# 2006 merkezi yönetim bütçe kan.tas.(tbmm,rtük,cumhurbaşkanlığı,sayıştay,anayasa mahkemesi)birinci tur - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Ramazan Can (AK Parti, Kırıkkale) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 32. Birleşim - **Tarih:** 15 Aralık 2005 - **Gündem:** 2006 MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE KAN.TAS.(TBMM,RTÜK,CUMHURBAŞKANLIĞI,SAYIŞTAY,ANAYASA MAHKEMESİ)BİRİNCİ TUR - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ramazan-can-22-2005-12-15-2006-merkezi-yonetim-butce-kan-tas-tbmm-rtuk-cumhurbaskanligi-sayista > Ramazan Can (AK Parti), 15 Aralık 2005 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 32. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: 2006 MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE KAN.TAS.(TBMM,RTÜK,CUMHURBAŞKANLIĞI,SAYIŞTAY,ANAYASA MAHKEMESİ)BİRİNCİ TUR); konuşma 895 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) AK PARTİ GRUBU ADINA RAMAZAN CAN (Kırıkkale)- Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Sayıştay Başkanlığı bütçesi üzerinde söz almış bulunuyorum; bu vesileyle hepinizi saygıyla selamlıyorum. Sayın milletvekilleri, Sayıştayın tarihine baktığımızda, kuruluşuyla, Osmanlı İmparatorluğunda girişilen yenilik hareketleri arasında sıkı bir bağ mevcuttur. Malum olduğu üzere, 1839 Gülhane Hattı Hümayunu ile 1856 Islahat Fermanıyla girişilen yenilik hareketlerinin temelini idarî ve malî reformlar oluşturmaktadır. Malî olanları ise, devletin gelir ve giderlerinin Batılı anlamda ıslahı ve bir disiplin altına alınmasıyla ilgilidir. İmparatorluğun kuruluşundan beri görülen odur ki, devlet hazinesi ciddî manada açık vermektedir. Denetim süzgecinden geçmeyen hazine, alınan tedbirler gerçek bir sonuç vermediğinden iflasa sürüklenmiştir. Modern devletler bu çıkmazı, içlerinde oluşturdukları, mazisi çok eskilere dayalı sayıştaylar vasıtasıyla aşmışlardır. Devlet, gelir toplama ve harcama yetkisini kullanırken bu yetkinin kaynağını millî iradeye hesap verme gereğini duymuş, bunu da bağımsız sayıştaylara bırakmıştır. Böylece, yasama, yürütme ve yargı güçleri dışında ve genelde parlamentolar adına görev yapan bağımsız sayıştaylar devlet hayatındaki yerini almıştır. Aynı zamanda, Sayıştayın faaliyeti, diğer yandan kazaî bir faaliyettir. Bu manada Sayıştay, bir mahkeme olarak da değerlendirilebilir. İşte, bizde bunun ilk örneğini, 1862 tarihinde Divanı Âlii Muhasebe adı altında kurulan bugünkü Sayıştayımız teşkil etmektedir. Padişah Sultan Abdülaziz'in talimatlarıyla kurulan Türk Sayıştayının Kurucu Başkanı Ahmet Vefik Paşadır. Bilahara, yani, Türkiye Cumhuriyeti Devleti kurulduktan sonra 1924, 1961 ve 1982 Anayasalarında yer alan Sayıştayımız, anayasal statüsünü bugüne kadar koruyagelmiştir. Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; netice itibariyle Sayıştay, esas itibariyle bir anayasal teşkilat olup, millî egemenlik ilkesini benimseyen ülkelerde, milletin bütçe ve malî imkânlar üzerinde etkili bir denetim icra edebilmesi, bu teşkilat sayesinde mümkün olabilmektedir. Sayıştayın bugün için en esaslı görevi, Türkiye Büyük Millet Meclisi adına devletin bütçesini denetlemektir, bu bütçelerin uygulamasını denetlemektir. Sayıştayın denetimi idarî bir mahiyette kalmaz, aynı zamanda, kazaî bir niteliği de haizdir. O halde, Sayıştayın yönetim ve hiyerarşi içerisinde bir yeri yoktur. Sayıştay, icra ve idare uzvundan tamamen bağımsız olup, devletin gelirlerinin harcanmasını Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemekle görevlidir. Bu bakımdan bağımsız olup Meclise de bağımlı değildir, istisnalar baki olmak üzere. Sayıştayın yetki alanına giren konularda verdiği yargı kararlarına karşı da herhangi bir itiraz yoluna müracaat vuku olamaz. Hulasa ve netice olarak, bir yüksek malî denetim kurulu olarak Sayıştay, yasama, yürütme ve yargı erklerinin emir, talimat ve tesir sahası dışında bağımsız bir anayasal kuruluştur. Denetimde amaç, harcamaların şeffaf olması ve her kurumun hesap verebilmesidir. Bu hesabın da, Meclis adına Sayıştay tarafından verilmesi gerekir. Anayasamızın 160 ıncı maddesi Sayıştayı, genel ve katma bütçeli dairelerin bütün gelir ve giderleri ile mallarını Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemek ve sorumluların hesap ve işlemlerini kesin hükme bağlamak, kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve hükme bağlama işlerini yapmakla görevlendirilmiştir. Ayrıca, Yüce Meclisimiz, Anayasada yapılan değişiklikle "Türk Silahlı Kuvvetlerinin elinde bulunan devlet mallarının Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlenmesi usulleri, millî savunma hizmetlerinin gerektirdiği gizlilik esaslarına uygun olarak kanunla düzenlenir" hükmünü eklemiştir. Ayrıca, 5018 sayılı Kanunla, Sayıştayın, dolayısıyla, Türkiye Büyük Millet Meclisinin denetim kapsamı genişlemiştir; genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin, özel bütçe kapsamındaki idarelerin, düzenleyici ve denetleyici kurumların, sosyal güvenlik kurumlarının, mahallî idarelerin Sayıştay tarafından denetlenmesi öngörülmüştür. Bütün dünyada parlamentolar adına kamu kaynaklarının denetimi ve gözetimi görevini icra eden sayıştaylar kamusal hesap vermenin, sorumluluğun ve şeffaflığın tam anlamıyla gerçekleştirilmesinde önemli işlevler üstlenmiştir. Sayıştaylar ayrıca günümüzde demokrasinin önemli güvencelerinden biri kabul edilmektedir. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Meclis, son değişiklikle Sayıştayın, dolayısıyla, Meclisin denetim alanını genişletmiştir; merkezî yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idarelerinin, sosyal güvenlik kurumlarının ve mahallî idarelerin denetimini anayasal teminat altına alarak, yolsuzluk alanını daraltarak, hayırlı bir işe imza atmıştır. Bütün dünyada klasik denetimin yanı sıra, çağdaş denetim türü olarak uygulanan performans denetimiyle, genel hatlarıyla, kamu kaynaklarının ne derece etkin, verimli ve tutumlu kullanıldığı hakkında Meclise tarafsız, objektif bilgi vermek gerekir. Bunun uygulanması için Meclise arz edilen teklifin kanunlaşması gerekiyor. Teklifin kanunlaşması halinde performans denetimi de kurumsallaştırılmış olacaktır. Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; Sayıştayın raporlarının hangi işleme tabi tutulacağı konusunda Meclis İçtüzüğünde herhangi bir düzenleme yoktur. Bu düzenlemenin yapılması zarurettir. Öte yandan, Sayıştaya 4963 sayılı Kanunla, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanının talebi üzerine -talep, ihtisas ve araştırma komisyonları kararlarına binaen talep edilen konuyla sınırlı kalmak kaydıyla- denetim yetkisi dışındaki kuruluşların da hesap ve işlemlerini denetlemek yetkisi verilmiştir. Bu manada, Sayıştayın denetleme yetkisi alabildiğince genişlemiş, netice olarak, harcamalarda şeffaflık ve denetim, hesap verebilmek demokrasimizi de güçlendirmiştir. Arz ve izah ettiğimiz üzere, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Sayıştay için gerekli yasal düzenlemeleri yapmaktadır. Ankara'nın en güzel yerinde muhteşem binası ve imkânlarıyla donatılan Sayıştayımızdan, Türk Milleti adına biz de, denetim yetkisi dahilinde, azamî gayretle kurumlarda yolsuzluğu ve istismarı, suiistimali denetlemesini ve bitirmesini talep ediyoruz. Ayrıca, son zamanlarda saygın birilerinin, kendilerini, anayasal sınırları ihlal eden ayrıcalık talebiyle, toplu nümayişle, basın toplantısı yaparak kaynağını Anayasadan almayan yetkiyle bağımsız yargıya müdahalede bulunmaları, daha da ileriye giderek bu tavırlarına destek arayışlarına girmeleri, kapılar yüzlerine kapanırken Cumhuriyet Halk Partisinden gelen destek ve talihsiz bir şekilde Sayın Cumhurbaşkanının, birkısım milletvekillerine bile çok gördüğü Çankaya'yı, saygın birilerine, örf ve teamüle aykırı bir biçimde açarak yargıya gözdağı vermeleri karşısında âcizane ben de bir milletvekili olarak bağımsız yüksek yargı organları, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Sayıştaydan bağımsız yargı adına açıklama temenni ettim. Belki de temennime neden olan, üzerlerine elzem olmayan her konuda açıklama yapan bu kurumların yargıya müdahale konusunda açıklama yapmamalarının zaruret olmasıdır. Sayın Muharrem Kılıç'ın, yargının bağımsız olmadığı beyanına kısmen katılmakla birlikte, kendisine soruyorum: Sayın Kılıç, yargının bağımsız olmasını gerçekten samimî olarak zatıâliniz ve Cumhuriyet Halk Partisi istiyorsa, Cumhuriyet Halk Partisi komisyonunun duruşma sırasında ve arifesinde Van'da ne işi var diye soruyorum diyor, bütçenin hayırlı olması temennisiyle, hepinizi saygıyla selamlıyorum. (AK Parti sıralarından alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Ramazan Can (AK Parti, Kırıkkale). “2006 merkezi yönetim bütçe kan.tas.(tbmm,rtük,cumhurbaşkanlığı,sayıştay,anayasa mahkemesi)birinci tur”. TBMM Genel Kurulu, 32. Birleşim tutanağı, 15 Aralık 2005. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ramazan-can-22-2005-12-15-2006-merkezi-yonetim-butce-kan-tas-tbmm-rtuk-cumhurbaskanligi-sayista (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.