# Bayındırlık ve iskan bakanı yaşar topçu hk meclis soruşturması açılmasına ilişkin (9/9)-(s.s.672)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Niyazi Özcan (AK Parti, Kayseri)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 15. Birleşim
- **Tarih:** 9 Kasım 2004
- **Gündem:** BAYINDIRLIK VE İSKAN BAKANI YAŞAR TOPÇU HK MECLİS SORUŞTURMASI AÇILMASINA İLİŞKİN (9/9)-(S.S.672)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/niyazi-ozcan-22-2004-11-09-bayindirlik-ve-iskan-bakani-yasar-topcu-hk-meclis-sorusturmasi-acilmas

> Niyazi Özcan (AK Parti), 9 Kasım 2004 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 15. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: BAYINDIRLIK VE İSKAN BAKANI YAŞAR TOPÇU HK MECLİS SORUŞTURMASI AÇILMASINA İLİŞKİN (9/9)-(S.S.672)); konuşma 995 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

NİYAZİ ÖZCAN (Kayseri) - Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; sözlerime başlamadan önce, Yüce Heyetinizi saygı ve sevgiyle selamlıyorum.

Hepimizin malumu olduğu üzere, gerek AK Parti ve gerekse Cumhuriyet Halk Partisi, hem seçim beyannamelerinde hem de seçim meydanlarında, bu millete, yolsuzlukların üzerine gidileceğine dair söz vermişlerdir. İşte bu vaatler bir bir yerine getirilmekte olup, bu çerçevede, Samsun Milletvekili Sayın Haluk Koç ve 55 arkadaşının verdiği, Karadeniz sahil yolu ihalesi nedeniyle, -Türk Ceza Kanununun 205 inci maddesine uyduğu iddiasıyla- Bayındırlık ve İskân eski Bakanı Yaşar Topçu hakkında verilen soruşturma önergesi, Genel Kurulun 38 inci Birleşiminde kabul edilmiş ve 72 nci Birleşiminde (9/9) esas numaralı Meclis Soruşturması Komisyonuna üye seçimi yapılmıştır. Komisyonumuzda dört ay süren çalışmalarda, bütün arkadaşlarımız araştırmalarını büyük bir özveri ve hakkaniyetle yapmışlardır.

Sayın milletvekilleri, Karadeniz sahil yolu, zamanın Bakanlar Kurulu kararı ile 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 89 uncu maddesine dayanılarak, İhale Kanunu kapsamı dışına çıkarılmış, burada, ileride yapılacak usulsüzlüklerin önü açılmıştır. İlgili 89 uncu maddeye baktığımızda "bu kanun hükümlerinin uygulanmasının mümkün olmayan hallerde, Silahlı Kuvvetler ve Emniyet Genel Müdürlüğünün yeniden teşkilatlanması gibi işler için uygulanabilir" denilmesine rağmen, bakıyoruz, askerî bir özelliği var mı; yok; kanun hükümlerinin uygulanabilirliğinin mümkün olmadığı bir hal var mı; yok; aciliyeti var mı; yok. Eğer var idiyse, üç yıl için planlanmış; ama, aradan yedi yıl geçmesine rağmen, daha işin yarısında bulunuyoruz. Demek ki, kanunları çiğneyecek kadar acil de değilmiş. Geriye ne kalıyor; bazı çevrelere menfaat sağlamak için, devleti büyük ölçüde zarara uğratmaktan başka hiçbir şey kalmıyor. Böylece oyunun birinci bölümü tamamlanıyor.

Önce kanun kapsamı dışına çıkarılıyor. Arkasından, 3 parça olan iş, 2'ye bölünerek 6 parçaya çıkarılıyor. Türkiye'de bu işi yapacak kapasitede en az 35-40 müteahhit bulunmasına rağmen, önce seçilmiş 11 firmaya davetiye veriliyor, sonradan 4 firmanın Sayın Bakana başkaldırmasıyla "bizi nasıl gözardı ederseniz, şartları biz de sağlarız" demeleri üzerine, Bakan, bu 4 firmayı da bir olurla davet ediyor. Davetli sayısı 15'e çıkarılıyor. Bu firmalardan 1 tanesi katılmıyor, 1 tanesi teşekkür veriyor, geriye kaldı 13 firma; ama, iş sayısı 6. Ne yapmak lazım; peki, ona bakalım. Geri sayım başlamıştır. İhaleye 20 gün kalmıştır. Tarih, 11.9.1997. Bir zeyilnameyle, köprü zammı yüzde 30'dan yüzde 50'ye çıkarılıyor; ama, bu yetmiyor. İhaleye 11 gün kalmıştır. Tarih, 19.9.1997. "İhale dosyasındaki firmalar, işlerden birinin kendisine kalması halinde diğer işlere teklif veremezler" şartı kaldırılıyor. Bunun yerine "firmalar, ortak girişim oluşturmaları halinde ikinci işe girebilirler" şartı getiriliyor. Ne gariptir ki, bütün firmalar tek başına yeterli görülüp davet edilmelerine rağmen, tek başına iş alan bir tane bile firma yok. 2 firmaya bir iş verseler, eder 12; 1 firma açıkta kalır. Çözüm ne; bu firma da üçlü konsorsiyumla işe girerse o da iş almış olur hesabı yapılıyor ve böyle uygulanıyor. Burada açık olarak görülüyor ki, Sayın Bakan ve emrindeki bürokratları, müteahhitlerin anlaşmalarını bilerek, isteyerek ve ayarlayarak işi paylaştırmışlardır.

Bu kısım işin birinci bölümü idi. Sıra geldi ikinci bölüme. Peki, bu iş nasıl yapılacak, kaça yapılması lazım, yüzde kaç kırım yapılması lazım; tabiî, bunlar da bir başka hesap işi. Sayın eski Bakan hakkında daha önce 240 ıncı maddeden soruşturma açılmış. (9/19) esas numaralı komisyona verdiği ifadede kısaca "siz tenzilata bakmayın, nakliye katsayılarına ve köprü zammına bakın" diyor. Tabiî, biz de baktık, inceledik ve araştırdık. Bu işte, daha evvel ve daha sonraki işlerde pek rastlanmayan, 1,5 ilâ 3 arasında değişen (A) katsayısı uygulanmıştır. Bunun ne demek olduğunu Sayın Bakan daha evvelki ifadesinde açık ve net olarak teferruatlı bir biçimde açıklamıştır. Ben fazla teferruata girmeyeceğim. Eğer siz yüzde 50 nakliyeye tabi olan bir işe 1 liralık nakliye yapıp 3 lira alacağınızı biliyorsanız ya da 1 kamyon mıcır taşıyıp 3 kamyon mıcır taşıma parasını alacağınızı bilirseniz, hesaplar değişir ve böyle olmuştur.

Örnek olarak söylüyorum; İyidere-Çayeli işini yapan müteahhidin 18 nolu hakedişine baktığımızda, (A) katsayısı 1 ve köprü zammı olmasaydı, hakediş tutarı 46 000 000 dolar olacaktı. Katsayı ve köprü zammı uygulandığında, 86 000 000 dolar olmuştur; fark, 36 000 000 dolar; yüzdesi, yüzde 31,4.

Bu ne demektir; ilgili firma, ilgili işi yüzde 17,55 kırmamış, yüzde 13 zamlı yapmış demektir; yani, bu işlerin tamamı, yüzde 17, yüzde 18 tenzilatla değil; yüzde 13, yüzde 15 zamlı ihale edilmiş demektir. Bu işlerde, bu yolla, müteahhitlere 2003 yılı sonuna kadar 147 000 000 dolar fazla ödeme yapılmıştır.

Sayın milletvekilleri, neden mi bunları açıklıyorum; Fırat üzerine yapılan 1 000 metre, 2 100 metre açıklığındaki köprülere köprü zammı verilmezken, burada köprü zammı uygulanmıştır.

Dahası var; bu katsayıların bu işler için ayarlandığının açık ve net belgesi burada. İşin ihale tarihi Ekim 1997; onaylanması ve sözleşmesi Aralık 1997; dövize endekslenmesi 2 Ocak 1998. Her iş bitti, geri dönüş yok.

O zaman, bu ihaledeki fahiş değerlerin bundan sonra uygulanmasını engellemek için, zamanın Karayolları Genel Müdürü Yaman Kök, 15 Ocak 1998'de bir iç genelge yayımlıyor. Bakın, ne diyor, aynen okuyorum: "Tarih: 15.1.1998. İç genelge. Sayısı: 98/5. Genel Müdürlüğümüz merkez ve bölge müdürlüklerince ihale veya emanet suretiyle yaptırılacak bütün işlerde,

a-Taşıma formüllerinde yer alan (A) taşıma katsayısı, A=1 olarak alınacaktır.

b- 3992 poz nolu köprü inşaat zammı uygulanmayacaktır.

Konunun titizlikle takip edilmesini ve uygulamasının buna göre yapılmasını rica ederim. "

Merkez ve taşra teşkilatına dağıtım yapılıyor. İmza: Yaman Kök.

Bunun gerekçesini sorduğumuzda, Genel Müdür, uygun cevap bulamayınca, ne dedi biliyor musunuz; "burası Ankara" dedi, "burası Ankara" cevabını verdi. Takdiri sizlere bırakıyorum, yorumu sizlere bırakıyorum.

Bunlardan da açık ve net olarak görülüyor ki, bu işler daha önceden ayarlanarak, ilgili firmalara dağıtılmış, işlem tamamlanınca, özel uygulamalar kaldırılmıştır.

Şimdi, geldik üçüncü bölüme. İşin verileceği firmalar belirlendi, fiyat ayarlamaları yapıldı, ne kaldı; işin ihalesinin yapılması. 6 parçaya ayrılan işlerin, 30.9.1997, 1.10.1997, 2.10.1997 tarihlerinde üç gün, sabah ve öğleden sonra olmak üzere, ivedilikle ihaleleri yapılıyor.

İfadelerine başvurduğumuz ihaleye davet edilmeyen 18 firma yetkilisinden "davet edilmedik, bir hafta sonra duyduk. Davet edilseydik, yeterli gücümüz vardı. Daha büyük işleri 1997'den evvel de, sonra da yaptık ve yeterlilik aldık. Kurumda devam eden işlerimizi riske etmemek için neden davet edilmediğimizin üstüne düşemedik. Eğer, ilanlı yapılsaydı, o tarihte Türkiye'de en az 40 firma vardı" gibi cevaplar aldık. İhaleyi alan firmaları dinlediğimizde, ya kaçamak ya da garip cevaplar aldık. İhale tutanaklarına bakıldığında, anlaşmanın olduğu, işlerin bölüştürüldüğü, fiyatların ayarlandığı açık ve net olarak görülmektedir.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Niyazi Özcan (AK Parti, Kayseri). “Bayındırlık ve iskan bakanı yaşar topçu hk meclis soruşturması açılmasına ilişkin (9/9)-(s.s.672)”. TBMM Genel Kurulu, 15. Birleşim tutanağı, 9 Kasım 2004. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/niyazi-ozcan-22-2004-11-09-bayindirlik-ve-iskan-bakani-yasar-topcu-hk-meclis-sorusturmasi-acilmas (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.