# Askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgeleri kan.değ.yap.dair kan.(ss.960) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Nihat Eri (AK Parti, Mardin) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 10. Birleşim - **Tarih:** 20 Ekim 2005 - **Gündem:** ASKERİ YASAK BÖLGELER VE GÜVENLİK BÖLGELERİ KAN.DEĞ.YAP.DAİR KAN.(SS.960) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/nihat-eri-22-2005-10-20-askeri-yasak-bolgeler-ve-guvenlik-bolgeleri-kan-deg-yap-dair-kan-ss-9 > Nihat Eri (AK Parti), 20 Ekim 2005 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 10. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: ASKERİ YASAK BÖLGELER VE GÜVENLİK BÖLGELERİ KAN.DEĞ.YAP.DAİR KAN.(SS.960)); konuşma 677 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) NİHAT ERİ (Mardin) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Askerî Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı hakkında şahsım adına söz almış bulunuyorum; Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum. Değerli arkadaşlar, Mardin'de bulunan iki askerî yasak bölgeyle ilgili olarak düşüncelerimi ifade etmek istiyorum. Bunlardan birisi Mardin Kalesi, diğeri de Kızıltepe'de bulunan Tel Ermen Höyüğü'dür. Mardin Kalesi, MÖ. 4 üncü Yüzyılda yerleşim amaçlı olarak planlanmış ve bu amaçla kullanılmıştır. Ünlü Arap coğrafyacı Yakut, Mardin Kalesi için "Dünyada ondan daha güzel, daha sağlam inşa edilmiş ve daha muhkem bir kale olmadığına şüphe yoktur" diye yazar. Gerçekten, Mardin Kalesi, tarih boyunca ele geçirilmesi her zaman çok güç, savunmaya son derece elverişli bir kale olmuştur. Tarihin tanıdığı büyük fatihler, sözgelimi Moğol ve Timur orduları, Mardin'in önünden geri dönmek ya da kenti ele geçirmek için birkaç kez zorlamak durumunda kalmışlardır. Bu özelliğiyle Mardin Kalesi, gezginlerin anılarında "ordu kıran kale" olarak tanımlanır. Kalede değişik dönemlerde yapılmış tarihî mekanlar bulunmaktadır. Ayrıca, kale ile Mardin kent bağlantısını sağlayan tüneller mevcuttur. Birinci derecede arkeolojik SİT alanı olarak tescil edilmiş olan Mardin Kalesi, 1950'li yılların sonunda üzerinde kurulan radar tesisi nedeniyle aynı zamanda birinci derecede askerî yasak bölge olup, ziyaretçilere kapalıdır. Kale arkası diye bilinen ve halkın mesire yeri olarak kullandığı kuzey yamaçları, halka açık bir alan iken, istimlak edilerek, burası da askerî yasak bölge kapsamına alınmıştır. Taşın ve inancın şiiri bir kent olarak tanınan ve bugün kendi özgünlüğünün ve güzelliğinin bilincinde olarak kapılarını yerli ve yabancı turistlere açan Mardin'in, gündüzü kadar gece görüntüsü de caziptir. Geceyi Mardin kent merkezinde geçirenler, bir yanda ışıklandırılan kalenin muhteşem görüntüsünü hayranlıkla izlerken, öbür yanda uçsuz bucaksız Mezopotamya Ovasında yer alan yüzlerce yerleşim biriminin pırıl pırıl ışıklı görüntüleriyle büyülenmektedirler. Bu konuklar, kaleye çıkma arzusu duymakta ve bu manzarayı kaleden de seyretmenin hayalini kurmaktadırlar. Değerli arkadaşlar, tarihî ve kültürel varlıklar insanlığın ortak mirasıdır. Mardin Kalesi de, gerek kale olarak gerekse de barındırdığı kültürel varlıklarla bu ortak mirasın önemli bir parçasıdır. Ne yazık ki, bugün insanlar, kaleyi ancak uzaktan seyretme olanağına sahiptirler. Bu durum Mardinliler için çok daha üzücüdür. Düşünün, siz, bir kentte doğup büyüyorsunuz, ancak kentinizin sembolü olan kaleye çıkma şansını ömrünüz boyunca elde edemiyorsunuz. İşin bir başka yönü daha var. Bilindiği gibi, radarlar, hava savunması için olmazsa olmaz tesislerdir; ama, bu tesisler, aynı zamanda, savaşlarda öncelikli hedeflerin başında gelmektedirler. Böylesine stratejik tesislerin şehrin içinde ve âdeta tepesinde kurulması, tüm şehri ve şehrin içinde yaşayan onbinlerce insanı büyük bir risk altında tutmak anlamına gelmiyor mu?! Düşünüyorum da, acaba, soğuksavaş yıllarında, kaledeki radardan dolayı Mardin hiç tehlike geçirdi mi; ümarım, böyle bir şey hiç olmamıştır; ama, bunu düşünmek bile insanın tüylerini diken diken etmeye yeter. Günümüz teknolojisiyle böyle yüksek tepelere ihtiyaç duyulmadan da hava radar izleme işlemlerinin yapılabildiği aşikârdır. Örneğin Diyarbakır Pirinçlik'teki radar tesisi düz bir alanda kurulmuştu. Kaldı ki, Mardin Kalesine eş yükseklikte ve ona yakın yerde olan Şeyh Şaran Tepesi de bu amaç için pekala kullanılabilir. Pirinçlik'teki radar üssü yıllar önce kapatıldı ya da başka bir yere taşındı, Mardin Kalesindeki radarın da taşınmasıyla ilgili bir projenin olduğunu duyuyoruz. Genelkurmay Başkanlığımızdan beklentimiz, bu konunun, Avrupa Birliği normları, ülke ve kent güvenliğiyle, turizm açısından yeniden değerlendirilerek, çalışmaların bir an önce sonuçlandırılmasıdır. Kalenin askerî yasak bölge kapsamından çıkarılarak turizme açılması, bölgedeki turizm potansiyelini önemli ölçüde canlandıracaktır. Değerli arkadaşlar, dikkat çekmek istediğim ikinci husus, Kızıltepe'de bulunan Tel-Ermen Höyüğüdür. İnsanlığın en eski yerleşim yerlerinden olan Mezopotamya'da yer alan Mardin'de bölge tarihine ve kültürel mirasımıza ışık tutabilecek ve henüz araştırılmamış yüzlerce höyük bulunmaktadır. Kızıltepe Höyüğü bunların en büyüklerinden biridir. Arkeolojik SİT alanı olarak tescil edilen ve elde edilen bilgilere göre MÖ 4000'den başlayarak günümüze kadar yerleşim amaçlı kullanıldığı varsayılan bu höyük, şu anda askerî yasak bölge kapsamındadır. Höyük üzerinde lojman ve saire birçok bina yapılmıştır. Antik yolların kavşak noktasında yer alan bu höyükte yapılacak arkeolojik kazılarda şehir yerleşimleri, tapınaklar, mabetler, saraylar, konutlar ve yazılı belge arşivlerinin çıkma ihtimali yüksektir. Bu nedenle, bu höyük, askerî yasak bölge kapsamından çıkarılarak bir an önce Kültür Bakanlığına devredilmelidir. Genelkurmay Başkanlığımızın ve Millî Savunma Bakanlığımızın, dile getirdiğim her iki konuda da Mardin halkının beklentilerini gözönünde tutarak çözüme kavuşturacaklarını umuyor, beni dinleme nezaketini gösterdiğiniz için hepinize saygılarımı sunuyorum. (AK Parti sıralarından alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Nihat Eri (AK Parti, Mardin). “Askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgeleri kan.değ.yap.dair kan.(ss.960)”. TBMM Genel Kurulu, 10. Birleşim tutanağı, 20 Ekim 2005. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/nihat-eri-22-2005-10-20-askeri-yasak-bolgeler-ve-guvenlik-bolgeleri-kan-deg-yap-dair-kan-ss-9 (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.