# Çekle ödemelerin düzenlenmesi ve çek hamillerinin korunması hk. ss.58

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Orhan Eraslan (CHP, Niğde)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 37. Birleşim
- **Tarih:** 26 Şubat 2003
- **Gündem:** ÇEKLE ÖDEMELERİN DÜZENLENMESİ VE ÇEK HAMİLLERİNİN KORUNMASI HK. SS.58
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/orhan-eraslan-22-2003-02-26-cekle-odemelerin-duzenlenmesi-ve-cek-hamillerinin-korunmasi-hk-ss-58

> Orhan Eraslan (CHP), 26 Şubat 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 37. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: ÇEKLE ÖDEMELERİN DÜZENLENMESİ VE ÇEK HAMİLLERİNİN KORUNMASI HK. SS.58); konuşma 486 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

ORHAN ERASLAN (Niğde) - Evet efendim.

BAŞKAN - Buyurun Sayın Eraslan.

Konuşma süreniz 5 dakikadır.

ORHAN ERASLAN (Niğde) - Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Tasarısının kalbi saydığımız 14 üncü maddeye bir değişiklik önergesi verdik.

Bunun özü şu: Bu tasarının 14 üncü maddesi düzenlenirken, tekerrür halinde hapis cezası verilir deniliyor. Tekerrür, Türk Ceza Kanununun 81 inci maddesinde yer almış teknik bir konudur. Tekerrürün gerçekleşebilmesi için, bir suçun işlenmesi, o suçtan mahkûmiyetin gerçekleşmesi, mahkûmiyetin kesinleşmesi ve infaz edilerek adlî sicile geçtikten sonra beş yıllık süre içerisinde aynı suçun tekrar işlenmesi kastediliyor. Bu düzenlemeyle çekte hapis cezası kaldırılıyor; çünkü, çekte tekerrürün gerçekleşmesi olanakdışı. Bir demet çeki alıyorsunuz, karşılıksız olarak keşide ediyorsunuz, yargılanmanız devam ediyor, yargılama sonucu para cezası alıyorsunuz, para cezanız infaz ediliyor bir biçimde; ama, bu arada, aynı maddeye göre çek keşide yasağına giriyorsunuz, beş yıl süreyle çek keşide edemiyorsunuz. Zaten, tekerrürün gerçekleşebileceği beş yıl içerisinde çek keşide etme şansınız yok. O beş yıllık süre dolduğunda, zaten cezanız da ortadan kalktığı için sabıkalı olmuyorsunuz; adlî sicilden sabıka kaydınız siliniyor, tekerrürü teşkil edecek bir cezanız kalmıyor. Dolayısıyla, bu düzenlemeyle, karşılıksız çeklerde, hapis cezası fiilen kaldırılmış olmaktadır. Oysa, ülkemizin koşulları da nazara alınarak, Anayasa Mahkememizin son kararı da nazara alınarak, çek hamillerinin korunması gerekir ve hapis cezasının devamı gerekir düşüncesindeyiz; çünkü, hukukun amacı, hakkı, haklıyı ve güçsüz olanı, mağdur olanı korumaktır. Burada, çek keşidecisi, bir mal ya da hizmet karşılığı çek vermektedir. Mal ya da hizmeti veren kişi çek hamilidir; bir biçimde, zarar görmüş bulunmaktadır; verdiği malın ya da hizmetin karşılığını alma noktasındadır, isteme noktasındadır. Burada, suçu ekonomik olarak görmek, bence, çok doğru bir bakış açısı değildir. Anayasa Mahkememiz de, suçu, ekonomik olarak kabul etmedi. Burada aslolan, dolandırma kastının bulunup bulunmadığıdır ve dolandırıcılığa izin verilip verilmeyeceğidir.

Uygulamada çek hamilleri, genellikle -özellikle bizim yöremizde de çok bariz şekilde görülmektedir- üretici köylülerdir; ürününü çek karşılığı verir; çek karşılıksız çıkar. Gezdiğim tüm köylerde benden talep edilen iki şey vardır: "Bir, Hal Yasasını değiştirin; iki, Çek Yasasını değiştirin, hapis cezasını getirin; çok mağdur oluyoruz" diyorlardı. Eğer, çeklerde hapis cezasını kaldırırsak, hiçbir köylünün, ürününün karşılığı verilen çeklerin bedelini alması mümkün değildir.

Değerli arkadaşlarım, olayı, bir de Anayasa ve Avrupa müktesebatına aykırılık çerçevesinde değerlendirdiğimizde, aslında, böyle bir aykırılığın olmadığını görüyoruz. Anayasa Mahkememiz, herhangi bir aykırılığın olmadığı konusunda karar vermiştir. Ayrıca, Avrupa müktesebatını tümüyle incelediğimizde, bu yasayı karşılayacak, bu ihtiyaca cevap verecek düzenlemelerin Avrupa müktesebatında da olduğunu görüyoruz.

Şimdi, karşılıksız çek suçunu cezasız bırakmak, her iki partinin de temiz toplum özlemine çelişik bir durumdur. Yani, temiz toplum özlemi sadece kamusal alanda olmaz, özel alanda da olur. Karşılıksız çeki haksız zenginleşme sebebi haline getirirseniz, o zaman, başka şeyleri kızıştırır, başka insanlar da, haksız yere, zenginleşme çerçevesi içerisinde çaba sarf eder ve temiz toplum özlemini gerçekleştiremezsiniz.

Ayrıca, bir başka tehlike daha vardır. Karşılıksız çeklerde hapis cezası bir ihtiyaç halindedir; bunu kaldırdığınız zaman, ihtimal ki, daha önceden olduğu gibi, çek-senet mafyasını tahrik edersiniz.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Orhan Eraslan (CHP, Niğde). “Çekle ödemelerin düzenlenmesi ve çek hamillerinin korunması hk. ss.58”. TBMM Genel Kurulu, 37. Birleşim tutanağı, 26 Şubat 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/orhan-eraslan-22-2003-02-26-cekle-odemelerin-duzenlenmesi-ve-cek-hamillerinin-korunmasi-hk-ss-58 (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.