# 2007 yılı merkezi yönetim bütçesi kanun tasarısı (enerji ve tabii kay.bak., enerji piyasası üst kurulu, ulusal bor araştırma enstitüsü, elektrik işleri etüd idaresi gen.müd., türkiye atom enerjisi kurumu, mta genel müd., petorl işleri gen.müd., devlet su işleri gen.müd.) 10 tur - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Sedat Uzunbay (CHP, İzmir) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 38. Birleşim - **Tarih:** 20 Aralık 2006 - **Gündem:** 2007 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇESİ KANUN TASARISI (ENERJİ VE TABİİ KAY.BAK., ENERJİ PİYASASI ÜST KURULU, ULUSAL BOR ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ, ELEKTRİK İŞLERİ ETÜD İDARESİ GEN.MÜD., TÜRKİYE ATOM ENERJİSİ KURUMU, MTA GENEL MÜD., PETORL İŞLERİ GEN.MÜD., DEVLET SU İŞLERİ GEN.MÜD.) 10 TUR - **Tutanak (TBMM):** https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d22/c141/b038/tbmm221410380705.pdf - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/sedat-uzunbay-22-2006-12-20-2007-yili-merkezi-yonetim-butcesi-kanun-tasarisi-enerji-ve-tabii-kay > Sedat Uzunbay (CHP), 20 Aralık 2006 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 38. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: 2007 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇESİ KANUN TASARISI (ENERJİ VE TABİİ KAY.BAK., ENERJİ PİYASASI ÜST KURULU, ULUSAL BOR ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ, ELEKTRİK İŞLERİ ETÜD İDARESİ GEN.MÜD., TÜRKİYE ATOM ENERJİSİ KURUMU, MTA GENEL MÜD., PETORL İŞLERİ GEN.MÜD., DEVLET SU İŞLERİ GEN.MÜD.) 10 TUR); konuşma 681 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) CHP GRUBU ADINA SEDAT UZUNBAY (İzmir) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Enerji Bakanlığımıza bağlı önemli kuruluşlarımızdan olan Türkiye Atom Enerjisi Kurumu ile Elektrik İşleri Etüt İdaresinin 2007 yılı bütçeleri üzerinde Grubum adına söz almış bulunuyorum. Hepinizi saygıyla selamlıyorum. Değerli arkadaşlarım, gerek Elektrik İşleri Etüt İdaresi gerekse Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, Türkiye'nin elektrik potansiyelinin ortaya çıkarılması ve geleceğe dönük projeksiyonların ortaya konulması konusunda ciddi görevler üstlenmiş önemli kuruluşlarımızdır. Elektrik İşleri Etüt İdaresi bu görevini 1935 yılından bu yana yerine getirmeye çalışmış ve yerli potansiyelin ortaya çıkarılması konusunda ciddi veriler elde etmiştir. Ancak, uzun süreden bu yana izlenen enerji politikalarıyla, özellikle, termik ve hidrolik potansiyellerimizin değerlenmesine dönük çalışmalarımız bugüne kadar enerji yatırımları boyutuna dönüştürülememiştir. Yerli enerji kaynaklarımızın yatırım politikası biçiminde değerlendirilememiş olmasından kaynaklanan faturaları, bugün ve bundan sonra da ödemeye devam edeceğiz. Değerli arkadaşlar, Türkiye'miz, bugün, hepinizin bildiği gibi, enerjide dışa bağımlı üretim ve tüketim yapısına sahiptir. Bu durum, dışa bağımlılık, mecburiyetten değil, bu bağımlılık hem AKP hem de daha önceki hükümetlerin tercihlerinden kaynaklanmaktadır. Değerli milletvekilleri, Türkiye'de enerji tüketimi -2003 yılından itibaren- bir önceki yıla göre, kıyasla, 2003'te 6,5; 2004'te 6,3; 2005'te 7,2 ve 2006'da gerçekleşme, tahminî olarak da, 6,6 oranında artmıştır. 2007 yılında da enerji tüketim artışının yaklaşık 6,9 civarında olacağı öngörülmektedir. Artan enerji talebini nasıl karşılayacağımızın yanıtını mutlaka bulmak zorundayız. AKP hükümetleri tarafından benimsenen model, önceki hükümetlerle aynıdır. Yani, bu model, artan enerji ihtiyacını karşılamak için yapılacak yatırımları sadece özel sektörün yapması modelidir. Değerli milletvekilleri, Türkiye'de artan enerji ihtiyacına paralel enerji yatırımlarını özel sektörün yapması için, piyasanın serbest piyasa özelliklerine sahip olması gerekir. Piyasamız, tüm yasaları çıkarmamıza rağmen, serbest piyasa özelliğine sahip olamamıştır. Bugünkü enerji piyasasına serbest piyasa deme imkânı yoktur. Bu piyasaya özel sektörün ilgi duymadığı da bir gerçektir. Bu durumda, artan enerji ihtiyacını karşılayacak enerji yatırımlarını yapamamak gibi bir tehlikeyle karşı karşıyayız demektir. Değerli milletvekilleri, özel sektörün bugüne kadarki enerji yatırımları, kamu yatırımlarındaki azalmaları karşılamaktan uzaktır. Özel sektörün ilgi duymadığı bu piyasada gelecekte oluşacak enerji açığını kamu yatırımlarıyla kapatma anlayışı yaşama geçirilememiştir. Bu anlayış, AKP İktidarı döneminde de ortaya konulmamıştır. Enerji konusu Türkiye için bu denli hayati bir öneme sahipken, AKP hükümetleri, 2002 yılında enerjiye yapılan yatırım kadar yatırım yapamamıştır. 2002 yılında, kriz döneminin hemen arkasında, 98 baz fiyatlarıyla 635 milyon YTL sabit sermaye yatırımı olarak enerji yatırımı yapabilmiştir. Geçen dört yıl boyunca, bu yatırımlar, 2002'ye göre her yıl değişmiştir. Özellikle 2003'te 2002'ye kıyasla yüzde 12 azalmıştır; 2004'te 2002'ye göre yüzde 40 azalmıştır, 2005'te yine 2002'ye göre yüzde 32 azalmıştır, 2006'da da yine 2002'ye göre yüzde 40 civarında azalacağı gerçekleşme, tahminî olarak, öngörülmektedir. 2007 yılı için de durum çok farklı olmayacaktır. AKP'nin, son beş yılda başlattığı ve bitirdiği hiçbir yeni enerji tesisi yatırımı da yoktur. Değerli milletvekilleri, enerji verimliliği konusu AKP döneminde sadece bir söylem olarak kalmıştır. Enerjinin etkin ve verimli kullanılmasıyla ilgili yasa tasarısı hazırlığından başka hiçbir çalışma olmamıştır. Elektrikte kayıp ve kaçak oranını indirme konusunda Bakanlığın büyük iddiaları vardı. Bakanlık bu konudaki iddiasını da yitirmiş bulunmaktadır. Artık ciddi hiçbir çalışma yapılamıyor. Oysa, bu kayıp, kaçak miktarı 2 bin megavatlık nükleer santralin yıllık üretimine eşittir. Termik santrallerimizde kapasite kullanma oranı gelişmiş ülkelerin oldukça gerisindedir. Termik santrallere yapılacak sadece ek yatırımlarla 1.000 megavatlık bir nükleer santralin üretimine eşit bir üretim sağlanabilecektir. Değerli milletvekilleri, bugün bir nükleer santralin kurulma maliyeti, aynı güçteki termik ya da hidrolik santrallerin maliyetlerinin yaklaşık 2 ila 4 katı civarındadır. Kuruluş maliyeti, yatırım faizleri, amortisman, çalışmanın durdurulmasından sonraki atıkların korunması gibi giderler dikkate alındığında, nükleer santralin kilovat saat başına üretim maliyeti konvansiyonel santrallerde üretilen elektrik maliyetinden çok daha yüksektir. Nükleer santrali kim kurarsa kursun maliyeti budur. (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) BAŞKAN - Buyurun. SEDAT UZUNBAY (Devamla) - Yakıt bakımından nükleer santrallar de dışa bağımlıdır. Çünkü, nükleer yakıt dünyada birkaç kartel tarafından imal edilmektedir. Stratejik madde olduğundan temini de sıkı kurallara bağlıdır. Sayın Bakanımız Plan ve Bütçe Komisyonundaki Bakanlık bütçe görüşmelerinin bir yerinde şöyle diyor: "Daha evvelden seyrettiğimiz, şiirler yazdığımız sular bunlar. Şırıl şırıl akan derelerden biz elektrik üretiyoruz." Değerli arkadaşlar, başından bu yana anlatmaya çalıştıklarımdan bir sonuç çıkıyor: Sular hâlâ akıp gidiyor, Sayın Bakan da suları seyretmeye devam ediyor. Kim bilir, belki bir süre sonra şiir de yazmaya başlayacaktır. Hepinizi saygıyla selamlıyorum. (CHP sıralarından alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Sedat Uzunbay (CHP, İzmir). “2007 yılı merkezi yönetim bütçesi kanun tasarısı (enerji ve tabii kay.bak., enerji piyasası üst kurulu, ulusal bor araştırma enstitüsü, elektrik işleri etüd idaresi gen.müd., türkiye atom enerjisi kurumu, mta genel müd., petorl işleri gen.müd., devlet su işleri gen.müd.) 10 tur”. TBMM Genel Kurulu, 38. Birleşim tutanağı, 20 Aralık 2006. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/sedat-uzunbay-22-2006-12-20-2007-yili-merkezi-yonetim-butcesi-kanun-tasarisi-enerji-ve-tabii-kay (erişim: 1 Kasım 2026). TBMM kaydı: https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d22/c141/b038/tbmm221410380705.pdf Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.