# Türkiye cumhuriyeti anayasasının bazı maddelerinin değişiklik yapılması hakkında (s.s.497)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem)
- **Konuşmacı:** Mustafa Vural (DSP, Adana)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 90. Birleşim
- **Tarih:** 21 Nisan 2010
- **Gündem:** TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASININ BAZI MADDELERİNİN DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA (S.S.497)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mustafa-vural-23-2010-04-21-turkiye-cumhuriyeti-anayasasinin-bazi-maddelerinin-degisiklik-yapilmas

> Mustafa Vural (DSP), 21 Nisan 2010 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 90. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASININ BAZI MADDELERİNİN DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA (S.S.497)); konuşma 499 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

MUSTAFA VURAL (Adana) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Anayasa’nın 53’üncü maddesindeki üçüncü ve dördüncü fıkraları yürürlükten kaldıran çerçeve 6’ncı maddenin aleyhinde şahsım adına söz aldım. Şahsım ve Demokratik Sol Parti adına hepinize teker teker saygılar sunuyorum.

Değerli milletvekilleri, yürürlükten kaldırılan üçüncü paragrafı sizlere bir kez daha okumak istiyorum. Fıkra şöyle: “128 inci maddenin ilk fıkrası kapsamına giren kamu görevlilerinin kanunla kendi aralarında kurmalarına cevaz verilecek olan ve bu maddenin birinci ve ikinci fıkraları ile 54 üncü madde hükümlerine tâbi olmayan sendikalar ve üst kuruluşları, üyeleri adına yargı mercilerine başvurabilir ve İdareyle amaçları doğrultusunda toplu görüşme yapabilirler. Toplu görüşme sonunda anlaşmaya varılırsa düzenlenecek mutabakat metni taraflarca imzalanır. Bu mutabakat metni, uygun idarî veya kanunî düzenlemenin yapılabilmesi için Bakanlar Kurulunun takdirine sunulur. Toplu görüşme sonunda mutabakat metni imzalanmamışsa anlaşma ve anlaşmazlık noktaları da taraflarca imzalanacak bir tutanakla Bakanlar Kurulunun takdirine sunulur. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usuller kanunla düzenlenir.”

Şimdi, düzenlenen 6’ncı maddeyi sizlere okumak istiyorum: “Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 53 üncü maddesinin kenar başlığı “A. Toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı” olarak değiştirilmiş, üçüncü ve dördüncü fıkraları yürürlükten kaldırılmış ve maddeye aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.

“Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler.” Altını çiziyorum, “Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler. Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde…” deyip madde devam ediyor. Değerli milletvekilleri, kamuoyuna sunulan gerekçe şu aslında: Yapılan bu değişiklikle kamu çalışanları ile kamu işverenlerinin başlattığı toplu görüşmeler uyuşmazlıkla sonuçlanırsa Uzlaştırma Kurulu kararları kesin olacak ve toplu sözleşme yerine geçecek. Biliyorsunuz, mevcut Anayasa’da nihai karar Bakanlar Kuruluna aitti. Ancak, bizi burada endişelendiren önemli bir duruma dikkatinizi çekmek istiyorum. Mevcut Anayasa’nın yürürlükten kaldırılan 53’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında “Kamu çalışanları adına toplu görüşmeleri üyesi oldukları sendikalar ve üst kuruluşları yapabilirler.” denilerek sendikaların varlığına atıfta bulunulurken, yeni düzenlemede sadece “Memurlar ve diğer kamu görevlileri toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler.” ibaresi yer alıyor. Benim sizlerden istirhamım, yürürlükten kaldırılan paragraf ile yeni düzenlemeyi bir kez daha okumanız. Sanki sendikalar devre dışı bırakılacak diye kaygılanıyoruz. Biz bu kaygılarımızı görüşmeler başlamadan önce dile getirdik ve takip etmeye de devam edeceğiz.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; tüm kamu çalışanlarını uyarıyorum: Sendikal örgütlenme hakkınız elinizden alınmaya çalışılıyor. Bunun görüşmeler sırasında takipçisi de olacağız.

Değerli milletvekilleri, konuşmamın başında söylediğim gibi, bu değişiklik kabul edilirse eğer, toplu görüşmelerde uyuşmazlık durumunda Uzlaştırma Kuruluna gidilecek, Kurulun kararı kesin karar olacak, Bakanlar Kurulu devreden çıkacak. Değerli arkadaşlarım, 2003 yılı dâhil memurlar AK PARTİ hükûmetleriyle bugüne kadar yedi sekiz kez masaya oturmuşlar, 2005 ve 2008 yılı hariç uyuşmazlıkla sonuçlanmış. Peşinden Uzlaştırma Kuruluna gidilmiş, Bakanlar Kurulu tarafından Uzlaştırma Kurulu kararlarının hiçbirisine itibar edilmemiş, bildiklerini okumuşlar.

Değerli kamu çalışanları, muhtemel bir referandum sürecinde size diyecekler ki: Ey kamu çalışanları, duyduk duymadık demeyin, Başbakanı, yakın çalışma arkadaşlarını eğer hukukun, adaletin takibinden ve denetiminden, Yüce Divandan kurtarırsanız maaşlarınıza üç beş kuruş daha zam alabilirsiniz.” Şimdi ben huzurlarınızda Hükûmete soruyorum: Madem bundan sonra uyuşmazlık hâlinde Uzlaştırma Kurulunun kesin karar olacak, şimdiye kadar niçin böyle davranmadınız? Bu kararlara itibar ettiniz mi? Mevcut Anayasa’nın 53’üncü maddesi mi sizin elinizi, kolunuzu, vicdanınızı bağlıyordu?

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Mustafa Vural (DSP, Adana). “Türkiye cumhuriyeti anayasasının bazı maddelerinin değişiklik yapılması hakkında (s.s.497)”. TBMM Genel Kurulu, 90. Birleşim tutanağı, 21 Nisan 2010. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mustafa-vural-23-2010-04-21-turkiye-cumhuriyeti-anayasasinin-bazi-maddelerinin-degisiklik-yapilmas (erişim: 29 Ekim 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.