# 29.03.2005 tarihli ve 5325 sayılı partiler kanununda değişiklik yapılması hakkında kanun ve anayasanın 89 uncu ve 104 üncü maddeleri gereğince cumhurbaşkanınca bir daha görüşülmek üzere geri gönderilme teskeresi (s.s.876) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Mustafa Nuri Akbulut (AK Parti, Erzurum) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 92. Birleşim - **Tarih:** 29 Nisan 2005 - **Gündem:** 29.03.2005 TARİHLİ VE 5325 SAYILI PARTİLER KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN VE ANAYASANIN 89 UNCU VE 104 ÜNCÜ MADDELERİ GEREĞİNCE CUMHURBAŞKANINCA BİR DAHA GÖRÜŞÜLMEK ÜZERE GERİ GÖNDERİLME TESKERESİ (S.S.876) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mustafa-nuri-akbulut-22-2005-04-29-29-03-2005-tarihli-ve-5325-sayili-partiler-kanununda-degisiklik-yapilm > Mustafa Nuri Akbulut (AK Parti), 29 Nisan 2005 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 92. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: 29.03.2005 TARİHLİ VE 5325 SAYILI PARTİLER KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN VE ANAYASANIN 89 UNCU VE 104 ÜNCÜ MADDELERİ GEREĞİNCE CUMHURBAŞKANINCA BİR DAHA GÖRÜŞÜLMEK ÜZERE GERİ GÖNDERİLME TESKERESİ (S.S.876)); konuşma 736 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) MUSTAFA NURİ AKBULUT (Erzurum) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; görüşülen yasanın 3 üncü maddesi üzerinde, şahsım adına söz almış bulunuyorum; hepinize saygılar sunuyorum. Değerli arkadaşlar, bildiğiniz üzere, Anayasanın 68 inci maddesinde, siyasî partilere devletin yeterli düzeyde ve hakça yardım yapacağı, bu yardımın şekil ve esaslarının kanunla düzenleneceği belirtilmiştir. Bu anayasal düzenleme, emir gereği, 2820 sayılı Siyasî Partiler Yasasıyla yardımın şekli düzenlenmiştir. Yürürlükteki düzenlemeye göre, hazine yardımından yararlanmanın usulleri şöyledir: Milletvekili genel seçimlerine iştirak eden ve yüzde 10'luk genel oy barajını aşan siyasî partiler, yine, geçerli oyların yüzde 7'sinden fazlasını alan siyasî partiler, Türkiye Büyük Millet Meclisinde 10 veya daha fazla milletvekili bulunup da devlet yardımından yararlanamayan ve genel seçimlere iştirak edecek şekilde teşkilatlanmasını tamamlayan siyasî partiler ve yine, teşkilatlanmasını tamamlayıp da devlet yardımından yararlanmayan 3 veya daha fazla milletvekiline sahip partiler, hazine yardımından yararlanıyorlar. 1983 tarihli Siyasî Partiler Yasasının 1984 yılında yapılan ek düzenlemesine göre, başlangıçta, yalnızca, milletvekili genel seçimlerine katılan ve yüzde 10'luk genel barajı aşan siyasî partiler hazine yardımından yararlanıyorlarken, değişik tarihlerde dört kez değişiklik yapılmış ve siyasî partiler lehine bu kapsam genişletilmiştir. Gerçekten, 1987 yılında, Türkiye Büyük Millet Meclisinde grubu bulunan siyasî partilere; 1988 yılında, geçerli oyların toplamının yüzde 7'sinden fazlasını alan siyasî partilere; 1990 yılında, o tarihte Türkiye Büyük Millet Meclisinde 10 veya daha fazla milletvekili olan siyasî partilere bir kez olmak üzere; 1992 yılında, bu, kaldırılmak istenen geçici 16 ncı madde yeniden değiştirilmiş, bu düzenlemeye göre de, 10 veya daha fazla milletvekili olup da devletten hazine yardımı alamayan ve genel seçimlere katılacak şekilde teşkilatlanmasını tamamlayan siyasî partilere ve yine, aynı durumda olan ve 3 milletvekili olan siyasî partilere, hazineden yardım alma hakkı tanınmıştır. Görüştüğümüz kanun teklifinin yasalaşmasıyla, genel seçimlerde yalnızca yüzde 10 barajını aşan siyasî partiler ile Parlamentoya giremeseler bile, geçerli oy toplamının yüzde 7'sinden fazlasını alan siyasî partiler, hazine yardımından yararlanabileceklerdir. Mevcut düzenleme, hakça bir düzenleme değildir. Gerçekten, oylara göre belirlenmesi gereken hazine yardımları, seçimlerden sonra Parlamento içinde oluşabilecek oluşumlarla belirsizliğe itilmektedir. Yine, haksız bir düzenlemedir; çünkü, yüzde 7'ye yakın bir oy aldığı halde hazine yardımından yararlanamayan bir siyasî parti, yüzde 1 oy almasına rağmen, 3 milletvekili transfer eden bir siyasî partiye göre çok mağdur olmakta; 3 milletvekili transferiyle, yüzde 1 oy dahi alamayan siyasî partilerin hazineden yararlanmaları gibi garip bir durum olmaktadır. Bu düzenleme, kanaatimce, hazine yardımından yararlanabilecek partilere katılan milletvekillerini zan altında kalmaktan kurtaracak bir düzenleme olacaktır. Gerçekten, bu düzenlemeyle, siyaset kurumu ve siyasetçi zan altında kalmaktan kurtulacaktır. Mevcut düzenleme, siyasetin halkın iradesi dışında şekillenmesine prim verir durumdadır; bu anlama gelmektedir. Gerçekten, bu şekildeki oluşumlar, halkın seçimlere katılım arzusunu dahi kırmaktadır, halk arasında milletvekili onurunu zedeleyecek sonuçlar doğurmaktadır. Değerli milletvekilleri, bildiğiniz gibi, son genel seçimlerde Parlamentoya 2 parti girmiştir. Yine, siyasî partilerimizden, yüzde 7 oy oranını aşan 3 siyasî partimiz başlangıçta dışarıda kalmıştır. 2005 yılı için seçimlerde yüzde 7 barajını aşan en küçük partinin hazineden aldığı yardım miktarı 6 trilyon 717 milyar liradır. 2 siyasal partiyle başlayan Parlamentomuzda, milletvekillerinden 30'u partisinden istifa etmiş, 32'si değişik partilere katılmış ve Parlamentoda milletvekiliyle temsil edilen siyasal parti sayısı 6'ya yükselmiştir. Mevcut düzenlemenin devamı halinde, hazine yardımı alamayan partiler, 10 ya da daha fazla milletvekiline sahip olmaları durumunda, 7 trilyon lira civarında bir para alacaklardır. (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) BAŞKAN - Buyurun, tamamlayın efendim. MUSTAFA NURİ AKBULUT (Devamla) - 3 veya daha fazla milletvekiline sahip olan partiler de, bunun dörtte 1'i oranında, yani, 1 trilyon 700 milyar lira civarında bir para alabileceklerdir. Bu durum, belki, milletvekillerinin takdiri olarak düşünülebilir; ama, genel seçim sonuçlarına göre hak edilmeyen böyle bir paranın parlamentoiçi oluşumlarla başkalarına kullandırılması, kamu vicdanında büyük yara açmaktadır. Değerli milletvekilleri, Cumhurbaşkanımızın veto gerekçesinde, biraz önce konuşan arkadaşlarımızın da değindikleri gibi, hukukî gerekçelerden çok, siyasal gerekçeler önplana çıkmıştır. Gerçekten, Anayasamızda, siyasal partilere yapılacak yardımın ne şekilde yapılacağı ayrıntılı olarak düzenlenmemiş, bu konuda kanunî düzenleme yapılacağına işaret edilmiştir. Başlangıçta bütün siyasal partilere mi yoksa belirli koşullarda, belirli nitelikteki siyasal partilere mi yardım yapılacağı hususunda uzun tartışmalar olmuş ve nihayetinde Parlamentomuz, başlangıçta -demin de söylediğim gibi- yalnızca genel seçimlerdeki oy oranına göre hazine yardımının yapılması noktasında irade beyan ederken, sonraki tarihlerde münferit bazı partilerin hazine yardımından yararlandırılması için bu şekilde düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemeler münferit ve özel bazı partiler içindir. Bu nedenle, hukukî olmaktan uzaktır. Sayın Cumhurbaşkanımızın, yapılması düşünülen bu düzenlemenin, Anayasanın 2, 5 ve 68 inci maddelerine aykırı olacağı şeklindeki görüşüne şahsen katılmıyorum. Temiz siyaset adına, bu düzenlemenin gerçekleştirilmesi, gerçekten çok hayırlı bir hizmet olacaktır. Ben, bu yasanın tüm milletimize ve siyasal partilerimize hayırlı olmasını diliyor, hepinize saygılar sunuyorum. (AK Parti sıralarından alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Mustafa Nuri Akbulut (AK Parti, Erzurum). “29.03.2005 tarihli ve 5325 sayılı partiler kanununda değişiklik yapılması hakkında kanun ve anayasanın 89 uncu ve 104 üncü maddeleri gereğince cumhurbaşkanınca bir daha görüşülmek üzere geri gönderilme teskeresi (s.s.876)”. TBMM Genel Kurulu, 92. Birleşim tutanağı, 29 Nisan 2005. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mustafa-nuri-akbulut-22-2005-04-29-29-03-2005-tarihli-ve-5325-sayili-partiler-kanununda-degisiklik-yapilm (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.