# DEM PARTİ Grubu önerisi münasebetiyle

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 28. Dönem)
- **Konuşmacı:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 13. Birleşim
- **Tarih:** 30 Ekim 2024
- **Gündem:** DEM PARTİ Grubu önerisi münasebetiyle
- **Tutanak (TBMM):** https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeGenelKurulKonusmalariDetay?eid=128265
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mustafa-sezgin-tanrikulu-2024-10-30-dem-parti-grubu-onerisi-munasebetiyle

> Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP), 30 Ekim 2024 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 13. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: DEM PARTİ Grubu önerisi münasebetiyle); konuşma 331 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

CHP GRUBU ADINA MUSTAFA SEZGİN TANRIKULU (Diyarbakır) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Evet, şunu ifade edeceğim öncelikle: Bir devletin hukuk devleti olup olmadığının ölçüsü veya demokratik olup olmadığının ölçüsü, cezaevlerinde uyguladığı rejimle ilgilidir çünkü cezaevinde bulunan tutuklular, hükümlüler sonuçta kendi özgürlüklerinden mahrumdurlar ve onlara uygulanacak hukuk, bir devletin hukuk devleti olup olmadığının ölçüsüdür. Sonuçta buradan baktığımızda bu cumhuriyet, hukuk devleti değil çünkü uzun zamandır cezaevlerinde insancıl hukuktan uzak, insan haklarından uzak bir -tabiri caizse- düşman ceza hukuku uyguluyorsunuz. Siyasi muhaliflere, sizden olmayanlara, hatta adli hükümlülere bir düşman ceza hukuku uyguluyorsunuz. Bunun birçok örneği var, önergede de ifade edilmiş, biraz önce de ifade edildi, birçok rakam var ama bundan vazgeçmeniz lazım, onu size söyleyeyim. Cezaevlerindeki insan hakları ihlalleri aynı zamanda iktidarların ve devletin sabıka kaydıdır. Adalet ve Kalkınma Partisinin son sekiz-on yıllık bu sicili de birçok ihlalle eş değerdir. Bunları söyleyebiliriz; işte, kadın tutuklular var, hastalar var, yaşlılar var, siyasi mahkûmlar var ve yeni inşa ettiğiniz cezaevleriyle, 12 Eylül faşist rejiminin devamı bir anlayışla insanları tecrit altında tutan, ölüme mahkûm eden, yalnızlaştıran ve onu insan onurundan yoksun bir biçimde bırakan bir infaz rejimi inşa ediyorsunuz. En son S ve Y tipi cezaevleri rejimi bu rejimdir. Dahası var, kurduğunuz idare ve gözlem kurullarıyla insanların özgürlüklerine sürekli bir biçimde müdahale ediyorsunuz ve aynı zamanda gasbediyorsunuz. Ve insanları bulundukları ikametlerinin ve yargılandıkları ikametin çok dışında yerlere göndererek ailelerini ve kendilerini mahkûm ediyorsunuz, yollarda ölüme mahkûm ediyorsunuz. Çocuklarını göremeyen ekonomik nedenlerle veya başka nedenlerle… Yedi yıllık, sekiz yıllık görüşme yasakları var. Bütün bunlar sizin iktidarınız döneminde oluyor. “Cemaat üyesi” diye, darbeyle ilgisi olmayan birçok yaşlı insanı sadece ve sadece mensubiyetleri nedeniyle ölüme mahkûm ediyorsunuz cezaevlerinde. Yaşlı ve hasta olmalarına rağmen idare ve gözlem kurulları bunların şartla salıverilmesini geriye alıyor.

Bu vesileyle şunu ifade edeyim. Biraz sonra da konuşulacak Esenyurt Belediyesiyle ilgili olarak. Ama hayatın her alanında her türlü, gerçekten her türlü hukuk dışı işe de imza atıyorsunuz. Bunu bilerek ve isteyerek yapıyorsunuz ve bu Parlamentoyu demokratikleşme amacıyla kullanmıyorsunuz.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “DEM PARTİ Grubu önerisi münasebetiyle”. TBMM Genel Kurulu, 13. Birleşim tutanağı, 30 Ekim 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mustafa-sezgin-tanrikulu-2024-10-30-dem-parti-grubu-onerisi-munasebetiyle (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeGenelKurulKonusmalariDetay?eid=128265

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.