# Türkiye cumhuriyeti hükümeti ile tacikistan cumhuriyeti hükümeti arasında türk işbirliği ve kalkınma idaresi başkanlığı program koordinasyon ofisinin faaliyetine ilişkin anlaşma hakkında (s.s.403) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem) - **Konuşmacı:** Reşat Doğru (MHP, Tokat) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 24. Birleşim - **Tarih:** 1 Aralık 2009 - **Gündem:** TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ İLE TACİKİSTAN CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ ARASINDA TÜRK İŞBİRLİĞİ VE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI PROGRAM KOORDİNASYON OFİSİNİN FAALİYETİNE İLİŞKİN ANLAŞMA HAKKINDA (S.S.403) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/resat-dogru-23-2009-12-01-turkiye-cumhuriyeti-hukumeti-ile-tacikistan-cumhuriyeti-hukumeti-arasi > Reşat Doğru (MHP), 1 Aralık 2009 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 24. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ İLE TACİKİSTAN CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ ARASINDA TÜRK İŞBİRLİĞİ VE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI PROGRAM KOORDİNASYON OFİSİNİN FAALİYETİNE İLİŞKİN ANLAŞMA HAKKINDA (S.S.403)); konuşma 658 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) REŞAT DOĞRU (Tokat) – Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; Türkiye ve Türk dünyası ile ilişkiler konusunda söz almış bulunuyorum. Yüce Meclisi en derin saygılarımla selamlıyorum. Cumhuriyetin kuruluşundan sonra Büyük Atatürk’ün, sonrasında Türk dünyasının lideri Alparslan Türkeş’in ısrarla sahiplendikleri "Türkiye'nin dışında da Türkler vardır. Onlara sahip çıkmaya hazırlıklı olmalıyız." sözleri 90’lı yılların başında önümüze çıkmıştır. 1990’lı yılların başında Sovyetler Birliği’nin, bilahare Yugoslavya'nın dağılmasıyla beraber Adriyatik'ten Çin Seddi’ne kadar oluşan yeni bir dünya kurulmuştur; bu dünyanın adı “Türk Dünyası”dır. Lefkoşa, Kerkük, Kabil'den Ulan Batur’a, Astana, Kazan, Kırım'dan Kosova'ya kadar geniş coğrafya Türkiye'nin ilgi alanına girmiştir. Türkiye Cumhuriyeti devleti, Türk dünyası ile ilişkilerini geliştirmek ve yardım faaliyetlerinde bulunmak için, Türk dünyasından sorumlu devlet bakanlığı kurmuş, bilahare bu çalışmaları koordine etmek üzere Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığını oluşturmuştur. “TİKA” dediğimiz bu kuruluş, kurulduğu günden 2002 yılı sonuna kadar, Türk cumhuriyetlerinde çok önemli faaliyetlerde ve projelerde bulunmuştur ancak Sayın Başbakan önce “Kürt açılımı” sonra “demokratik açılım” denilen, ülkemiz için yanlış olan proje ile ilgili Meclisteki görüşmelerde ve partisinin Kızılcahamam toplantısında “Türk dünyasında bizim iktidarımıza kadar hiçbir iş yapılmadı.” demiştir. Unutulmamalıdır ki AKP İktidarının ilk icraatlarından biri Türk dünyasından sorumlu bakanlığı kaldırmak olmuştur. Hoca Ahmet Yesevi Türbesi restorasyonu 20 Ekim 2000 tarihinde Türkistan şehrinin 1500’üncü kuruluş yıl dönümünde bitirilmiş, Cumhurbaşkanımız Ahmet Necdet Sezer ve Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev tarafından açılışı yapılmıştır. Yani konuşması esnasında söylediği Ahmet Yesevi Türbesi bizim zamanımızda bitirilmiştir. Moğolistan'daki Orhun Anıtları Projesi 1997 yılında başlamış, 2002 yılı sonuna kadar arkeolojik kazının yüzde 90’ı bitirilmiştir ve beraberinde de, orada -Altın Adam Heykelleri başta olmak üzere- çok önemli eserler bulunmuştur ancak mevcut olan yol asfaltını sadece kendileri yapmışlardır. Şu anda, o yolun kalmamış olduğu, neredeyse kullanılamayacak konumda olduğu da bilinmektedir. Kosova'daki Fatih Sultan Mehmet Kırık Camisi restorasyonu tamamlanıp 2002 yılında tarafımızdan açılmıştır. Sultan Sencer Türbesi restorasyonu Milliyetçi Hareket Partisi Genel Başkanı Sayın Devlet Bahçeli'nin Türkmenistan ziyaretinde gündeme gelmişti. 3 milyon dolar civarında para harcanarak inşaat başlatılmıştır. Parası verilen restorasyon, daha sonraki dönemde, 59’uncu Hükûmet zamanında açılmıştır. Türk Dünyasında 2002 yılı sonuna kadar yapılan faaliyetlere şöyle bir göz gezdirmek istiyorum: Kırgızistan’da Manas, Kazakistan’da Ahmet Yesevi Üniversitesi; Moğolistan Türk Anıtları Projesi ve Müzesi’nin oluşturulması, Hoca Ahmet Yesevi Türbesi ve Külliyesi restorasyonu, Kırım Türklerini Konut Edindirme Projesi, Gagauz Yeri İçme Suyu Projesi, Balkanlarda gerçekleştirilen uygulama ve restorasyon projeleri, Tacikistan'da Şehirlere Su Getirme Projesi; Azerbaycan'da Haçmaz Bölgesine Numune Tarım Çiftlikleri ve Yaygın Çiftçi Eğitim Projesi, Kırgızistan Bişkek'te numune KOBİ yatırımları; TÜRKSOY gibi çok önemli kültürel faaliyetlerin takip edileceği güzel bir örgütün kurulması ve Türkoloji Projesi gibi çok sayıda proje sayılabilir ve bunların yanında da en önemli projelerden birisi olan Büyük Öğrenci Projesi’ni sayabiliriz. Bu projelerin hepsi büyük ve etkili projeler olmuşlardır. 2002 yılı sonundan itibaren AKP İktidarında etkili projeler ortaya konulmamış, eski projelerin bir kısmı takip edilmiştir. Bağımsızlığını kazanan Türk cumhuriyetleri yanında Orta Asya, Balkanlar, Orta Doğu, Kafkasya bölgelerindeki soydaşlarımız karşımıza gelmişlerdir. Bağımsızlık sonucu Türk dünyasıyla her alanda ilişkiler başlatılmıştır. Türkiye Cumhuriyeti hükûmetleri oralara çok büyük ilgi göstermiş, çok önemli projeleri de ortaya koymuştur. Büyük Öğrenci Projesi ile Türk dünyasının her yerinden öğrenciler getirilmiş, lisans, master ve doktora yapma imkânı sağlanmıştır. Bunun yanında Türk dünyasının önderlerinden Ahmet Yesevi Külliyesi her yönüyle mükemmel bir hâle getirilmiş, restore edilmiş ve açılmıştır. Ayrıca Ahmet Yesevi Üniversitesi Kazakistan’da, Manas Üniversitesi Kırgızistan’da kurulmuş ve Türk dünyası öğrencilerine yeni imkânlar sağlamıştır. (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) BAŞKAN – Buyurun Sayın Doğru, konuşmanızı tamamlayınız. REŞAT DOĞRU (Devamla) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; TİKA kuruluşu tabii, yapılan faaliyetlerin en önderlerinin başında gelmektedir ancak TİKA kuruluşu, kuruluş amacının tamamen dışına çıkarak Güney Afrika başta olmak üzere Orta Doğu'ya açılmıştır. Hâlbuki bu kuruluşun kurulmasının esas amaçlarının başında Türk dünyası ile ilgili ilişkilerin geliştirilmesi ve Türk coğrafyasına yapılması gereken hizmetler ile ilgilidir. Tabii, oralara da yardımlar yapılmalı, yapılması gerek. “Yapılmasın” demiyoruz ama esas, asli görevini de mutlaka hiçbir zaman unutmamalıdır. Sayın milletvekilleri, “Ne Mutlu Türküm Diyene!” tabirini göğsümüz kabararak söylemeliyiz. Dilde, işte, fikirde iş birliği ve beraberinde “Türk Birliği” fikri gerçekleşmelidir. “Türkiye Cumhuriyeti’nin temeli, Türk kahramanlığı ve yüksek Türk kültürüdür.” diyor, yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum. (MHP sıralarından alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Reşat Doğru (MHP, Tokat). “Türkiye cumhuriyeti hükümeti ile tacikistan cumhuriyeti hükümeti arasında türk işbirliği ve kalkınma idaresi başkanlığı program koordinasyon ofisinin faaliyetine ilişkin anlaşma hakkında (s.s.403)”. TBMM Genel Kurulu, 24. Birleşim tutanağı, 1 Aralık 2009. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/resat-dogru-23-2009-12-01-turkiye-cumhuriyeti-hukumeti-ile-tacikistan-cumhuriyeti-hukumeti-arasi (erişim: 29 Ekim 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.