# İl özel idareleri kanunu tasarısı ile içişleri avrupa birliği uyum ve plan ve bütçe komisyonu raporu (s.s.583)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Oğuz Oyan (CHP, İzmir)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 105. Birleşim
- **Tarih:** 23 Haziran 2004
- **Gündem:** İL ÖZEL İDARELERİ KANUNU TASARISI İLE İÇİŞLERİ AVRUPA BİRLİĞİ UYUM VE PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU RAPORU (S.S.583)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/oguz-oyan-22-2004-06-23-il-ozel-idareleri-kanunu-tasarisi-ile-icisleri-avrupa-birligi-uyum-ve-3

> Oğuz Oyan (CHP), 23 Haziran 2004 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 105. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: İL ÖZEL İDARELERİ KANUNU TASARISI İLE İÇİŞLERİ AVRUPA BİRLİĞİ UYUM VE PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU RAPORU (S.S.583)); konuşma 529 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

CHP GRUBU ADINA OĞUZ OYAN (İzmir) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; burada, bu tasarının tartışılmasında, dikkat edilirse, önergelerle tasarının ortağı olmak istemiyoruz; ancak, biraz önce burada bir önerge verildi. Her şeye rağmen, gönlümüz razı olmadı, bu kadar fazla tedbirsiz bir borçlanmaya gönlümüz razı olmadı, bir sınır getirmek istedik, onu dahi oylatma imkânına sahip olamadık.

Değerli arkadaşlar, bir önergeyle belediyelerin ya da il özel idarelerinin bugünkü yapısının merkezî idarenin yapısından daha kötü bir duruma gelmesini önlemek için, yani, bir tedbir olarak -Hazine Müsteşarlığının, il özel idarelerinin borçlanmasına sınır getirmesini, burada gösterilenin dışında sınır getirmesini- ilave sınırlar getirmek istedik; bu dahi burada herhangi bir itibar, ilgi görmedi.

Değerli arkadaşlar, şimdi görüştüğümüz 53 üncü madde il özel idarelerinin işletme tesisini düzenliyor; yani, 52 nci maddede şirket kurulması düzenlemesi yeterli olmuyor, bir de, il özel idarelerinin işletme kurması öngörülüyor. Burada da "özel gelir ve gideri bulunan hizmetlerini İçişleri Bakanlığının izniyle bütçe içi işletme kurarak yapabilir" deniliyor.

Bakınız, bu nereden itibaren geliyor, bir kere, bu yasa tasarısında 10 uncu maddeden itibaren geliyor. 10 uncu maddede il genel meclisinin görev ve yetkileri düzenlenirken, bu düzenlemeyle, meclislere, bütçe içi işletmeler ile Türk Ticaret Kanununa tabi ortaklıklar kurulmasına, kurulmuş veya kurulacak ortaklıklara katılmaya veya ayrılmaya, sermaye artışına ve gayrimenkul yatırım ortaklığı kurulmasına karar vermek için yetki veriliyor. Şimdi 53 üncü maddeye geldik; burada da, il özel idaresinin, bütçe içi işletme kurarak hizmetleri yapabileceği belirtiliyor.

Değerli arkadaşlarım, kısacası, il özel idarelerinin bundan böyle bütün hizmetlerini bu tür işletmeler kurarak yapması imkânı gelmiştir. Yani, artık, il özel idareleri, kendileri doğrudan bir hizmet üretmek durumunda olmayabilirler; hepsini, bütününü, işletme kurarak yapabilirler.

Şimdi, mevcut düzenlemede; yani, halen yürürlükte olan düzenlemede, Anayasaya uygun biçimde, hizmet alanları itibariyle sayılma vardır; yani, bazı alanlar sayılmıştır, ancak, bu alanlarda şirket kurulabilir denilmiştir. Oysa, şimdi, burada, böyle bir alan sınırlaması kalkmıştır; dolayısıyla, bugün dahi büyük şikâyetlere konu olan bir alanda, biz, hiçbir alan sınırlaması olmayacak şekilde, il özel idarelerini, artık, şirketler ve işletmeler aracılığıyla yönetebilir durumdayız. Piyasalaştırmanın böylesi herhalde dünyanın başka ülkelerinde görülmemiştir; ama, biz, bazı bakımlardan dünyaya kötü örnek olmaya her zaman çok namzet bir ülkeyizdir; yani, yolsuzluklar bakımından, trafik kazaları bakımından, denetimsizlik bakımından... Şimdi, bunlara yeni sayfalar ekliyorsunuz; sizi kutlarım; çünkü, bir yerde mutlaka şampiyon olmamız lazım!

Şimdi, bu şirketler aracılığıyla ve işletmeler aracılığıyla böylesine bir genişleme olurken, şunu, belki, görmek lazım. Bugün -biraz önce de söyledim, biraz önce Sayın Kılıçdaroğlu da söyledi- Türkiye'de, belediye şirketleri, vergi affından yararlanmada en önde geliyor. Belediye şirketlerinin kamusal niteliği var; bu, nasıl olabiliyor?! Bundan sonra, demek ki, bu, çorap söküğü gibi gelecek. Zaten, bugün, geçerli olan mevzuatta bile alan sınırlaması olduğu halde, şirket kurma yetkileri sınırlandırıldığı halde, vakıflar yoluyla, birlikler yoluyla, şirket evlilikleri yoluyla yeni yeni şirketler sürekli kurulabiliyor. Bunu denetlemeye, bunu sınırlamaya almak yerine, şimdi, bunun önünü bir kez daha açıyoruz ve böylece, içinden çıkılmaz bir durum yaratıyoruz. Bugün, belediyelerde -biraz önce de söyledim- 15 büyükşehir belediyesinde 104 kadar şirket, 800 dolayında iştirak var kurulmasına katkı yapılan ya da sermayesine katılınan. Şimdi, acaba, bundan sonra bunları kim denetleyecek; denetimi de ortadan kaldırdık, bunları da özel denetim yapacak. Bütün bu kaostan, bütün bu denetlenemez yapıdan acaba ne çıkacak; ben size söyleyeyim, nurtopu gibi yeni usulsüzlükler çıkacak, yeni yolsuzluklar çıkacak.

Bu kanun size hayırlı olsun. (CHP sıralarından alkışlar)

---

**Kaynak gösterme:** Oğuz Oyan (CHP, İzmir). “İl özel idareleri kanunu tasarısı ile içişleri avrupa birliği uyum ve plan ve bütçe komisyonu raporu (s.s.583)”. TBMM Genel Kurulu, 105. Birleşim tutanağı, 23 Haziran 2004. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/oguz-oyan-22-2004-06-23-il-ozel-idareleri-kanunu-tasarisi-ile-icisleri-avrupa-birligi-uyum-ve-3 (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.