# İstanbul elektrik tranvay ve tünel idareleri teşkilat ve tesisatının istanbuly belediyesine devri hakkında (s.s.1098) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Nurettin Sözen (CHP, Sivas) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 68. Birleşim - **Tarih:** 28 Şubat 2006 - **Gündem:** İSTANBUL ELEKTRİK TRANVAY VE TÜNEL İDARELERİ TEŞKİLAT VE TESİSATININ İSTANBULY BELEDİYESİNE DEVRİ HAKKINDA (S.S.1098) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/nurettin-sozen-22-2006-02-28-istanbul-elektrik-tranvay-ve-tunel-idareleri-teskilat-ve-tesisatinin-i-2 > Nurettin Sözen (CHP), 28 Şubat 2006 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 68. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: İSTANBUL ELEKTRİK TRANVAY VE TÜNEL İDARELERİ TEŞKİLAT VE TESİSATININ İSTANBULY BELEDİYESİNE DEVRİ HAKKINDA (S.S.1098)); konuşma 1.039 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) CHP GRUBU ADINA NURETTİN SÖZEN (Sivas) - Sayın Başkan, değerli arkadaşlarım; 1098 sıra sayılı kanun teklifi, yasa teklifi üzerindeki konuşmalarıma devam ediyorum; konuşmama başlamadan evvel, hepinizi saygılarımla selamlıyorum. Önce, birkaç düzeltmeyi yapmak istiyorum, hatta, bir özür görevimi yerine getirmek istiyorum; çünkü, birinci konuşmamda sözünü ettiğim Avrupa şirketinin sahibi, Abdülkerim Doğru değil, Mehmet Emin Aksay'dır; yani, Hasan Aksay'ın oğludur. Bu yanlışlığı yaptığım için, Sayın Abdülkerim Doğru'dan özür diliyorum; ama, Hasan Aksay'ın, yine, yandaşınız olduğunu ve sizin partiye mensup olduğunu da buna eklemeliyim. Şimdi, değerli arkadaşlarım, bu yasa -biraz evvel- metnini okuyacağım… Bir güzel rastlantı ki, hükümet adına da, bir edebiyat fakültesi mensubu -şeyde oturuyor- hükümet kanadında oturuyor. Şimdi, yasanın dilini ve içeriğini okuduğum zaman, 28 Şubat 2006'da, Türkiye Büyük Millet Meclisinde, nasıl bir metnin ve nasıl bir yasanın yasalaştığına tanık olacaksınız. Bakanımız, bu konuda, herhalde, görüşünü söyleyecek; Meclis Başkanımız da, bunu oylamak durumunda. Böyle bir yasa, herhalde, tarihimize ve tutanaklarımıza, ilginç bir yasa teklifi olarak geçecek. Bir özen gösterilmesi meselesi bu; yani, işi ciddîye alma meselesi bu. Bu, aynı amaca yönelik, 1 maddelik bir yasa tasarısı hazırlanabilirdi. İETT Yasasının bir maddesini değiştirmek şeklinde bir yasa tasarısı yerine, 1 maddelik bir yasa tasarısı… Ee, paranız kalmamış, milyarlarca dolar, katrilyonlar bitmiş, belediyenin de malî gücü, buna, otobüs almaya yetmiyor; dolayısıyla, bir yandaşımızdan otobüs kiralayalım anlayışı, sizin hakkınız olabilir; ama, bunun için, böyle, temel kuralları, örneğin, Anayasa dilinde olması gerekir yasaların diye yıllardan beri parlamenter hayatımıza egemen olan görüşü reddeden ve 1930'larda çıkmış bir yasanın dilini bir teklif olarak buraya getiren anlayışı kabul etmek mümkün değil. Şimdi, efendim, birkaç rakamı düzelterek söyleyeyim, en son otobüs meselesini düzelterek söyleyeyim. Burada, bir kitap, devletin bir kurumunun yayımladığı bir kitap "bugün İETT filosunu modern bir hale getirdik ve 2 400 araca ulaştık" diyor. Yayımlanmış bir kitap. Herhalde, bir devlet kurumu yanlış bir kitap yazmaz ve tarihi 1993'tür, 1994 de değildir. Onun için, Sayın Ilıcalı, İETT Genel Müdürünü uyarın, hem ayıptır hem günahtır hem yazıktır hem suçtur; yani, yalan söylemektir. Bir devlet adamı yalan söyler mi?! MUSTAFA ILICALI (Erzurum) - Benim verdiğim rakamlar da İETT'den… NURETTİN SÖZEN (Devamla) - Evet, söyleyin; yani, size kim söylediyse, ona, yaptığı şeyin ayıp olduğunu bir söyleyin, bir hatırlatın. Raylı sistem, bıraktığımız zaman görevi 1994'te… Bunları, tutanağa geçirtiyoruz. Yarın bunlar yazılacak çizilecek, konuşulacak tartışılacak, belki başka kaynaklara, başka yasalara, kitaplara da kaynak teşkil edecek. Biz bıraktığımız zaman, İstiklal Caddesindeki nostaljik tramvay, 1 600 metrelik nostaljik tramvay dahil, 25 ile 30 kilometre raylı sistem işler hale getirilmiştir. Ulaşımcı profesör arkadaşımız burada. Yani, şu anda 50 kilometre olduğu söyleniyor, biz bunu iki yılda yaptık. İki yılda, İstanbul'da, 25 ilâ 30 kilometre raylı sistem, yolcu taşımaya devam etmiştir. Sadece teknik bilgi olarak düzeltmeleri yapıyorum. Tüp geçit ve Marmaray konusunda, yine tutanaklara geçmesi için birkaç cümle söylemek isterim. Yine arşivleri karıştırırsanız, bugün elinizdeki Büyükşehir Belediyesinin arşivlerini karıştırırsanız, tüp geçidin bütün projeleri… Bizden evvel yapılmıştı tüp geçit projesi, bizim projemiz değil, bizden evvel… Aslında, biliyorsunuz, 14 üncü Asırda Marmara'da tüp geçit projesi var; ama, bunlar, hep yenilenerek, İstanbul Büyükşehir Belediyesinin arşivlerinde yer almıştır. Biz, son olarak, Ortadoğu Üniversitesine revize ettirerek, ihale projesini yabancı dile dönüştürerek, ihale edilebilecek bir hale getirdik. Bildiğiniz gibi, bu projeye, Tüp Geçit Projesine de çok talip vardı. Normalde, inancımız, belediyeciler olarak, yerel yönetimciler olarak, ulaşım master planını büyükşehir belediye meclisi yapar; yetki ona aittir; yasalar ve Anayasa Mahkemesi kararı gereği, büyükşehir belediye meclisi yapar. Tüp geçit konusundaki projeyi de o yapar. O halde, kendi yaptığınız projeye niye sahip çıkmıyorsunuz da, onu hükümete bırakıyorsunuz?! Aynı partide olmanız bir rastlantı; başka parti de olabilirdi. Tüp Geçit ile Marmaray Projesi, İstanbul Büyükşehir Belediyesinin projesidir; geçmiş kuşakların, geçmiş başkanların emeği vardır. Büyükşehir Belediyesinin onu ihale etmesi gerekirdi; ama, hiçbir şekilde, sizin döneminizde tüp geçide sahip çıkılmadı. MUSTAFA ILICALI (Erzurum) - Ulaştırma Bakanlığı yapıyor. NURETTİN SÖZEN (Devamla) - Teşekkür ederiz, Ulaştırma Bakanlığı yapıyor; ama, bunun sahibi, yasal sahibi İstanbul Büyükşehir Belediyesidir; çünkü, o planı o yapıyor, plan yaptığı yerlerde uygulamayı da belediye yapar. MUSTAFA ILICALI (Erzurum) - Ulaştırma Bakanlığı… NURETTİN SÖZEN (Devamla) - Peki… Ben, görüşlerimi sunuyorum Sayın Ilıcalı. Tek bilet konusuna gelince, tek bilet konusu… SELAMİ UZUN (Sivas) - Hocam, sen de İstanbul'u Ankara'dan iyice ayırdın. NURETTİN SÖZEN (Devamla) - Evet, ayırmak gerekiyor. Büyükşehir belediyeciler böyle düşünür, yasalar böyledir, gelenekler böyledir. O ayrı bir şey. O, yetkisini bilir; onun başka yetkisi var, belediyenin başka yetkileri var. Tek bilet konusu da çağdaş bir yöntemdir; ama, yine, ulaşımcılar, bilimciler, derste anlatıyorsunuz, bunu araştırın biraz, inceleyin ve göreceksiniz ki, bu, İsmail Acar adında, otuz yıldan beri ulaşımla uğraşan, İstanbul'da Ulaşım Dairesinin başında bulunmuş, İzmir'de Ulaşım Dairesinin başında bulunmuş bir arkadaşımızın, Avrupa Konseyiyle beraber yaptığı bir projedir. Bu konuda bütün hazırlıklar ve planlar yapılmıştır; ancak, uygulama zamanı size intikal etti. Devletlerin devamlılığı, hükümetlerin devamlılığı, yönetimlerin devamlılığı doğal bir şey, gayet tabiî olacak, bizim bitiremediğimizi siz bitireceksiniz; ama, bunun gerçek sahibinin -ona olan vefa borcumu ödemek için söylüyorum- İsmail Acar'ın yaptığı yoğun bir çalışmanın ürünüdür ve bir Avrupa Konseyi projesidir tek bilet meselesi; yani, şu andaki yönetime ait değildir. Şimdi, söyleyeceklerimi söyledim. Konuşmamı, metni okuyarak -Sayın Bakanım sonradan geldiği için bu metni okumamıştır, inanıyorum, Sayın Başkanımın da belki okuma imkânı olmamıştır- sadece okuyarak konuşmama son vereceğim. Şimdi, biz, böyle bir metni oylayacağız. Kuşkusuz, İktidar Partisi sahip çıktığına göre, bu metin de yasalaşacaktır. Hayırlı olsun demekten başka, bize yapacak şey kalmıyor; ama, metni okuyarak konuşmama son vermek istiyorum: "İstanbul Elektrik Tramvay ve Tünel İdareleri Teşkilat ve Tesisatının İstanbul Belediyesine Devrine Dair Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi Madde 1.- 16.6.1939 tarihli ve 3645 sayılı İstanbul Elektrik Tramvay Tünel İdareleri Teşkilat ve Tesisatının İstanbul Belediyesine Devrine Dair Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 3 üncü maddesinin (b) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir." Şimdi, asıl, değiştirilen metni okuyorum; yani, oylayacağımız metin bu. Emekle, büyük bir şeyle, İktidar Partisinin hazırladığı ve Türkiye Büyük Millet Meclisinin oyuna sunulan metni okuyorum: "İstanbul'un Rumeli ve Anadolu yakaları ile civarında ve Adalarda elektrik kudreti tevzi etmek üzere elektrik tesisatını ve elektrikli tramvay şebekesini ve tünel tesisatını ihtiyaca göre tanzim, ıslah, tadil ve tevsi etmek ve bu işler için muktezi gayrimenkulleri istimlak etmek ve işletmelerine hadim bütün muameleler ve teşebbüslerde bulunmak ve lüzum görülürse troleybüs ve otobüs servisleri ihdas etmek, işletmek ve işlettirmek suretiyle münakalatı temdit ve takviye etmektir." MUSTAFA NURİ AKBULUT (Erzurum) - 39'daki madde. NURETTİN SÖZEN (Devamla) - Şu anda oylayacağınız metin budur. Hayırlı olsun diyorum, saygılar sunuyorum. (CHP sıralarından alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Nurettin Sözen (CHP, Sivas). “İstanbul elektrik tranvay ve tünel idareleri teşkilat ve tesisatının istanbuly belediyesine devri hakkında (s.s.1098)”. TBMM Genel Kurulu, 68. Birleşim tutanağı, 28 Şubat 2006. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/nurettin-sozen-22-2006-02-28-istanbul-elektrik-tranvay-ve-tunel-idareleri-teskilat-ve-tesisatinin-i-2 (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.