# Ankara milletvekili haluk ipek'in; seçimlerin temel hükümleri ve seçmen kütükleri hakkında kanun ile milletvekili seçimi kanununda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi ile kastamonu milletvekili mehmet serdaroğlu ve 18 milletvekilinin; afyonkarahisar milletvekili halil ünlütepe ve denizli milletvekili ali rıza ertemür'ün; denizli milletvekili hasan erçelebi ve 10 milletvekilinin; diyarbakır milletvekili gültan kışanak ve 19 milletvekilinin; şırnak milletvekili sevahir bayındır'ın; milliyetçi hareket partisi grup başkanvekilleri izmir milletvekili oktay vural ve mersin milletvekili mehmet şandır'ın; tunceli milletvekili kamer genç'in; denizli milletvekili hasan erçelebi ve 5 milletvekilinin benzer mahiyetteki kanun teklifleri (s.s.:490) (*) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem) - **Konuşmacı:** Sebahat Tuncel (İstanbul) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 82. Birleşim - **Tarih:** 6 Nisan 2010 - **Gündem:** ANKARA MİLLETVEKİLİ HALUK İPEK'İN; SEÇİMLERİN TEMEL HÜKÜMLERİ VE SEÇMEN KÜTÜKLERİ HAKKINDA KANUN İLE MİLLETVEKİLİ SEÇİMİ KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ İLE KASTAMONU MİLLETVEKİLİ MEHMET SERDAROĞLU VE 18 MİLLETVEKİLİNİN; AFYONKARAHİSAR MİLLETVEKİLİ HALİL ÜNLÜTEPE VE DENİZLİ MİLLETVEKİLİ ALİ RIZA ERTEMÜR'ÜN; DENİZLİ MİLLETVEKİLİ HASAN ERÇELEBİ VE 10 MİLLETVEKİLİNİN; DİYARBAKIR MİLLETVEKİLİ GÜLTAN KIŞANAK VE 19 MİLLETVEKİLİNİN; ŞIRNAK MİLLETVEKİLİ SEVAHİR BAYINDIR'IN; MİLLİYETÇİ HAREKET PARTİSİ GRUP BAŞKANVEKİLLERİ İZMİR MİLLETVEKİLİ OKTAY VURAL VE MERSİN MİLLETVEKİLİ MEHMET ŞANDIR'IN; TUNCELİ MİLLETVEKİLİ KAMER GENÇ'İN; DENİZLİ MİLLETVEKİLİ HASAN ERÇELEBİ VE 5 MİLLETVEKİLİNİN BENZER MAHİYETTEKİ KANUN TEKLİFLERİ (S.S.:490) (*) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/sebahat-tuncel-23-2010-04-06-ankara-milletvekili-haluk-ipek-in-secimlerin-temel-hukumleri-ve-secme-2 > Sebahat Tuncel, 6 Nisan 2010 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 82. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: ANKARA MİLLETVEKİLİ HALUK İPEK'İN; SEÇİMLERİN TEMEL HÜKÜMLERİ VE SEÇMEN KÜTÜKLERİ HAKKINDA KANUN İLE MİLLETVEKİLİ SEÇİMİ KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ İLE KASTAMONU MİLLETVEKİLİ MEHMET SERDAROĞLU VE 18 MİLLETVEKİLİNİN; AFYONKARAHİSAR MİLLETVEKİLİ HALİL ÜNLÜTEPE VE DENİZLİ MİLLETVEKİLİ ALİ RIZA ERTEMÜR'ÜN; DENİZLİ MİLLETVEKİLİ HASAN ERÇELEBİ VE 10 MİLLETVEKİLİNİN; DİYARBAKIR MİLLETVEKİLİ GÜLTAN KIŞANAK VE 19 MİLLETVEKİLİNİN; ŞIRNAK MİLLETVEKİLİ SEVAHİR BAYINDIR'IN; MİLLİYETÇİ HAREKET PARTİSİ GRUP BAŞKANVEKİLLERİ İZMİR MİLLETVEKİLİ OKTAY VURAL VE MERSİN MİLLETVEKİLİ MEHMET ŞANDIR'IN; TUNCELİ MİLLETVEKİLİ KAMER GENÇ'İN; DENİZLİ MİLLETVEKİLİ HASAN ERÇELEBİ VE 5 MİLLETVEKİLİNİN BENZER MAHİYETTEKİ KANUN TEKLİFLERİ (S.S.:490) (*)); konuşma 587 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) SEBAHAT TUNCEL (İstanbul) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 490 sıra sayılı yasanın 5’inci maddesi üzerine verdiğimiz değişiklik önerisi üzerine söz almış bulunmaktayım. Hepinizi saygıyla selamlıyorum. Bu maddede basın, iletişim araçları ve İnternet’te propaganda üzerine değişiklik tartışılıyor ancak burada önemli olan şey siyasi partilerin, aslında, aldıkları oyun bir şekilde Parlamentoya yansıması, temsilde adalet meselesi önemli. Yoksa burada tartıştığımız Siyasi Partiler Yasası’nın ya da seçimle ilgili değişiklikler… Ne kadar değişiklik yaparsak yapalım eğer bu adalet sağlanmadığı sürece hiçbir anlamı olmayacaktır. Birilerinin kendi iktidarını korumak için dayattığı yüzde 10 seçim barajı tam da bu temsilde adaletin önüne engeldir. Öncelikle bu Parlamentonun aslında Türkiye’nin önünde büyük bir sorumluluk olarak duran ve halkın iradesinin Parlamentoya yansımasına engel olan bu yüzde 10’luk seçim barajı için çalışması, bunun kaldırılması için çalışması gerekirdi ama ne yazık ki biz bazı yasal düzenlemeler, propaganda üzerindeki düzenlemeler üzerine çalışıyoruz. Ben bazı örnekler vermek istiyorum, Türkiye sonuçta Avrupa Birliğine aday ülke ve Avrupa Birliği konusunda bazı ev ödevleri yapmaya çalışıyor. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin Ek 1 No.lu Protokolü “Serbest Seçim Hakkı” başlıklı 3’üncü maddesi, protokole taraf ülkelerin -ki Türkiye bu protokole taraftır- yasama organının seçilmesinde halkın kanaatlerinin özgürce açıklamasını sağlayacak şartlar içinde, makul aralıklarla, gizli oyla serbest seçimler yapmayı taahhüt ettiklerini belirtir. Seçmenin denetim organı olan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de sözleşmeye taraf ülkelerdeki seçim sistemini işte bu maddede yer alan “halkın kanaatlerinin özgürce açıklanması” ibaresi üzerinde denetlemektedir. Türkiye’nin taraf olduğu bir diğer önemli insan hakları sözleşmesi de Birleşmiş Milletler Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi’dir. Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi de tıpkı Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi gibi herhangi bir seçim sistemi ya da seçim barajını düzenliyor değildir. Ancak tıpkı Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ndeki hüküm gibi Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi’nde 25’inci maddesinde seçim haklarını düzenleyen bir hüküm yer almaktadır. 25’inci maddesinde seçim haklarını düzenleyen hükümde hangi seçim sisteminin tercih edileceği devletlerin iradesine bırakılmıştır. Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi’nin 25’inci maddesine göre her vatandaş genel, eşit ve gizli oyla belirli dönemlerde yapılan seçimlerin iradelerini özgürce ortaya koymalarını garanti eden seçimlerde oy kullanma ve seçilme hak ve fırsatına sahiptir. Özetle, yüzde 10’luk seçim barajı insan haklarıyla ilgili Türkiye’nin imzaladığı uluslararası bütün sözleşmelere aykırı durmaktadır. Sayın milletvekilleri, Anayasa’nın 67’nci maddesinde “Seçim kanunları temsilde adalet ve yönetimde istikrar ilkelerini bağdaştıracak şekilde düzenlenir.” demektedir. Başta iktidar partileri olmak üzere ana muhalefet partisi CHP, daha sonra MHP bu gerekçeyi ileri sürerek hep yüzde 10 barajının bugüne kadar kalması yönünde tavır gösterdi, bugün de bu tavırlarını devam ettiriyorlar. Ancak bu maddede yani Anayasa’nın 67’nci maddesinde temsilde adalet ilkesi bu yaklaşımla ihlal edilmektedir. 2002 seçimlerinde Meclise iki parti girdi. Biri AKP, 11 milyon oy aldı; diğeri CHP, 6 milyon oy alarak Meclise girdi. Her iki partinin toplam oyu 17 milyon. Oysa Türkiye’de seçmen sayısı 41 milyon olduğu düşünüldüğünde 24 milyon seçmenin iradesi ne yazık ki buraya yansımadı. 2007 seçimlerinde de durum bundan farklı değil. AKP 16 milyon oy aldı, CHP 7 milyon, MHP 5 milyon oy aldı. Üç partinin toplam aldığı oy 28 milyon. Yine, 14 milyon seçmenin oyu, iradesi buraya yansımadı. Bugün yüzde 5 barajı, eğer yüzde 5’e düşürülürse, bu 2,5 milyon seçmen ediyor yaklaşık, bu da yaklaşık 30 dolayında milletvekili anlamına geliyor. Yani aslında bu ülkede biz bu seçim kanununu tartışmadan önce bu temsildeki adaletsizliği ve halkın iradesinin buraya yansımamasını tartışmak gerekiyor. Bu sadece Barış ve Demokrasi Partisinin sorunu değil yani baraj sadece Kürtlere değil, Alevilere, kadınlara, ötekilere, işçilere, emekçilere, toplumun tüm kesimlerine yönelik bir baraj var. Bu baraj bugün belki bizim sorunumuz olarak görülüyor ama önümüzdeki dönem mutlaka, başta AKP olmak üzere diğer siyasi partilerin de bir sorunu olacaktır. (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) --- **Kaynak gösterme:** Sebahat Tuncel (İstanbul). “Ankara milletvekili haluk ipek'in; seçimlerin temel hükümleri ve seçmen kütükleri hakkında kanun ile milletvekili seçimi kanununda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi ile kastamonu milletvekili mehmet serdaroğlu ve 18 milletvekilinin; afyonkarahisar milletvekili halil ünlütepe ve denizli milletvekili ali rıza ertemür'ün; denizli milletvekili hasan erçelebi ve 10 milletvekilinin; diyarbakır milletvekili gültan kışanak ve 19 milletvekilinin; şırnak milletvekili sevahir bayındır'ın; milliyetçi hareket partisi grup başkanvekilleri izmir milletvekili oktay vural ve mersin milletvekili mehmet şandır'ın; tunceli milletvekili kamer genç'in; denizli milletvekili hasan erçelebi ve 5 milletvekilinin benzer mahiyetteki kanun teklifleri (s.s.:490) (*)”. TBMM Genel Kurulu, 82. Birleşim tutanağı, 6 Nisan 2010. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/sebahat-tuncel-23-2010-04-06-ankara-milletvekili-haluk-ipek-in-secimlerin-temel-hukumleri-ve-secme-2 (erişim: 29 Ekim 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.