# 2005 mali yılı bütçe kanun tas. (3 üncü tur görüşmelerinde ) gümrük müsteşarlığı,sosyal hizm.ve çocuk esirgeme kur.gen.müdürlüğü,diyanet işleri başkanlığı - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Sabri Varan (AK Parti, Gümüşhane) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 36. Birleşim - **Tarih:** 21 Aralık 2004 - **Gündem:** 2005 MALİ YILI BÜTÇE KANUN TAS. (3 ÜNCÜ TUR GÖRÜŞMELERİNDE ) GÜMRÜK MÜSTEŞARLIĞI,SOSYAL HİZM.VE ÇOCUK ESİRGEME KUR.GEN.MÜDÜRLÜĞÜ,DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/sabri-varan-22-2004-12-21-2005-mali-yili-butce-kanun-tas-3-uncu-tur-gorusmelerinde-gumruk-mu > Sabri Varan (AK Parti), 21 Aralık 2004 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 36. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: 2005 MALİ YILI BÜTÇE KANUN TAS. (3 ÜNCÜ TUR GÖRÜŞMELERİNDE ) GÜMRÜK MÜSTEŞARLIĞI,SOSYAL HİZM.VE ÇOCUK ESİRGEME KUR.GEN.MÜDÜRLÜĞÜ,DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI); konuşma 876 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) SABRİ VARAN (Gümüşhane) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu bütçesi hakkında söz almış bulunuyorum; hepinizi saygıyla selamlıyorum. Değerli milletvekilleri, günümüzde toplumların medeniyet seviyeleri artık sadece bilim ve teknolojide kat ettikleri mesafeyle ölçülmüyor, büyük ölçekli şirketlerin kıymetli bilançolarına bakılarak değerlendirilmiyor. Devletler de, şirketler de kendilerini toplumuna karşı sosyal konularda sorumlu buluyor ve sosyal hizmetlere ağırlık verecek projelere fon ayırıyorlar. Sosyal sorumluluk projeleri hem milletlerin dünya nezdindeki imajına hem de şirketlerin tüketici gözündeki imajına olumlu katkıda bulunuyor. Geçmişiyle her zaman öğündüğümüz milletimizin tarihinde de sosyal hizmet amaçlı müesseseler kurulmuştur. Ulu Önder Atatürk'ün söylediği gibi, cumhuriyet dönemi de bu manada dolu dolu geçirilmiştir. Zira "cumhuriyet kimsesizlerin kimsesidir" sözü Ulu Öndere aittir. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri, şimdi de müsaade ederseniz sosyal hizmetlerin tarihçesi hakkında genel bilgileri başlıklar altında izah etmek istiyorum. Ülkemizde sosyal hizmetlerin cumhuriyet öncesine dayanan köklü bir geçmişi bulunmaktadır. Türk toplumlarında İslamiyet öncesi ve İslamiyet sonrası sosyal yardımlaşmanın güzel örnekleri olduğu hepimiz tarafından bilinmektedir. Osmanlı İmparatorluğu döneminde yoksul, dul, yetim, kimsesiz ve sakatlara yönelik sosyal yardım hizmetleri vakıflar, loncalar, hayratlar gibi geleneksel kurumlar aracılığıyla, gelenek ve göreneklerimizle bağlantılı bir biçimde sürdürülmüştür. Avarız ve müessesatı hayriye adını taşıyan kurumlar muhtaç kişilere sosyal yardımları organize edici görevleri de üstlenmiştir. Geçmiş dönemlerde yürütülen sosyal hizmet çalışmalarından biraz örnek vermek istiyorum. Fatih Sultan Mehmet Han Vakfiyesinde şöyle bir cümle vardır: "İmaretten, dul kalmış saliha hanımlar için yemek verilip, namus ve iffetlerinin muhafaza edilmesi." Yine Yavuz Sultan Selim Hanın, her gün iyi cins undan 100 ekmek pişirilip fakir halka dağıtılması talimatlarını, fermanlarını biliyoruz. Emir Buharî Hazretleri Türbesi civarında yetim çocukların okuması veya okutulması için yaptırılan okulun her türlü masrafının görülmesi de Bursa'da İbrahim Bey Kızı Hatice Hatun Vakfının vakfiyesinde vardır. Yine Manisalı Çakıroğlu Mehmet bin Hasan bin Mehmet Vakfı ve benzer vakıflarda da, sosyal hizmetlerle alakalı talimatlar bulunmaktadır. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 1915'te, savaşlarda yakınlarını kaybetmiş çocukların korunmaları ve yetiştirilmesi amacıyla darüleytamlar, yani yetiştirme yurtları kurulmuştur. Sosyal hizmetlerle ilgili çalışmalara millî mücadelenin sürdüğü Kurtuluş Savaşı döneminde de devam edilmiştir. İstanbul Himayei Etfal Cemiyeti 6 Mart 1917'de kurulmuştur. Himayei Etfal Cemiyeti, ülkemizde de birçok sosyal hizmet çalışmasına imza atmıştır. Bu cemiyetin Ankara merkezi 1921'de Mustafa Kemal Atatürk'ün himayelerinde, bir grup hamiyetperver devlet erkânı ve gönüllüler tarafından kurulmuştur. Daha sonra, 1935 yılında cemiyetin adı Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumu olarak değiştirilmiştir. Çocuk Esirgeme Kurumu, 1983 yılında çıkan 2828 sayılı Kanunla Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu adını alarak, bugün Başbakanlığa bağlı bir kurum olarak hizmetlerini yürütmektedir. Bu kanunla, Türkiye'deki farklı kuruluşların sorumluluğunda bulunan sosyal hizmetler bir çatı altında toplanmıştır. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununa, 1988 yılında bir ek yapılarak, bu yurtlarda yetiştirilen her evladımızdan binde 1'inin kamu kurum ve kuruluşlarına yerleştirilip iş sahibi olmaları sağlanmıştır. İstihdam konusu, gerçekten, yetiştirme yurdunda yetişenler için çok önemli ve ivedilikle çözülmesi gereken bir konudur. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; toplumumuzda kanayan bir yarayı, yani hepimizin ortak derdi olan, uyuşturucu kullanan, yaz kış sokaklarda, köprü altlarında, harabelerde yaşayan, ümidini kaybetmiş, yüzü solmuş, benzi sararmış çocuklarımızı da unutmamamız lazım geldiğini buradan hatırlatmak isterim. Kapkaç olaylarındaki artış göz önüne alınırsa, sokak çocuklarına gerekli yardım eli uzatılmayınca, ne denli sosyal endikasyonların meydana çıkacağına, en bariz örneği oluşturduklarını görüyoruz. Her gün yüzlerce kapkaç olayına şahit oluyoruz ki, bu, İstanbul İlimiz için günde 300 olay olarak ifade edilmektedir. Yoksulluğun, aileiçi geçimsizliklerin, plansız kentleşme ve duyarsızlığın sonucu olarak karşımıza çıkan kapkaççılar, uyuşturucu bağımlısı, balici, bahtsız çocuklar, sadece ailelerinin değil, toplumumuzun da ortak sorunudur. Bu sorunun çözümü de, şüphesiz, iktidar ve muhalefetiyle hepimizin ortak çalışmalarıyla gerçekleşecektir. Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumumuz, sosyal patlamaya karşı bir sigortadır. Koruyucu ve eğitici hizmetler konsepti yaygınlaştırılmalıdır. Fakir ailelere yardım miktarı artırılarak çocukların ailelerinin yanında yetişmeleri temin edilmelidir. Hükümetimiz, bu konuda aynî ve nakdî yardım yapan hayırseverlere yüzde 100 vergi muafiyeti sağlanmasını da gerçekleştirmiştir. Değerli arkadaşlar, bir sosyal konu da radyo ve televizyonlarımızda bu kurumlarla ilgili çıkan denetimsiz yayınlardır. Buradan RTÜK Başkanlığına yeniden hem hatırlatmak hem de uyarmak istiyorum. Bu kurumlarımızla ilgili televizyonlarda yayınlanan programları izleyen hiçbirimiz bir yakınımızın bu yurtlarda barınmasını arzu etmemektedir. Bu vesileyle de bu tür yayınların önceden denetlenmesi ve hepimize örnek olacak "Deniz Feneri" ve "Kimse Yok mu" formatındaki programların sayısının çoğaltılması gerektiğini söylüyorum. Anayasamızın 61 inci maddesinde vurgu yapıldığı gibi, devlet, korunmaya muhtaç çocukları topluma kazandırma çalışmaları yapar, yaşlılarını ve özürlülerini korur. Sosyal Hizmetler Kurumumuz da, işte, Anayasanın 2 nci ve 61 inci maddelerinde vurgulanan bu görevlerini ifa etmeye çalışıyor. Sokak çocukları, korunmaya muhtaç çocuklar, yaşlı ve kimsesizler için yapılacak hizmetler, ülkemizdeki sıkıntıları azaltacaktır. Her şeyden önce, devlet ve toplum tarafından gösterilecek ilgi ve şefkat ve bunun devamında gerekli bilimsel çalışma, kurumsal uygulama ve faaliyetler meselenin çözümünde önemli bir rol oynayacaktır. Kendisine sahip çıkılan yaşlı, genç ve kimsesizler, topluma kazandırılan ve kendisine güvenen, kendisini toplumun bir parçası sayan bireyler olarak karşımıza çıkacaktır. Aksi halde, bu kişilerin birer suçlu ve topluma zarar veren kişiler olarak yarın karşımıza çıkmayacağına kim garanti verebilir? Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; SHÇEK, gerçekten, Türkiye'nin en kalabalık ailelerinden birisidir. Bir aile düşünün ki, aile nüfusu 317 000'dir. Takdir edersiniz ki, böyle bir aileyi idare etmek, yönetmek çok kolay bir iş değildir. Bunun için ihtiyaç olan meslek elemanı -psikolog, sosyal hizmet uzmanı, çocuk gelişimcisi, bakıcı anne- halen eksik ve yetersizdir. Kurum kayıtlarına göz attığımızda şunu görüyoruz: Yaklaşık 4 000 çocuğumuz yurtlarda barınıyor; ama, 4 000'e yakın çocuğumuz da yurtlara yerleşmek için sıra bekliyor. (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) --- **Kaynak gösterme:** Sabri Varan (AK Parti, Gümüşhane). “2005 mali yılı bütçe kanun tas. (3 üncü tur görüşmelerinde ) gümrük müsteşarlığı,sosyal hizm.ve çocuk esirgeme kur.gen.müdürlüğü,diyanet işleri başkanlığı”. TBMM Genel Kurulu, 36. Birleşim tutanağı, 21 Aralık 2004. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/sabri-varan-22-2004-12-21-2005-mali-yili-butce-kanun-tas-3-uncu-tur-gorusmelerinde-gumruk-mu (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.