# Köy enstitülerinin kuruluş yıldönümü hk.

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Mustafa Gazalcı (CHP, Denizli)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 89. Birleşim
- **Tarih:** 18 Nisan 2006
- **Gündem:** KÖY ENSTİTÜLERİNİN KURULUŞ YILDÖNÜMÜ HK.
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mustafa-gazalci-22-2006-04-18-koy-enstitulerinin-kurulus-yildonumu-hk

> Mustafa Gazalcı (CHP), 18 Nisan 2006 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 89. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: KÖY ENSTİTÜLERİNİN KURULUŞ YILDÖNÜMÜ HK.); konuşma 362 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

MUSTAFA GAZALCI (Denizli) - Teşekkür ederim Sayın Başkanım.

Sayın Başkan, değerli milletvekili arkadaşlarım; köy enstitülerinin kuruluşunun 66 ncı yıldönümünde, gündemdışı söz aldım; tümünüzü saygıyla selamlıyorum.

Önce, başladığımız Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı Haftasını kutluyorum.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Sayın Başkanın da söylediği gibi, toplumu ta derinden etkileyen, izleri günümüze değin süren, cumhuriyetin en değerli eserlerinden biri olan köy enstitüleri üzerine bugüne değin birçok etkinlikler yapılmıştır, 200'ün üzerinde eser vardır, doktora tezi olmuştur, UNESCO bütün geri kalmış ülkelere örnek bir sistem olarak önermiştir, üzerine vakıflar, dernekler kurulmuştur köy enstitüsü sisteminin. Belki ezberci, eleyici, birliği ve niteliği bozulmuş bugünkü eğitim sistemine bir tepki olarak, son on yıldır, ülkemizin çeşitli yerlerinde köy enstitüsü üzerine yapılan toplantılar daha da arttı. Özellikle üniversitelerin de içinde olduğu birçok kuruluş, yurdun her yerinde yıldönümlerinde köy enstitülerine duyduğu özlemi çeşitli çalışmalarla dile getiriyor. Örneğin, geçtiğimiz hafta -Isparta Süleyman Demirel Üniversitesi Gönen Meslek Yüksekokulu Köy Enstitüleri Araştırma ve Uygulama Merkezi burada kurulmuştu geçen yıl- 100'e yakın bilim adamının katıldığı bir çalıştay düzenledi, İzmir'de bulunan yeni kuşak köy enstitüleriyle birlikte adı geçen üniversite ilköğretimden ortaöğretime değin çok güzel bir toplantı yaptı.

Yine, Gazi Üniversitesinde bu yıl Hasan Âlî Yücel Araştırma Enstitüsü kuruldu. Yakında, belki, başka üniversitelerde de Tonguç ile köy enstitüleriyle ilgili bilimsel araştırma merkezleri kurulacaktır. Aslında, bütün dünyada örnekleri görüldüğü gibi, bağımsız çalışan bir enstitü kurulması gerekir dışarıda, üniversitelerle de işbirliği yapan.

Değerli arkadaşlar, köy enstitüleri, kurulduğu yıllar, ülkemizin zorunlu koşullarından ortaya çıkmıştır. 1935 yılında Türkiye'nin nüfusunun yüzde 80'i köylerde yaşıyordu ve bu yaşayan yüzde 80 nüfusun ancak yüzde 25'i okula gidebiliyordu. Kentlerde yaşayanların ise, tam tersine, yüzde 75'i okula gidiyordu; yani, köylerimiz öğretmensizdi, okulsuzdu. 40 000 köyün, yaklaşık, bir köyde 35 000'inde okul yoktu. 16 000 köyün nüfusu 150'nin altındaydı; yani, bir köyde 150 kişiden az insan yaşıyordu. İşte bu kent ve köy ayırımı, kız-erkek arasındaki eğitimsizlik uçurumu köy enstitülerini doğurmuştur. Alışılmış yöntemlerin dışında, 1936 yılında, önce eğitmen kursları açılmış, ardından köy öğretmen okulları; o denemeler başarılı olunca da köy enstitüleri kurulmuştur. 17 Nisan 1940'ta, yani, bugün 66 ncı kuruluş yıldönümünü andığımız günün anısına yasa çıkmış; yasa çıktığı yıl 14 tane köy enstitüsü kurulmuştur. 1946'ya girildiğinde sayı 20 olmuştur. Van Ernis'te kurulan köy enstitüsüyle beraber 21 köy enstitüsü kurulmuş oluyordu.

---

**Kaynak gösterme:** Mustafa Gazalcı (CHP, Denizli). “Köy enstitülerinin kuruluş yıldönümü hk”. TBMM Genel Kurulu, 89. Birleşim tutanağı, 18 Nisan 2006. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mustafa-gazalci-22-2006-04-18-koy-enstitulerinin-kurulus-yildonumu-hk (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.