# Sürücü belgesinde aranılan görme yeterliliğine ilişkin (6/123) sözlü soruda

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Nuri Çilingir (CHP, Manisa)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 50. Birleşim
- **Tarih:** 19 Mart 2003
- **Gündem:** SÜRÜCÜ BELGESİNDE ARANILAN GÖRME YETERLİLİĞİNE İLİŞKİN (6/123) SÖZLÜ SORUDA
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/nuri-cilingir-22-2003-03-19-surucu-belgesinde-aranilan-gorme-yeterliligine-iliskin-6-123-sozlu-s

> Nuri Çilingir (CHP), 19 Mart 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 50. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: SÜRÜCÜ BELGESİNDE ARANILAN GÖRME YETERLİLİĞİNE İLİŞKİN (6/123) SÖZLÜ SORUDA); konuşma 570 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

NURİ ÇİLİNGİR (Manisa) - Sayın Başkan, söz istiyorum.

BAŞKAN - Buyurun.(CHP sıralarından alkışlar)

Süreniz 5 dakikadır.

NURİ ÇİLİNGİR (Manisa) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; İçişleri Bakanımızca cevaplanmak üzere vermiş olduğum soru önergesi üzerinde açıklamalarda bulunmak üzere söz almış bulunmaktayım; bu vesileyle, hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Ülkemizde bir gözü gören, bir gözü görmeyen vatandaşlarımıza sürücü belgesi verilmiyor. Bu, bazıları tarafından önemsiz görülebilir; ama, bunun önemli bir insan hakkı olduğunu şimdi sizlere anlatacağım.

Dünya ülkelerine baktığımızda, Amerika Birleşik Devletleri, Belçika, Danimarka, Yunanistan, İrlanda, Lüksemburg, Hollanda'dan Güney Afrika'ya kadar birçok ülkede bu kişilere, belli şartları taşımaları kaydıyla, sürücü belgesi veriliyor. Dış ülkelerde yaşayan bir gözü görmeyen Türk vatandaşları, yaşadıkları yabancı ülkelerde aldıkları sürücü belgeleri ve araçlarıyla o ülkeden diğer yabancı ülkelere seyahat edebiliyorlar. Bu vatandaşlarımız sahip oldukları sürücü belgeleriyle kendi vatanlarına geldiklerinde, sahip oldukları sürücü belgelerini bir yıl kullanıyorlar. Yani, İsviçre'den belge aldınız, Türkiye'de bir sene araç kullanıyorsunuz. Bir yılın sonunda yabancı ülkede almış olduğunuz sürücü belgenizi Türk sürücü belgesiyle değiştirmek istediğinizde, bu sürücü belgesi iptal ediliyor ve yenisi verilmiyor.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bir gözü görmeyen insanlara sürücü belgesi veren ülkeler, tabiî ki, bunun şartlarını da koymuşlardır. Oluşturulan bu şartları taşıyan kişiler, sürücü belgesi alabilmektedirler. Avrupa Birliği resmî gazetesinde, sürücü belgeleri sağlık muayenelerinde bir gözü görmeyen insanlar için, gören gözün, gözlükle en az yüzde 60 oranında bir görme derecesine sahip olması gerektiğini ve uzman doktorların, söz konusu tek gözle görme durumunun, şahsın durumuna uyum sağlamasına yetecek kadar uzun ve görüş açısının normal olduğunu onaylamaları gerekiyor. Uluslararası hukuk bakımından bu konunun ülkemiz için bir eksiklik olduğu ortadadır. Üyesi olmaya çalıştığımız Avrupa Birliği ülkelerindeki hukuk düzenlemeleri ve uygulamalar da bu yöndedir.

Seyahat özgürlüğü, Avrupa İnsan Hakları Antlaşmasında yer alan temel bir insan hakkı olması ve motorlu taşıt kullanabilme de bu özgürlüğün bir parçası sayıldığına göre, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesini imzalayan ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin yargı yetkisini kabul etmiş bir ülke olarak hukukumuzu bu normlara uygun hale getirme yükümlülüğümüz de var.

Kaldı ki, bizim Anayasamız da kişi haklarını koruma altına almıştır: 10 uncu madde, kanun önünde eşitlik; 11 inci madde, kanunlar Anayasaya aykırı olamaz; 23 üncü madde, seyahat özgürlüğü düzenlemeleri, sadece bunlardan birkaçıdır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Monoküler ve Derin Ambliyoplar Derneği Dokuz Eylül Üniversitesi Göz Hastalıkları Anabilim Dalı tarafından hazırlanan raporu, İzmir Valiliği İnsan Hakları İl Kurulu Başkanlığına götürmüşlerdir. Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığı 12.7.2002 tarih ve 500 sayılı yazıyla, bu konunun Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığınca değerlendirildiği, sürücü belgesi alabilecek özürlülerin belirlenebilmesi için bazı dış ülkelerde mevcut örneklerin derlenmekte olduğunu belirtmiş, bunu takiben de ilgili kurumlardan oluşacak bir komisyonla çalışmalara başlanabileceğini bildirir bir görüşle, bu işin olması gerektiği yönünde cevap vermiştir.

Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı, Karayolları Trafik Yönetmeliğinde bulunan ve sağlık kurullarınca verilecek "sürücü olur" raporlarının düzenlenmesine esas olan sağlık muayenesinde sürücü adaylarında aranılacak sağlık şartlarına ilişkin esasları düzenleyen 3 sayılı cetvelin, günümüz ihtiyacına cevap vermediğini belirtmektedir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bu önerim, ülkemizde 2 000 000 kişiyi ilgilendirmektedir. Bu durumu düzeltmek için Sayın Bakandan bu yönde çalışma yapmasını bekliyorum. Yapılacak olan düzenleme bellidir. Karayolları Trafik Yönetmeliğinin sağlık muayeneleriyle ilgili kısmını düzenleyen 3 sayılı cetveldeki 2 nci madde, 4 üncü maddenin (b) bendi ve 7 nci maddede yapılacak yönetmelik değişikliğiyle vatandaşlarımızın mağduriyeti giderilmiş olacaktır. Yine, 88 inci madde değiştirilerek yurt dışından alınan sürücü belgelerinin Türkiye'de kullanılması sağlanmalıdır.

Sağlık Bakanlığı bünyesinde oluşturulan bir komisyonun, konuyla ilgili yaptığı çalışmaları yakından izlemekteyiz. İçişleri Bakanlığımızın en kısa zamanda yapacağı yönetmelik değişikliğiyle bu konuyu çözerek mağduriyeti gidereceğine inancım tamdır.

Bu duygu ve düşüncelerle Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum. (CHP sıralarından alkışlar)

---

**Kaynak gösterme:** Nuri Çilingir (CHP, Manisa). “Sürücü belgesinde aranılan görme yeterliliğine ilişkin (6/123) sözlü soruda”. TBMM Genel Kurulu, 50. Birleşim tutanağı, 19 Mart 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/nuri-cilingir-22-2003-03-19-surucu-belgesinde-aranilan-gorme-yeterliligine-iliskin-6-123-sozlu-s (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.