# Ankara milletvekili haluk ipek'in; seçimlerin temel hükümleri ve seçmen kütükleri hakkında kanun ile milletvekili seçimi kanununda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi ile kastamonu milletvekili mehmet serdaroğlu ve 18 milletvekilinin; afyonkarahisar milletvekili halil ünlütepe ve denizli milletvekili ali rıza ertemür'ün; denizli milletvekili hasan erçelebi ve 10 milletvekilinin; diyarbakır milletvekili gültan kışanak ve 19 milletvekilinin; şırnak milletvekili sevahir bayındır'ın; milliyetçi hareket partisi grup başkanvekilleri izmir milletvekili oktay vural ve mersin milletvekili mehmet şandır'ın; tunceli milletvekili kamer genç'in; denizli milletvekili hasan erçelebi ve 5 milletvekilinin benzer mahiyetteki kanun teklifleri (s.s.:490) (*) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem) - **Konuşmacı:** Necla Arat (CHP, İstanbul) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 83. Birleşim - **Tarih:** 7 Nisan 2010 - **Gündem:** ANKARA MİLLETVEKİLİ HALUK İPEK'İN; SEÇİMLERİN TEMEL HÜKÜMLERİ VE SEÇMEN KÜTÜKLERİ HAKKINDA KANUN İLE MİLLETVEKİLİ SEÇİMİ KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ İLE KASTAMONU MİLLETVEKİLİ MEHMET SERDAROĞLU VE 18 MİLLETVEKİLİNİN; AFYONKARAHİSAR MİLLETVEKİLİ HALİL ÜNLÜTEPE VE DENİZLİ MİLLETVEKİLİ ALİ RIZA ERTEMÜR'ÜN; DENİZLİ MİLLETVEKİLİ HASAN ERÇELEBİ VE 10 MİLLETVEKİLİNİN; DİYARBAKIR MİLLETVEKİLİ GÜLTAN KIŞANAK VE 19 MİLLETVEKİLİNİN; ŞIRNAK MİLLETVEKİLİ SEVAHİR BAYINDIR'IN; MİLLİYETÇİ HAREKET PARTİSİ GRUP BAŞKANVEKİLLERİ İZMİR MİLLETVEKİLİ OKTAY VURAL VE MERSİN MİLLETVEKİLİ MEHMET ŞANDIR'IN; TUNCELİ MİLLETVEKİLİ KAMER GENÇ'İN; DENİZLİ MİLLETVEKİLİ HASAN ERÇELEBİ VE 5 MİLLETVEKİLİNİN BENZER MAHİYETTEKİ KANUN TEKLİFLERİ (S.S.:490) (*) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/necla-arat-23-2010-04-07-ankara-milletvekili-haluk-ipek-in-secimlerin-temel-hukumleri-ve-secme > Necla Arat (CHP), 7 Nisan 2010 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 83. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: ANKARA MİLLETVEKİLİ HALUK İPEK'İN; SEÇİMLERİN TEMEL HÜKÜMLERİ VE SEÇMEN KÜTÜKLERİ HAKKINDA KANUN İLE MİLLETVEKİLİ SEÇİMİ KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ İLE KASTAMONU MİLLETVEKİLİ MEHMET SERDAROĞLU VE 18 MİLLETVEKİLİNİN; AFYONKARAHİSAR MİLLETVEKİLİ HALİL ÜNLÜTEPE VE DENİZLİ MİLLETVEKİLİ ALİ RIZA ERTEMÜR'ÜN; DENİZLİ MİLLETVEKİLİ HASAN ERÇELEBİ VE 10 MİLLETVEKİLİNİN; DİYARBAKIR MİLLETVEKİLİ GÜLTAN KIŞANAK VE 19 MİLLETVEKİLİNİN; ŞIRNAK MİLLETVEKİLİ SEVAHİR BAYINDIR'IN; MİLLİYETÇİ HAREKET PARTİSİ GRUP BAŞKANVEKİLLERİ İZMİR MİLLETVEKİLİ OKTAY VURAL VE MERSİN MİLLETVEKİLİ MEHMET ŞANDIR'IN; TUNCELİ MİLLETVEKİLİ KAMER GENÇ'İN; DENİZLİ MİLLETVEKİLİ HASAN ERÇELEBİ VE 5 MİLLETVEKİLİNİN BENZER MAHİYETTEKİ KANUN TEKLİFLERİ (S.S.:490) (*)); konuşma 467 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) NECLA ARAT (İstanbul) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun ile Milletvekili Seçimi Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin 20’nci maddesine ilişkin önerge üzerinde şahsım adına söz almış bulunmaktayım. Genel Kurulu saygıyla selamlıyorum. Sayın milletvekilleri, aslında seçim kanunlarında yapılacak değişiklikler, Siyasî Partiler Kanunu ile birlikte ele alınmalıdır. Bu tür çalışmalarda teknik ayrıntılardan önce kanunun ruhu, özü, felsefesi, çağdaş siyasal değerlere uyumu gözetilmelidir. Oysa, gerekçesinde “Elli yıldır uygulanmakta olan bu kanun, güncel gelişmeler karşısında yetersiz kaldığı için değiştirilmektedir.” dendiği hâlde bu teklifte ön seçim, seçim barajı, kota veya olumlu ayrımcılık yöntemlerine hiç değinilmemektedir. Sayın milletvekilleri, biz, Cumhuriyet Halk Partisi olarak, önerge verdiğimiz fıkranın “Parti müşahitlerinin tamamı, sayım masasında yer alabilir ve oy pusulalarını görebilirler.” şeklinde değişmesini öneriyoruz. Çünkü böyle bir değişiklik seçim sırasında lüzumsuz tartışmaları, seçim sonrasında da yaygın bir şekilde karşılaştığımız olumsuz söylentileri engelleyebilecektir. Ayrıca, parti müşahitlerinin 5 kişiyle sınırlanması, kanımızca, hakkaniyet ilkelerine uymamaktadır. Sayın milletvekilleri, bu vesileyle, yine seçimlerle ilgili olarak cumhuriyet tarihimizin başlangıçlarına ilişkin bir değerlendirme yapan AKP temsilcisi bir arkadaşımızın ileri sürdüğü görüşlerde bir iki düzeltme yapma ihtiyacını duyuyorum. Bu sayın milletvekili, kadınların yerel seçimlere katılma hakkını kazanmalarının yıl dönümünde Cumhuriyet Halk Partisi adına gündem dışı bir konuşmaya gönderme yaparak 1920’li ve 30’lu yıllarda gerçekleştirilen kadın haklarına ilişkin devrimleri ne yazık ki örtük bir biçimde eleştirmiştir, bunu yaparken de bazı öncü kadınların ve derneklerin çalışmalarını örnek göstermiştir. Hiç kuşkusuz, o somut kadın hakları devrimini önceleyen çalışmalar vardı. Örneğin daha 1927 yılında Giresun’da yapılan bir toplantıda Süreyya Hulusi Hanım “Kadınların ülke yönetiminde neden söz hakları yok?” diye sorabilmişti. Yine 1928’de Nezihe Muhittin Hanım başkanı olduğu Türk Kadınlar Birliğinin tüzüğünün amaç maddesine “Devrimler haklı taleplerden doğarlar. Kadınlar seçme ve seçilme haklarını elde etmelidirler.” ekini yaptırmıştı. Ayrıca, Kadınlar Halk Fırkasının yani bir kadın partisinin kurulması için girişimler başlatılmıştı. Ne var ki 1920’li yıllar kadınlarımızın henüz yüzde 90,4’ünün okuryazar olmadığı ve geleneksel kültürün ağır baskısının hâlâ kadınları ezmekte olduğu yıllardı. Uluslaşma sürecinde yeni bir devlet kurarken bölünmek değil, birleşmek gerekliydi. Bu nedenle bu girişimden kadınlar kendileri vazgeçtiler. Yapmak istediğim çok önemli bir düzeltme de Türk Kadınlar Birliğinin, kimi ikinci cumhuriyet yanlısı sosyal bilimcilerin savunduğu bir tez doğrultusunda kapatıldığı efsanesiyle ilgili. Tek parti hükûmetinin böyle bir baskı uyguladığı söylencesi çok yaygın ama dönemin tanığı olan aydın kadınların günümüze bıraktıkları yazılı belgelerde ve onlardan bir bölümüyle yapılan sözlü tarih çalışmalarında, bu kapatma olayının ne yazık ki o birlik içerisindeki iç çekişmelerden kaynaklandığı doğrultusunda veriler vardır bugün elimizde. Sabiha Sertel’in anılarına göz attığımızda bu konunun ayrıntılarına değinilmektedir. Sayın milletvekilleri, AKP temsilcileri, cinsiyet eşitliği politikasının ve siyasete katılımının öncülüğünü Mustafa Kemal Atatürk’ün ve Cumhuriyet Halk Partisinin yaptığını görmezlikten gelmekten vazgeçmeli, tarihsel durum ve verileri saptırmamalıdır. AKP, ne yazık ki cumhuriyetin değerlerini, yerleşik kurum ve geleneklerini yıkıcı bir yaklaşımı huy edinmiş bulunuyor. Önce üniversiteleri, sonra silahlı kuvvetlerimizi, şimdi de yargıyı hedef aldı. (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) --- **Kaynak gösterme:** Necla Arat (CHP, İstanbul). “Ankara milletvekili haluk ipek'in; seçimlerin temel hükümleri ve seçmen kütükleri hakkında kanun ile milletvekili seçimi kanununda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi ile kastamonu milletvekili mehmet serdaroğlu ve 18 milletvekilinin; afyonkarahisar milletvekili halil ünlütepe ve denizli milletvekili ali rıza ertemür'ün; denizli milletvekili hasan erçelebi ve 10 milletvekilinin; diyarbakır milletvekili gültan kışanak ve 19 milletvekilinin; şırnak milletvekili sevahir bayındır'ın; milliyetçi hareket partisi grup başkanvekilleri izmir milletvekili oktay vural ve mersin milletvekili mehmet şandır'ın; tunceli milletvekili kamer genç'in; denizli milletvekili hasan erçelebi ve 5 milletvekilinin benzer mahiyetteki kanun teklifleri (s.s.:490) (*)”. TBMM Genel Kurulu, 83. Birleşim tutanağı, 7 Nisan 2010. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/necla-arat-23-2010-04-07-ankara-milletvekili-haluk-ipek-in-secimlerin-temel-hukumleri-ve-secme (erişim: 29 Ekim 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.