# Jandarma teşkilat, görev ve yetkiler kanununa bir madde eklenmesine dair kanun tasarısı (s.sayısı 74)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Mustafa Gazalcı (CHP, Denizli)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 61. Birleşim
- **Tarih:** 3 Nisan 2003
- **Gündem:** JANDARMA TEŞKİLAT, GÖREV VE YETKİLER KANUNUNA BİR MADDE EKLENMESİNE DAİR KANUN TASARISI (S.SAYISI 74)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mustafa-gazalci-22-2003-04-03-jandarma-teskilat-gorev-ve-yetkiler-kanununa-bir-madde-eklenmesine-da

> Mustafa Gazalcı (CHP), 3 Nisan 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 61. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: JANDARMA TEŞKİLAT, GÖREV VE YETKİLER KANUNUNA BİR MADDE EKLENMESİNE DAİR KANUN TASARISI (S.SAYISI 74)); konuşma 680 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

MUSTAFA GAZALCI (Denizli) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; görüştüğümüz Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununa Bir Madde Eklenmesine Dair Kanun Tasarısı üzerinde, kişisel söz aldım; hepinizi saygıyla, sevgiyle selamlıyorum.

Değerli arkadaşlar, bu ek madde -Grubumuz adına konuşan arkadaşımızın da söylediği gibi- gerçekten, insan haklarına, sosyal devlet anlayışına uygun, bizim de doğru bulduğumuz, bir boşluğu dolduran ektir. Türkiye, özellikle, bu gözaltı ve nakillerde, acılardan geçmiştir. Özellikle, sıkıyönetim dönemlerinde, anımsarsanız, 12 Eylül sonrası, altı aya varan bir tutuklama ve gözaltı süreleri vardı. O altı ay, bir altı ay daha uzatıldığı zaman, insanların ocağı söndürülürdü.

Bu Jandarma Yasasına bir ek maddeyle, bir boşluk dolduruluyor; ben, bu vesileyle, bir başka boşluktan da söz etmek istiyorum. Değerli arkadaşlar, biliyorsunuz, bu gözaltı ve tutukluluk süreleri, türkülere konu olmuştur, bunun için türküler yakılmıştır. İnsanlar, çok acılardan geçti; işinden, ekmeğinden oldu. Özellikle güvenlik soruşturması nedeniyle, sınav hakkını kazandığı halde, salt güvenlik soruşturmasını geçemedi diye, insanlar işe alınamadı. 1994 yılında bu Meclisten bir yasa çıktı ve o yasayla, yargı kararı olmaksızın insanların güvenlik soruşturmasına tabi tutulamayacakları belirtildi doğruydu bu; çünkü, orada bir karakol komutanının, bir muhtarın sözüyle sakıncalı kişi denilmişti ve insanlar işe sokulmamıştı. O yasa 1994 yılında çıkarılırken, bir ek geçici 5 inci madde eklendi.

Değerli arkadaşlar "orada, bu kanunun hükümleri Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli asker ve sivil personele ve emniyet hizmetlerinde çalışanlara uygulanmaz" deniliyordu. Yani, siviller için getirdiğimiz o güzel karar, hatta geçmişe dönük, 1980 sonrası kimi hakların verilmesi, maalesef 1994'ten bu yana jandarmada, askerde ve emniyet teşkilatında uygulanmakta, eski hüküm aynı acımasızlıkla uygulanmaktadır. Bir kişi, ikinci derecede akrabasından dolayı sakıncalı bulunursa, o kişi, o hakkından maalesef yoksun kalmaktadır.

Bakın, bir örnek vermek istiyorum size, geçenlerde, burada Beytepe Jandarma Okulunda okuyan Denizlinin Çivril İlçesinden Evrim Cindemir adlı bir çocuk; iki yıllık yüksekokulu bitirmiş, savcılıktan sabıkası olmadığına ilişkin belgesini, kaydını almış gelmiş ve sekiz aydır burada başarıyla okuyor; üç ay sonra da okulu bitirecektir; güvenlik soruşturmasını geçemediği gerekçesiyle sekiz ay sonra bu arkadaşın ilişiği kesildi. Babası bir öğretmendi, öldü -ben yakından tanıyorum- bir öğretmen kardeşi var, onun da mahkemeden hiçbir cezası yok; yalnız, yasaların tanıdığı öğretmen Sendikalarına üye.

Değerli arkadaşlar, şimdi, ben, bunu, derhal İçişleri Bakanına ilettim. Sayın Bakanım, Denizli'nin Çivril İlçesinden Evrim Cindemir, sekiz aydır burada, başarıyla okuyor; ama, ikinci derecede, yani, akrabalarından dolayı, güvenlik soruşturması daha yeni tamamlandığı için -bakın, başlangıçta değil, sekiz ay sonra tamamlandığı için- bu arkadaşımızın okulla ilişiği kesildi. Sayın Bakan ilgi gösterdi; ne yapalım, yönetmelik böyle, yasa böyle dedi; komutana ve ilgili yerlere telefon açtım... İçimden, yasa önerisi vermek geldi.

Şimdi, AKP'li arkadaşlara sesleniyorum; tabiî, bu gözaltına alınanlara yemek verilmesi, nakiller dolayısıyla masraflarının devletçe karşılanması çok doğru bir anlayış, sosyal devlete uygun bir anlayış; ama, daha büyük boşluklar var; özellikle, güvenlik soruşturması nedeniyle, ikinci dereceden dolayı... Bakın, ben hukukçu değilim; ama, cezaların şahsîliği ilkesi vardır ve üstelik, o ikinci derecede sakıncalı olanlar da, yasal haklarını kullanabilmektedirler. Ben, kendi mensupları için (birinci derecede kişi için) belki, askerin, polisin, bir güvenlik soruşturmasına tabi tutulmasını uygun bulabilirim; ama, hâlâ, akrabası sakıncalıdır diye, bir kişinin, hakkından, hem de kazanılmış bir hakkından yoksun bırakılmasın kabul etmiyorum değerli arkadaşlar, doğru değil diyorum. (AK Parti ve CHP sıralarından alkışlar) Hâlâ, 12 Eylülün boşluklarının tamamlanmadığını görüyorum.

Onun için, keşke, anayasa değişiklikleri, yasa değişiklikleri, böyle küçük ekler biçiminde değil... Yani, gözaltına alınanların bir yemek parasının, isteği dışında nakledilenlerin bir nakil parasının devletçe karşılanması güzeldir; ama, değerli arkadaşlar, bu konuda, daha büyük bir boşluk vardır, güvenlik soruşturması da bunlardan biridir.

O yüzden, ben, bu eklemenin doğru olduğunu ve buna olumlu oy vereceğimizi söylüyorum; ama, bir an önce, demokrasiyi tamamlayacak, özellikle askerî ve sivil alandaki insanların hakları konusunda da bir paketin hazırlanması gerektiğini düşünüyorum. Hatta, çağımızda artık gözaltının, tutuklanmanın, bir yargı kararı olmadan, yani, bir kanıtı yok etme ya da kaçma gibi bir durum olmadıkça, insanların gözaltına alınmasının da doğru olmadığı kanısındayım. Çünkü, devlet güçlüdür, insanı her yerde bulabilir, onu ayrıca insan haklarından yoksun edip, özgürlüklerinden yoksun edip bir yerlere tıkmanın ya da bir yerlere nakletmenin bir gereği yoktur. Hatta, insanları uzun süre gözaltında tutarak, onları işinden, aşından ettiğini geçmişte gördük.

Biz, bu eklemeye oy vereceğiz; ama, öteki boşlukların da tamamlanması gerektiğini düşünüyor, Evrim Cindemir'lerin birçok olduğunu söylemek istiyorum.

Hepinize saygılar sunuyorum. (Alkışlar)

---

**Kaynak gösterme:** Mustafa Gazalcı (CHP, Denizli). “Jandarma teşkilat, görev ve yetkiler kanununa bir madde eklenmesine dair kanun tasarısı (s.sayısı 74)”. TBMM Genel Kurulu, 61. Birleşim tutanağı, 3 Nisan 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mustafa-gazalci-22-2003-04-03-jandarma-teskilat-gorev-ve-yetkiler-kanununa-bir-madde-eklenmesine-da (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.