# Tütün mamullerinin zararlarının önlenmesine dair kanunda değişiklik yapılması hakkında kanun teklifi (s. sayısı: 55)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem)
- **Konuşmacı:** Selahattin Demirtaş (Diyarbakır)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 45. Birleşim
- **Tarih:** 3 Ocak 2008
- **Gündem:** TÜTÜN MAMULLERİNİN ZARARLARININ ÖNLENMESİNE DAİR KANUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN TEKLİFİ (S. SAYISI: 55)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/selahattin-demirtas-23-2008-01-03-tutun-mamullerinin-zararlarinin-onlenmesine-dair-kanunda-degisiklik-ya

> Selahattin Demirtaş, 3 Ocak 2008 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 45. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: TÜTÜN MAMULLERİNİN ZARARLARININ ÖNLENMESİNE DAİR KANUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN TEKLİFİ (S. SAYISI: 55)); konuşma 591 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

DTP GRUBU ADINA SELAHATTİN DEMİRTAŞ (Diyarbakır) – Teşekkürler Sayın Başkan.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; öncelikle hepinizi saygıyla selamlıyorum. Teklifteki hâliyle 8’inci madde, son hâliyle 7’nci madde üzerine DTP Grubu adına söz almış bulunmaktayım.

Bu maddedeki düzenlemenin bazı sakıncalı kısımlarıyla ilgili düşüncelerimi belirtmek üzere söz aldım. Gerçi Sayın İsa Gök benzer kaygıları ifade etti. Çok önemli bir temel hak, özgürlük, mülkiyet hakkıyla ilgili bir düzenleme bu. Bu hâliyle, mülkiyet hakkı gibi, gerek Anayasa tarafından gerekse uluslararası sözleşmeler tarafından çok sıkı bir şekilde korunmuş bir hakkın ihlal edilme olasılığı mülki amirler tarafından gerçekleştirilebilir bu maddeye göre.

Şimdi, uygulamadan hepimiz biliyoruz ki, mülki amirler bu tür yetkilerini en uçtaki kolluk görevlileri aracılığıyla kullanırlar. Kırsalda jandarma kullanır bunu, şehir merkezlerinde polis, eğer belediyenin denetim alanı ise zabıta görevlileri tarafından kullanılır bu yetki.

Şimdi, müsadere dediğimiz, yani mülkiyetin kamuya geçirilmesi meselesi çok hassas bir konudur. Burada en nihayetinde zararlı bir maddeden, sigaradan söz ettiğimiz için, işte, bunun el konulma işleminin hızlı bir şekilde gerçekleşmesi, mülki amirlerin bu yetkiye sahip olması ve zararlı bir maddenin hızla ortadan kaldırılması gibi bir sıcak düşünce gibi geliyorsa da, yine Sayın İsa Gök’ün de ifade ettiği gibi, çok büyük maddi değerdeki tütün mamullerinin de bu şekilde tartışma konusu olabileceği muhakkaktır.

Şimdi, bu maddede düzenlenen, değerli arkadaşlar, 3’üncü maddenin ikinci, dördüncü ve on dördüncü fıkralarındaki, kıyafet, takı, aksesuar, eşantiyon, promosyon; yine, her türlü sakız, şeker, çerez, oyuncak, kıyafet, takı, aksesuar… Devam etmiş, saymış burada. 4’üncü maddedeki, işte, bir yüzün toplam alanının yüzde 40’ından vesaire uymayan ithal ürünler, yine 4’üncü maddenin dördüncü fıkrasındaki tütün ürünlerinin paketlerinde ve etiketlerinde bu ürünlerin özellikleri, sağlığa etkileri falan yazılmamış olan ürünler şeklindeki tanımlanmış bütün mamullere kolluk aracılığıyla el konulup, mülkiyetin kamuya geçirilmesine karar verilebilecek. Şimdi, burada, evet şu savunulabilir, Kabahatler Kanunu’na göre vatandaşın itiraz hakkı vardır. Fakat hak ve özgürlüklerin kullanımında temel ölçü özgürlüklerin lehine bir düzenleme yapmak olmalıdır. Bu itiraz külfeti vatandaşın boynuna bırakılacağına, burada yapacağımız ek bir düzenlemeyle, şu el koyma işleminden sonra, mülki amirin el koyma işleminden sonra kırk sekiz saat içerisinde yetkili sulh ceza hâkimine el koyma işlemi onaylatılabilir, daha sonraki aşamalarda, itiraz süresi dolduktan veya itiraz kesinleştikten sonra eğer suçlu bulunmuşsa veya yasaya aykırı bulunmuşsa, yine mülkiyetin kamuya geçirilmesine itiraz prosedürü tamamlandıktan sonra yargı tarafından karar verilebilir. Burada direkt olarak el koyma işlemi değil, mülkiyetin kamuya geçirilmesi işlemi, yani müsadere işlemi, örneğin bir belediye zabıtası tarafından rahatlıkla yapılabilecek. Belki trilyonlar değerindeki bir ithal ürün, limanda, havaalanında ve benzeri yerlerde, gümrüklerde, bir kolluk görevlisi tarafından “yasaya aykırıdır” denilerek derhâl mülkiyetin kamuya geçirilmesine mülki amirin onayıyla karar verilmiş olacak. Bundan sonrası, artık, vatandaşın itiraz prosedürünü kendisinin işletmesi, hukuk yollarını kendisinin tüketmesi, eğer haklı çıkarsa, el koyma işleminin, kamuya geçirme işleminin iptaline karar verilmesi gibi bir sonuçla ancak karşılaşabilecek. Dolayısıyla, eğer vatandaş haklıysa, bu prosedürle, bu itiraz prosedürüyle karşı karşıya bırakılmış olması vatandaş açısından büyük bir haksızlık doğuracaktır.

Bunun dışında, ayrıca, eğer bu şekilde, mülkiyetin kamuya geçirilmesi işlemi bu şekilde mülki amirler tarafından yapılırsa, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne de aykırı olacağı için, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinde Türkiye aleyhine açılacak davalarda mülkiyet hakkının ihlaline karar verilme olasılığı çok yüksek olacaktır. Madde bu hâliyle de Anayasa’nın mülkiyet hakkını koruyan ilkesine aykırıdır diye düşünüyoruz.

Şimdi bu konuda bir değişiklik önergesi vereceğiz ama “muhalefetten geldi” diye geçme şansı yok. Dolayısıyla, buradan ricamız, komisyondan, AKP grup başkan vekillerinden ricamız, bu konuda bir değişiklik önerisi hazırlansın veya hazırlanmışsa Genel Kurula sunulsun. Bu hâliyle geçmesinin çok sakıncalı olduğu düşüncesindeyiz. İyi bir şey yapalım derken temel haklardan birini de ihlal edecek şekilde bir uygulamaya imza atmış olmayalım, kaş yapalım derken bu şekilde göz çıkarmayalım diye öneriyoruz.

Hepinizi bu duygu ve düşüncelerle saygıyla selamlıyorum.

---

**Kaynak gösterme:** Selahattin Demirtaş (Diyarbakır). “Tütün mamullerinin zararlarının önlenmesine dair kanunda değişiklik yapılması hakkında kanun teklifi (s. sayısı: 55)”. TBMM Genel Kurulu, 45. Birleşim tutanağı, 3 Ocak 2008. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/selahattin-demirtas-23-2008-01-03-tutun-mamullerinin-zararlarinin-onlenmesine-dair-kanunda-degisiklik-ya (erişim: 28 Ekim 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.