# Çerkez sürgününe ilişkin gündem dışı konuşması

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 27. Dönem)
- **Konuşmacı:** Pakize Mutlu Aydemir (AK Parti, Balıkesir)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 95. Birleşim
- **Tarih:** 26 Mayıs 2022
- **Gündem:** Çerkez sürgününe ilişkin gündem dışı konuşması
- **Tutanak (TBMM):** https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeGenelKurulKonusmalariDetay?eid=107535
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/pakize-mutlu-aydemir-27-2022-05-26-cerkez-surgunune-iliskin-gundem-disi-konusmasi

> Pakize Mutlu Aydemir (AK Parti), 26 Mayıs 2022 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 95. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: Çerkez sürgününe ilişkin gündem dışı konuşması); konuşma 494 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

PAKİZE MUTLU AYDEMİR (Balıkesir) – Karadeniz en çok Çerkezlere karadır. Göç değil, sürgün ve soykırım.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; hepinizin bildiği gibi, 1862 ve 1864 yılları arası Osmanlı topraklarına zorunlu göçün yoğun olarak yaşandığı yıllardır. Çarlık Rusyasıyla üç yüzyıl boyunca süren savaşlar sonucu, atalarımız Çerkezler, insanlık tarihine kara bir leke olarak geçmiş olan büyük Çerkez sürgünü ve soykırıma tabi tutularak kendi ana yurtlarından koparılmak zorunda bırakılmış ve yaklaşık yüzde 80’i dünyanın dört bir yanına sürgüne gönderilmiştir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 21 Mayıs 1864, dünya Çerkezlerinin soykırımının ve sürgününün simgesidir. Gürcü tarihçisi, Simon Canaşia bölgesi Cubga’da 91 yaşında bir ihtiyarla karşılaşır. “1864’ün Mayısında neler oldu?” diye sorar. İhtiyar hem ağlar hem anlatır. “Deniz kıyısına yedi yıl boyunca vuran insan kemikleri vardı. Kargalar erkek sakallarından ve kadın saçlarından yuvalar kurarlardı. Deniz yedi yıl boyunca karpuz gibi insan kafataslarını fırlatır, kıyıya atardı.” dediğini anlatır. Tarih, denizden fırlayan insan kafataslarını anlatmak zorunda kalan bir tarih olmamalıydı, bundan sonra da olmamalıdır ki bizler Karadeniz’in buz gibi sularına ölü bebeklerini bırakan annelerin torunuyuz. Tıpkı, bugün cansız bedeni sahile vuran Aylan bebeğin fotoğrafı o günleri bizlere tarif edecek en bariz örnek olmuştur.

Bütün bu yaşananlar çerçevesinde, vatan, bayrak ve devlet aşkıyla büyük Türkiye'nin fertleri olan biz Çerkezler, dönemin şartlarında Osmanlı topraklarında ikame edilen ecdadımın yerleştiği toprağa kanını feda etmekten çekinmediği gibi, devletimizin, hür ve bağımsız yaşamanın, inanç özgürlüğünün kıymetini bilerek güçlü bir Türkiye için bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da her türlü katkıyı vermeye ve bu güzel vatanın bölünmez bütünlüğünü korumak adına canımızı feda etmeye hazır olacağız. (AK PARTİ sıralarından alkışlar)

Çerkezler, Plevne Fatihi Osman Paşa, Hamidiye Kahramanı Rauf Orbay, Teşkilat-ı Mahsusa Başkanı Kuşçubaşı Eşref Sencer gibi, yine bu kadim topraklara Çerkezleri kabul eden Sultan Abdülaziz'in 30 Mayıs 1876 tarihinde askerî darbeyle tahttan indirilmesi ve 4 Haziranda şüpheli ölümü üzerine, Abdülaziz'i tahttan indiren darbecilere haddini bildiren Çerkez Hasan ve yine 15 Temmuzun şehit kahramanlarından, sembol isimlerinden biri Erol Olçok ve oğlu Abdullah Olçok gibi bu toprakların güvenliği ve bekası için gerekirse şehit olmayı göze alırlar.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; ortak mirasımız olan kültürel değerler zenginlikleriyle ayrılmaz bir mozaik oluşturmaktadır. Bugün itibarıyla Balıkesir’imizin 81 köyünde 100 bine yakın Çerkez kardeşimizle kültürel faaliyetlerimizi sürdürmekteyiz. Bu değerleri ülkemizden uluslararası alana taşıyan Balıkesir'deki Orhanlı Çerkes Kültür Derneğiyle, kültürel diyaloğun Türkiye ve uluslararası alanda etkileşimi ve bağların kuvvetlenmesi adına, 2016, 2018 ve 2019 yıllarında, Kafkasya başta olmak üzere dünyanın dört bir yanından misafir ettiğimiz Kafkas ekipleriyle 20 binin üzerinde katılım gerçekleştirdik ve festivaller yaptık.

Çerkesya’nın bağımsızlığı için tüm ömrünü savaş meydanlarında geçiren, bağımsız bir federe devlet olan Çerkesya’nın son lideri, Devlet Başkanı Hacı Giranduk Berzeg, yüz binlerce Çerkez’le vatanı terk etmek zorunda kalmış, Balıkesir’in Bandırma ilçesine yerleşmiş ve 1880 yılında burada vefat etmiştir. Bugün daimî istirahatgâhı olan Manyas Tepecik köyü mezarlığında yatan Berzeg’in mezarlığının Çerkezler için bir değere dönüştürülmesi adına Balıkesir Büyükşehir Belediyemizle çalışmalarımızı tamamlamış bulunuyoruz. 11 Haziranda açılışını gerçekleştireceğimiz anma programımıza bir Çerkez olarak tüm Çerkez kardeşlerimi buradan Balıkesir’ime davet ediyor, Büyükşehir Belediye Başkanımız Sayın Yücel Yılmaz’a teşekkürlerimi sunuyorum.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Pakize Mutlu Aydemir (AK Parti, Balıkesir). “Çerkez sürgününe ilişkin gündem dışı konuşması”. TBMM Genel Kurulu, 95. Birleşim tutanağı, 26 Mayıs 2022. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/pakize-mutlu-aydemir-27-2022-05-26-cerkez-surgunune-iliskin-gundem-disi-konusmasi (erişim: 28 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeGenelKurulKonusmalariDetay?eid=107535

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.