# Çalışma saatleri ve konuları hk. - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Oya Araslı (CHP, Ankara) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 108. Birleşim - **Tarih:** 30 Mayıs 2006 - **Gündem:** ÇALIŞMA SAATLERİ VE KONULARI HK. - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/oya-arasli-22-2006-05-30-calisma-saatleri-ve-konulari-hk-2 > Oya Araslı (CHP), 30 Mayıs 2006 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 108. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: ÇALIŞMA SAATLERİ VE KONULARI HK.); konuşma 994 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) OYA ARASLI (Ankara) - Teşekkür ederim Sayın Başkan. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; sizleri saygıyla selamlıyorum. Burada söz almış olmamın nedeni, hukuka aykırı gördüğüm bir hususun gerçekleşmesinden Yüce Meclisi korumak ve bu hususun zapta geçmesini sağlamaktır. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 89 uncu maddesinde, Türkiye Büyük Millet Meclisine iki imkân verilmiştir Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanması uygun görülmeyerek ikinci defa görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderilen yasalar hakkında. Bu imkân ya yasanın tümünü görüşmek veya yalnız iade edilen maddeleri görüşmek konusundadır ve Anayasanın tanımış olduğu bu imkân doğrultusunda da, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 81 inci maddesinde, ikinci kere görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderilen kanunların görüşme usulüne ilişkin bir hüküm yer almıştır. Bu hükümde denilmektedir ki, ikinci kere görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderilen kanunların görüşülmesine geçilmeden önce, oturumu yöneten başkan, tümünün veya yalnız uygun görülmeyen maddelerinin görüşülmesi konusunda Türkiye Büyük Millet Meclisinin oyuna başvurur ve bu oy doğrultusunda hareket edilir; yani, iade edilen kanunların tüm hükümlerinin veya yalnız uygun görülmeyenlerinin görüşülmesine karar verme yetkisi sadece ve sadece Türkiye Büyük Millet Meclisindir ve bu yetki kullanılırken görüşme açılmaz ve bu konudaki oylama için de herhangi bir önerge verilmez. Yetki, doğrudan doğruya oturumu yöneten başkana verilmiştir, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına verilmiştir. Şimdi, sanki, bu yetkiler Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kuruluna ve Türkiye Büyük Millet Meclisinin oturumu yöneten başkanına verilmemiş gibi, bir grup önerisi halinde, Cumhurbaşkanının geriye gönderdiği yasanın, sadece uygun görülmeyen maddelerinin Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda görüşülmesine ilişkin bir öneri, İçtüzüğün 81 inci, Anayasanın 89 uncu maddesine aykırı bir durumdur. Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunun yetkilerini ve Meclis Başkanının yetkilerini gasbetmek, bir grubun yetki alanı içine taşımak anlamını taşır. Bu nedenle, böyle bir önergenin görüşmeye açılması bile hatalıdır; görüşmeye açılmıştır, hiç değilse oylama aşamasında da aynı hata devam etmesin diye söz aldım. FERİT MEVLÜT ASLANOĞLU (Malatya) - Sayın Başkanı tehdit ediyor!.. (CHP sıralarından gürültüler) SALİH KAPUSUZ (Ankara) - Bir şey mi diyorsunuz?!. OYA ARASLI (Devamla) - Değerli arkadaşlarım, Adalet ve Kalkınma Partisinin Grup Başkanvekilleri, bu öneri hazırlanırken ve Danışma Kurulunda görüşme yapılırken, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanının ve Meclis bürokratlarının hazır bulunduklarını ve bunu İçtüzüğe ve Anayasaya aykırı görmediklerini söylüyorlar. Olabilir, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanının ve Başkanvekilinin, bir hususu, İçtüzüğe, Anayasaya aykırı görmemesi mutlak bir karar değildir. Bu konuda gözden kaçabilen birtakım hususlar olacağı göz önünde tutularak, İçtüzükte, milletvekillerine, usul hakkında uyarıda bulunmak, görüşmelere katılmak ve yanlışları işaret etmek imkânı tanınmıştır. İşte ben, bu imkândan yararlanarak, buradaki bu hatayı sizlerin huzurunuza getirmek istiyorum. Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Meclis Başkanı, İçtüzüğün ve Anayasanın kendisine vermiş olduğu haklara sahip olmalıdır diyorum. Bu hata yolu bir kere açılırsa, Türkiye Büyük Millet Meclisi, şu veya bu şekilde başka haklarını da kaybedebilir. Haklarımıza sahip olmak konusunda dikkatli olmalıyız. Hukukun, herhangi bir konuda, usul veya şekil açısından çiğnenmesi açısından herhangi bir fark yoktur. Yöntemde bir hata olmuş, ne olacak diyebilme hakkımız yoktur. Hukuk, her yerde üstünlüğü korunması gereken bir husustur. Hele hele, Anayasasında bir hukuk devleti olduğu yazan bir devlette, her yerde ve özellikle de Türkiye Büyük Millet Meclisinde bu hususa çok büyük bir özen göstermek durumundayız. Değerli arkadaşlarım, üzerinde durmak istediğim ikinci husus, geri gönderilen yasaların görüşme usulüyle ilgili olarak, temel kanunlar meselesini düzenleyen İçtüzüğün 91 inci maddesinde hiçbir açıklık yoktur. Geri gönderilen kanunların bu usulle görüşülebileceğine ilişkin bir düzenleme de yapılmamıştır. Zaten, öyle zannediyorum ki, içinde bulunduğumuz durum da, burada herhangi bir düzenleme, herhangi bir belirlilik olmadığından da, bir ölçüde, tartışma ortamına girmiştir. Değerli arkadaşlarım, bu nedenle, burada alacağımız karar, bir anlamda bir İçtüzük düzenlemesi niteliği taşıyacaktır ve kimse, Anayasa Mahkemesi şekil konusunda böyle bir denetim yapmıyor ki rahatlığına kendini kaptırmasın; şu veya bu şekilde, bu da, Anayasa Mahkemesinin denetim alanına, bu yasayla birlikte, kanımca gidebilecek bir husustur. Değerli arkadaşlarım, şimdi, İçtüzüğümüzün 81 inci maddesinde bir hüküm var, bu işlemlerin nasıl yapılacağına ilişkin. Önce, Başkan oylayacak, tümünü mü görüşeceğiz, yoksa iade edilenleri mi... Hatta, önce gündeme alacağız; birinci işlem gündeme alma, gelen öneri doğrultusunda. İkinci işlem, hangi maddelerinin; tümünün mü, veto edilenlerin mi burada görüşüleceğine ilişkin; ancak, bu hususlar karara bağlandıktan sonra, Danışma Kuruluna, bu mevadın temel kanun olarak görüşülüp görüşülemeyeceğine ilişkin bir öneri götürülebilir ve orada oybirliği sağlanamazsa, buraya grup önerisi olarak bu husus gelebilir. Bunların hepsi, kademe kademe yapılması gereken hususlardır. Bu nedenle, bu önergede hepsini birlikte oylamak da Anayasanın 81 inci maddesine aykırı, 91 inci maddesine aykırı; Anayasanın 89 uncu maddesine, İçtüzüğün 81 inci ve 91 inci maddelerine aykırı bir durumdur. Eğer bu kademelendirmeyi Başkanlık Divanı kendisine gelen grup önerisi doğrultusunda kendi kendine yapmaya kalkışacak olursa, bu da, bir parti grubunun getirdiği öneriyi değiştirmek anlamını taşır ki, Divanın böyle bir yetkisi yoktur ve bu şekilde bize sunulan öneri, bir grup önerisi olma niteliğinde değildir; doğrudan doğruya, Başkanlık Divanının önerisi olmak niteliğini taşır böyle bir işlem. Kendimizi böyle bir hatadan da korumamız gerektiğini düşünüyorum ve böyle bir girişimin -eğer akıldan geçiyorsa- olmaması için, Sayın Divana uyarıda bulunmayı diliyorum. Değerli arkadaşlarım, galiba anlatamıyorum. Olabilir; bazı hususlar karışıktır, bir kerede anlaşılır; bazı hususları anlatabilmek için birkaç kere anlatmak gerekir; ama, 81 inci maddeyi, 89 uncu maddeyi Anayasanın, 91 inci maddeyi dikkatle okuyacak olursanız, o grup önerisinde yazılmış olan maddelerin birinin önce buraya gelip bir grup önerisi olarak, o kabul edildikten sonra diğerlerinin yapılabilmesine İçtüzüğün imkân tanıdığını görürsünüz. Ne var diyebilirsiniz; hepsi birden oylansın, vakit kaybetmeyelim diyebilirsiniz; ama, unutmayın ki, hukuk, vakitten de, düşünebileceğimiz her şeyden de önemlidir. Ufak tefek konularda kurallara uymasak da olur, uymasak ne olur zihniyeti çok daha büyük aykırılıkları gündeme taşımaya kapıyı açmak demektir. Bugün ufağa gözünüzü yumarsanız, onu içinize sindirirseniz, yarın, içinize daha büyük hatalar da, daha büyük yanlışlıklar da sığabilir. (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) BAŞKAN - Toparlayın lütfen. OYA ARASLI (Devamla) - Bizim, Grup olarak, Cumhuriyet Halk Partisi Grubu olarak veya benim kişisel olarak, bu çok önemli yasayı, görüşülmesini geciktirmek gibi bir niyetim yok; ama, hem bu yasayı görüşelim hem de doğru şekilde görüşelim ve Türkiye Büyük Millet Meclisi tutanaklarında, bir usulsüzlüğü başlatan bir Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu olmayalım düşüncem olduğu için bunları dile getirdim. Beni dinlediğiniz için teşekkür ediyorum, saygılar sunuyorum. (CHP sıralarından alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Oya Araslı (CHP, Ankara). “Çalışma saatleri ve konuları hk”. TBMM Genel Kurulu, 108. Birleşim tutanağı, 30 Mayıs 2006. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/oya-arasli-22-2006-05-30-calisma-saatleri-ve-konulari-hk-2 (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.