# Avrupa birliği anayasası için yapılan referandumların yaratttığı kriz ve türkiye için anlamı hakkında

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Osman Coşkunoğlu (CHP, Uşak)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 119. Birleşim
- **Tarih:** 27 Haziran 2005
- **Gündem:** AVRUPA BİRLİĞİ ANAYASASI İÇİN YAPILAN REFERANDUMLARIN YARATTTIĞI KRİZ VE TÜRKİYE İÇİN ANLAMI HAKKINDA
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/osman-coskunoglu-22-2005-06-27-avrupa-birligi-anayasasi-icin-yapilan-referandumlarin-yaratttigi-kriz

> Osman Coşkunoğlu (CHP), 27 Haziran 2005 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 119. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: AVRUPA BİRLİĞİ ANAYASASI İÇİN YAPILAN REFERANDUMLARIN YARATTTIĞI KRİZ VE TÜRKİYE İÇİN ANLAMI HAKKINDA); konuşma 424 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

OSMAN COŞKUNOĞLU (Uşak) - Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; geçtiğimiz iki hafta boyunca, gerek Batı Avrupa Birliği Asamblesi Üyesi olarak gerek Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi Üyesi olarak, Avrupa'da çeşitli yerlerde çeşitli toplantılarda bulunan delegasyonun bir üyesi olarak, şu anda Avrupa'da birinci gündem maddesi olarak önemle tartışılan bir konuyu, yani, Avrupa Birliği Anayasasıyla ilgili gelişmeleri sizlerle paylaşmak istedim.

Avrupa Birliği Anayasası, bazı ülkelerde parlamentonun onayına başvurma kararıyla, bazı ülkelerde ise, referanduma başvurma kararıyla, Avrupa'da bir süreç içerisine girmişti. Girmişti diyorum; çünkü, şu anda Fransa'da ve Hollanda'da son yapılan referandumlarda önemli bir çoğunlukla Avrupa Birliği Anayasasının reddedilmesi bu süreci durdurdu. "Hiçbir şey olmamış gibi davranamayız" diyen Avrupa, tekrar kendisine bir bakmak, gözden geçirmek için bir duraklama dönemine girdi.

Birçok Avrupalının üstünde birleştiği konu, bu Anayasanın Fransa'da ve Hollanda'da reddedilmesi, Avrupa Birliği için ve Avrupa için bir krizdir. Bu konuda bir tartışma yok; hemen hemen herkes şu anda Avrupa Birliğinin bir kriz içerisinde olduğunu kabul ediyor.

Bunun nedenleri geniş ve çeşitli araştırmalarda açıklanacak; fakat, iki önemli nedenini, iki en önde gelen nedenini, Türkiye'yi de yakından ilgilendirmesi bakımından sizlerle paylaşmak istiyorum.

Bir tanesi, bir iddia şudur: Avrupa'da oy verenler, Fransa'da, Hollanda'da oy verenler ve diğer ülkelerde Anayasaya karşı görüş belirtenler; ki, bunlar, hükümetin ve siyasî partilerin "olumlu oy" verin telkinine rağmen, halk, referandumlarda "hayır" oyu vermiştir. Bunun önemli bir nedeni "yabancılaşma" olarak ifade edebileceğimiz bir durumdur. Genişlemenin de ortaya çıkardığı yabancılaşma; yani, Avrupa Birliğinde olan biten konusunda, Avrupalı yurttaş yeterince kontrol sahibi olmadığı kaygısı içerisinde. Yoksa, somut bir şekilde, Anayasanın şurasını beğenmiyorum veya Avrupa Birliğinin burasını beğenmiyorum diye somut bir sorun, çeşitli somut sorunlar söyleniyor; ama, onlar azınlıkta kalıyordu. Önemli olan yabancılaşmadır. Avrupa'daki Avrupalı, eğer, Avrupa Birliğindeki gelişmelere karşı kendisini yabancılaşmış ve dışlanmış hissediyorsa, Türkiye'de böyle bir duygunun daha da fazla olmuş olmasını doğal karşılamamız gerekir. Bunun önemli bir nedeni de, Avrupa Birliği süreci içerisinde her ne kadar ekonomik entegrasyon sağlandıysa da, bir küreselleşme akımına teslimiyet Avrupa'da da gerçekleştiyse de, Türkiye'de olduğu gibi, bu teslimiyet yurttaşları rahatsız etmeye başlamıştır. Toplumu bir pazar gibi gören, tüketiciyi bir müşteri gibi gören anlayış içerisindeki ekonomik entegrasyona Avrupalı yurttaşların bir tepkisidir bu "hayır" oyları. Dolayısıyla, bunları, sadece Türkiye'yle ilgili veya genişlemeyle ilgili olarak ilişkilendirmek, bunu, küreselleşmenin sorunlarından soyutlamaya çalışmak yanlış olabilir ve bu, Türkiye'yi de çok yakından ilgilendiriyor. Bu bağlamda, olayı bu kısa yorumlamasıyla, yani, Avrupalının kendisini yabancılaşmış hissettiğini, kendi Avrupa Birliğinden bile yabancılaşmış hissettiği ortamda Türkiye'nin yapabileceği konuları kısaca özetlemek istiyorum.

Birincisi, ekonomik entegrasyon konusunda Türkiye'de şu ana kadar yaşadığımız tarımda olsun, arazilerimizde olsun, bankalarımızda olsun, bu aşırı heyecanı, ekonomik entegrasyonda, küreselleşmede, Türkiye'nin…

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Osman Coşkunoğlu (CHP, Uşak). “Avrupa birliği anayasası için yapılan referandumların yaratttığı kriz ve türkiye için anlamı hakkında”. TBMM Genel Kurulu, 119. Birleşim tutanağı, 27 Haziran 2005. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/osman-coskunoglu-22-2005-06-27-avrupa-birligi-anayasasi-icin-yapilan-referandumlarin-yaratttigi-kriz (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.