kredi kullanılarak, 292 milyon dolara Nurol-Özaltın-Limak-TÜTSAB konsorsiyumu tarafından satın alınmıştır. Çok değil, iki yıl sonra bu Ortak Girişim Grubu tarafından Mey İçkinin yüzde 90’ı 810 milyon dolara özel yatırım şirketi Pasifik Grup’a peşin olarak satılmıştır. Bu örnek, Hükûmetin özelleştirme mantığını izah etmeye sanırım yeterlidir. Bu acemilik midir, yoksa başka planlar mı vardır; bunları siz değerli milletvekillerinin ve halkımızın takdirine bırakıyorum. Dünyada hemen hemen bütün ülkelerde sigara endüstrileri yasal veya yasal olmayan tekellerin elindedir. Bu durum, katma değeri ve kâr marjı çok yüksek olan tütün ve tütün mamulleri sektörünün önemli ve ayırt edici bir özelliğidir. Son yıllarda, çok uluslu sigara şirketlerinin, başta devlet tekelleri olmak üzere, bazı küçük ölçekli sigara şirketlerini de satın alarak tröstleştikleri görülmektedir. Yabancı şirketlerin esas amacı, Tekelin mevcut pazar payını ele geçirerek tütün ve tütün mamulleri piyasasında mutlak egemen olmaktır. Tekelin sigara ve yaprak tütün birimlerinin özelleştirilmesi, tütün ve tütün mamulleri piyasasında doğrudan belirleyici olacağından, muhtemel özelleştirme sonucunda, tütün üreticisinden tütün mamulleri tüketicisine, toplum sağlığından ülke ekonomisine kadar geniş ve olumsuz bir etkilenmenin olacağı muhakkaktır. Tekelin alkollü içkiler biriminin özelleştirilmesi, bu sektörde yüksek oranlarda kayıt dışı bir vergi oluşmasına sebep olmuştur. Aynı kayıt dışılık ve vergi kaybı, Tekelin sigara fabrikalarının özelleştirilmesi hâlinde tütün ve tütün mamulleri sektöründe de yaşanacaktır. Değerli milletvekilleri, 2006 yılı rakamlarıyla, 500 milyon doları bulan tütün ihracatımızda, Tekel çalışanlarımızın ve tütün üreticilerimizin önemli bir katkısı vardır. Tekelin sigara fabrikalarının özelleştirilmesi sonucunda yurt içi tüketim asgari miktarlara düşecek olan Türk tütününe karşılık, Virginia ve Burley tütünlerinin ithalatı giderek artacaktır. 2006 yılı sonu itibarıyla 250 milyon dolarlık tütün ithalatı yapan Türkiye, bu gelişmelerin sonucunda, dış ticarette, maalesef, net ithalatçı durumuna düşecektir. Kaldı ki, Türkiye’de tütün üretimi, 2006 ürününde, 1962 yılından bu yana, ilk defa 100 bin tonun altına gerilemiştir. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; konuyla ilgili önerilerimizi, maddeler hâlinde, kısaca, sizlerle paylaşmak istiyorum: 1) 4733 sayılı Kanun, ülke tütüncülüğünü, Türk tütün üreticisini ve sektör çalışanını mağdur etmeyen ve gözeten bir anlayışla yeniden ele alınmalıdır. 2) Tekel sigara fabrikaları, politik etkilerden uzak ve özerk bir kuruluş olarak yeniden yapılandırılmalıdır. (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) --- **Kaynak gösterme:** Mustafa Enöz (MHP, Manisa). “2008 yılı merkezi yönetim bütçe kanunu tasarısı (gençlik ve spor genel müdürlüğü, devlet personel başkanlığı, başbakanlık yüksek denetleme kurulu, tütün, tütün mamulleri ve alkollü içkiler piyasası düzenleme kurumu, türkiye ve ortadoğu amme idaresi enstitüsü) beşinci tur”. TBMM Genel Kurulu, 32. Birleşim tutanağı, 7 Aralık 2007. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mustafa-enoz-23-2007-12-07-2008-yili-merkezi-yonetim-butce-kanunu-tasarisi-genclik-ve-spor-genel (erişim: 28 Ekim 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.