# Ağrı ilinin ekonomik, sosyal ve güncel sorunları hk.

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Naci Aslan (CHP, Ağrı)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 19. Birleşim
- **Tarih:** 8 Ocak 2003
- **Gündem:** AĞRI İLİNİN EKONOMİK, SOSYAL VE GÜNCEL SORUNLARI HK.
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/naci-aslan-22-2003-01-08-agri-ilinin-ekonomik-sosyal-ve-guncel-sorunlari-hk

> Naci Aslan (CHP), 8 Ocak 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 19. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: AĞRI İLİNİN EKONOMİK, SOSYAL VE GÜNCEL SORUNLARI HK.); konuşma 431 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

NACİ ASLAN (Ağrı) - Sayın Başkan, sayın milletvekilleri ve Türkiye Büyük Millet Meclisinin Genel Kurul çalışmalarını izleyen ve izlemeyen tüm Ağrılı hemşerilerim; hepinizi en derin saygılarımla selamlıyorum.

Zengin ve yüksek kültürlerin beşiği Anadolunun bir parçası olan Ağrı, Doğu Anadolunun bir serhat şehridir. Bu özelliğini, coğrafyasına, ekonomik bir merkez olmasına ve jeopolitiğine borçlu olan Ağrı İlimizde yaygın ekonomik faaliyet tarımdır. Köylerimizde oturan nüfusumuzun tamamı, şehirlerde oturanların bir kısmı tarımla uğraşmaktadır. Tarımsal üretim içinde, ekonomik ağırlığı itibariyle, hayvancılık birinci sırada, tarla ziraatı, yani, çiftçilik ikinci sıradadır. Bunda, Ağrımızda kurulmuş olan şeker fabrikasının da payı büyüktür. Fabrika, tarım sektörünü olumlu yönde etkilemiş ve tarımın altyapısını oluşturmuştur.

İlimizin coğrafî yapısı, yani geniş mera ve yaylalar, hayvancılığa daha uygundur. Ağrı, Türkiye'nin en önemli hayvancılık merkezlerinden biridir; bu anlamda büyük bir hayvan potansiyeline sahiptir. Ağrı İlindeki hayvan sayısıyla Türkiye'nin hayvan sayısı karşılaştırıldığında, Türkiyemizde yetiştirilen hayvanın yüzde 3,3'ü Ağrı'da yetiştirilmektedir. Bu da gösteriyor ki, Ağrı İli, hayvancılıkta Türkiye'de birinci il konumundadır; ancak, son yirmi yılda, terör ve tarımda uygulanan yanlış politikalar, gerek hayvancılık sektöründe gerekse tarımda büyük gerileme meydana getirmiştir.

İlimizin, özellikle ovalık yerde olması, tarımda modern girdi kullanımı, çağdaş tarım araçlarının işletimi gelişmekle beraber, çiftçimizin bugünkü durumu içler acısıdır. Çığ gibi büyüyen işsizlik ve sınır ticaretinin engellenmesi, bu acı durumun daha da büyümesine neden olmuştur.

Devlet İstatistik Enstitüsü verilerine göre, Türkiye'nin gayri safî millî hâsılası, kişi başına, ortalama olarak, 2 941 dolar iken, Ağrı İlimiz, 824 dolarla Türkiye sıralamasında sondan ikinci sırada yer almaktadır.

Bilindiği üzere, 57 nci hükümet döneminde, IMF ekonomik programı çerçevesinde, Dünya Bankasının desteğiyle Tarımda Doğrudan Gelir Desteği adıyla bir proje uygulamaya konuldu. Bu proje, geçmişte, çiftçileri desteklemeye yönelik, özünde daha sosyal adaleti sağlayan bir destek olarak gündeme gelmişti; ancak, zamanla uygulamada, küçük ve orta ölçekli çiftçilere yarar sağlamayan, açık uçlu kredilerle büyük çiftçilere büyük olanaklar sağlayan bir destek haline dönüştü.

Bu ödemelerle ilgili hususlar... 57 nci hükümetin, Bakanlar Kurulunun 4.5.2002 tarih ve 2002/4165 sayılı karar ekiyle, doğrudan gelir desteğinden yararlanacak çiftçilerimizin kayıt işleminin bitirilmesi için 1.10.2002 tarihi verilmişti. Bütün bu işlemler bitirilmiş ve bakanlığa gerekli dosyalar gönderilmiştir. Çiftçi başına 500 dönüm arazi ve 1 dönüme 13 500 000 lira tahsis edilmesine karşılık, çiftçi sayısı 2 600 000, destek dağıtılması gereken arazinin alan toplamı 170 milyon dekardır.

2001 yılında doğrudan gelir desteği uygulaması kapsamında 1,7 katrilyon, 2002'de ise 2,4 katrilyon dağıtılması öngörülmüştür. Bunu, şunun için söylüyorum: Türkiye'nin en geri kalmış illerinden biri olan Ağrı, yoksul çiftçisi ve yoksul halkıyla, kışın bu zor günlerinde bu doğrudan gelir desteği paralarının gelmesiyle biraz rahatlayacağını düşünmüşken; 2003 yılından önce, yani, 2002 yılı bitiminde bu paraların dağıtılacağı söylenmişken, maalesef, bugüne kadar, bu paralar dağıtılmadı.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Naci Aslan (CHP, Ağrı). “Ağrı ilinin ekonomik, sosyal ve güncel sorunları hk”. TBMM Genel Kurulu, 19. Birleşim tutanağı, 8 Ocak 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/naci-aslan-22-2003-01-08-agri-ilinin-ekonomik-sosyal-ve-guncel-sorunlari-hk (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.