# Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma

- **Tür:** Komisyon konuşması (TBMM 28. Dönem)
- **Konuşmacı:** Semra Çağlar Gökalp (DEM Parti, Bitlis)
- **Yer:** TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu
- **Tarih:** 19 Kasım 2026
- **Gündem:** Tutanak Metni
- **Tutanak (TBMM):** https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92899
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/semra-caglar-gokalp-2026-11-19-ham-tutanak-1

> Semra Çağlar Gökalp (DEM Parti), 19 Kasım 2026 tarihinde TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu oturumunda konuştu (gündem: Tutanak Metni); konuşma 1.091 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

SEMRA ÇAĞLAR GÖKALP (Bitlis) - Teşekkür ediyorum Sayın Başkan.

Sayın Bakan, öncelikle sizi ve heyetinizi selamlıyorum.

Bakanlığınızın 2027 bütçesini görüşüyoruz. Bütçe bizim için rakamlardan ibaret değil siyasal bir tercihtir. En temelde geleceği savaş üzerine mi, yoksa barış üzerine mi kurmak istediğinizi gösterir. Hâliyle bu tartışmanın merkezinde Türkiye barışı ve demokratik cumhuriyetin inşası var. Bizim için Türkiye barışı bir asrı aşkın süredir demokrasiyle gerçek anlamda buluşamayan cumhuriyetin demokratikleşmesidir. "Demokratik cumhuriyet" dediğimizde farklılıkların tehdit olarak görülmediği, inkârın yerine tanınmanın, çatışmanın yerini demokratik müzakerenin aldığı ortak bir yaşamın inşasıdır.

Sayın Bakan, Orta Doğu bugün büyük bir savaş ve yıkım coğrafyasına dönüştürülmüş durumda. Gazze'deki ağır yıkım, İran'a yönelik saldırılar, Lübnan ve Yemen'deki savaşlar ile Suriye ve Irak'taki askerî müdahaleler Orta Doğu'yu sürekli çatışma tehdidi altında tutuyor. Devletlerin güvenlik ve egemenlik hesapları büyürken halkların yaşam alanları daralıyor, sınırlar korunmaya çalışılırken insanların yaşam hakkı gasbediliyor. Türkiye ise bu savaşların dışında duran bir ülke değildir. Suriye'deki askerî varlığıyla, Irak'taki üsleri ve nüfuzuyla, NATO yükümlülükleriyle ve kurduğu yeni askerî ittifaklarla bölgesel güvenlik mimarisinin doğrudan bir parçasıdır. Savunma, güvenlik, askerî eğitim, istihbarat ve silah sanayisi iş birlikleri dış politikanın belirleyici araçlarına dönüşüyor. Türkiye'nin askerî, savunma ve güvenlik anlaşmaları artık yakın komşularıyla sınırlı olmayan, Orta Doğu'dan Afrika'ya, Balkanlardan Orta, Asya'ya, hatta Latin Amerika'ya uzanan geniş bir coğrafyayı kapsıyor. 7 Ağustosta Suudi Arabistan ve Pakistan'la imzalanıp 5 Kasımda Mecliste kabul edilen Mekke Ortak Savunma Anlaşması Türkiye'ye başka çatışmalarda kolektif savunma yükümlülükleri getirebilecek nitelikte. 21 Ekimde Katar, Pakistan ve Endonezya ile Bedir Mutabakatı imzalandı. Bu genişleme yalnızca ülkeler arasında iş birliği kurulmasından ibaret değil, Türkiye'nin askerî varlığının, savunma sanayisi ilişkilerinin ve güvenlik taahhütlerinin farklı coğrafyalarda kurumsallaşması anlamına geliyor. Sayın Bakan, bu kadar geniş bir askerî ve güvenlik ilişkiler ağı kurulurken aynı coğrafyalarda çatışmaların önlenmesi, demokratik uzlaşı ve kalıcı barış için hangi somut diplomatik mekanizmalar geliştiriliyor? Bakın, 2025'te savunma ve havacılık ihracatı 10 milyar doları aştı. 2027 bütçesinde silah ve savunma araçları alımlarına ilişkin ödenekler de yüzde 229 artış öngörülüyor. Savunma ve güvenliğe yaklaşık 3 trilyon 454 milyar lira, Dışişleri Bakanlığına ise 64,4 milyar lira ayrılıyor. Neden bölgesel ilişkilerin merkezine halkların ortak geleceğini değil de devletlerin ortak askerî kapasitesini koyuyorsunuz diye sormak istiyoruz Sayın Bakan. Daha fazla silah ve ittifakın barış üreteceğine inanmak Orta Doğu tarihinden ders çıkarmamaktır. Bir devletin güvenlik adımı komşusunun tehdit algısını büyütüyorsa sonuç barış değil, silahlanma yarışıdır. Üstelik savaş ekonomisinin büyümesi yalnızca dış politika tercihi değildir. Eğitimden, sağlıktan, işçiden, emekçiden, engelliden ve halkların refahından çalınan kaynakların hangi alanlara yönlendirildiği meselesidir. Biz savaş ekonomisinin karşısına halkların ortak refahını esas alan barış ekonomisini koyuyoruz ancak sorunumuz yalnızca tek tek anlaşmalar ya da bütçe kalemleri değil, dış politikanın işleyişindeki yapısal krizdir aynı zamanda. Diplomasi, güvenlik bürokrasisi ve askerî tercihlerin tamamlayıcısına dönüşüyor, uluslararası anlaşmalar Meclise yeterli denetim imkânı tanınmadan getiriliyor, kariyer dışı büyükelçi atamaları liyakati tartışmalı kılarken temsil harcamalarının barış diplomasisine katkısı belirsiz kalıyor. Avrupa'yla ilişkiler göç, ticaret, güvenlik pazarlıklarına sıkıştırılırken AİHM kararları ve demokratik yükümlülükler geri plana itiliyor. İçeride demokratik denetimi zayıflatan bu anlayış dışarıda da hukuku ve müzakereyi tali görüyor Sayın Bakan. Oysa Türkiye'de karşı karşıya olduğumuz demokratik kurumları ve hukukun üstünlüğünü aşındıran illiberal demokrasi anlayışının sınırlarını yakın zamanda gördük. Macaristan'da Orban'ın on altı yıllık iktidarı, Sırbistan'da ise on dört yıllık iktidar 2026 seçimlerinde toplumsal muhalefet karşısında yenilgiye uğradı. Bu örnekler demokratik taleplerin baskı ve güvenlikçi politikalarla sonsuza kadar bastırılamayacağını gösteriyor bizlere. Güçlü bir dış politika da askerî kapasiteyi büyütmekle değil, hukuku, demokratik kurumları ve barış diplomasisini güçlendirmekle kurulur.

Sayın Bakan, dış politikada demokratik bir dönüşümün yolu Türkiye'nin kendi iç barışını inşa etmesinden geçiyor. Tam da bu nedenle barış ve demokratik toplum süreci tarihsel bir önem taşıyor. Sayın Abdullah Öcalan'ın 27 Şubat çağrısı yüzyıllık sorununun demokratik çözümü için tarihsel fırsat yarattı ancak hâlâ "terörsüz Türkiye" ve "terörsüz bölge" ifadeleri kullanılıyor. Barışı yalnızca "terör" kavramıyla tarif etmek sorunun tarihsel, siyasal ve toplumsal nedenlerini gizleyerek eski yanlışları tekrarlama tehlikesi doğuruyor. Yüz yıl önce halkların arasında sınırlar çizildi, aynı toprağın insanları birbirinden koparıldı ama bölge halkları savaşlara rağmen düşe kalka da olsa birlikte yaşamanın yolunu buldular. Şimdi, bölgeyi yeniden bir güvenlik sorunu olarak tarif etmek, o yüz yıllık ayrışmayı başka bir dille sürdürmek değil midir? Barış, kimin tehdit olduğunu ilan etmek değil parçalanan ortak yaşamın köprülerini yeniden onarmaktır. Barış, önce zihinde ve dilde başlar. Bu nedenle, biz terörsüz Türkiye yerine demokratik Türkiye'yi, terörsüz bölge yerine demokratik Orta Doğu'yu konuşuyoruz.

Sayın Bakan, Suriye'de Kürtlerin, Arapların, Süryanilerin, Alevilerin, Dürzilerin ve bütün halkların eşit yaşayacağı demokratik bir düzen, Türkiye için tehdit değil tarihsel bir fırsattır. Kürtlerle yürütülen müzakere ve entegrasyon süreçleri askerî baskıyla değil kimlik, ana dil, yerel yönetim ve siyasal katılım haklarının anayasal güvenceye alınmasıyla desteklenmelidir. Rojava'daki Kürtlerin kazanımlarından korkmak, demokrasiden, eşitlikten ve barıştan korkmaktır. Bakın, Gire Spi'de evlerine dönmek isteyen 100'den fazla Kürt aile saldırıya uğradı. Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler raporlarına da yansıdığı üzere Afrin'de de evlerine dönmeye çalışan aileler, evleri ve zeytinliklerinin gasbedilmesiyle karşı karşıya. Ana dilinde eğitim talep eden Kürtler de saldırılarla karşılaştı.

Sayın Bakan, konuşmanızda Suriye'deki Kürtlerin temel haklarını vurguladınız. Ana dilinde eğitim temel bir hak değil midir diye sormak istiyoruz buradan da. Türkiye'nin Suriye üzerindeki etkisine rağmen bu saldırılar karşısında sessiz kalması, temel hakların korunmasına yönelik söylem ile uygulama arasındaki çelişkiyi ortaya koyuyor. Öte yandan, Türkiye'nin Suriye'deki askerî varlığına ekonomik nüfuzunu genişletme girişimleri de eşlik ediyor. Al-Modon gazetesi sınırdan 30 kilometre içeriye uzanan bir alanın Türkiye'ye yüz yıllığına kiralandığını öne sürdü. Bu iddialar doğru mudur Sayın Bakan, bunu da sizlere sormak istiyoruz.

Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği ise Gire Spi, Serekaniye ve Kamışlı hattında 15 milyon metrekarelik alanın doksan dokuz yıllığına kiralanmasını, kendi ifadeleriyle Türk yönetiminde ve Türk ordusunun korunmasında bir endüstri bölgesi kurulmasını öneriyor. Suriye'nin yeniden inşası, askerî koruma altında ucuz emek sömürüsüne ve ekonomik bağımlılığa değil halkların kendi toprakları, emekleri ve kaynakları üzerinde söz sahibi olduğu demokratik ve adil bir kalkınmaya dayanmalıdır. Suriye'nin geleceğini, askerî ve ekonomik nüfuz hesapları değil Suriye halklarının özgür iradesi belirlemelidir.

Sayın Bakan, Türkiye barışı bölgesel barışın en güçlü teminatı ve katalizörü olabilir çünkü kalıcı barış, devletlerin birbirine verdiği askerî güvencelerle değil halkların birbirine duyduğu güvenle kurulur. Bizler, halkların birbirinden korktuğu değil birbirinin özgürlüğünü güvence olarak gördüğü bir Orta Doğu istiyoruz. Kürtlerin özgürlüğü Türklerin güvenliğinden bir şey eksiltmez. Bir halkın kazandığı hak, başka bir halkın kaybı değildir. Eğer hep birlikte güven içerisinde yaşamak istiyorsak adil ve özgür bir sistemi inşa etmenin ve bu sistemi sürdürülebilir kılmanın sorumluluğu sizlerin de omuzlarındadır Sayın Bakan.

Türkiye'nin önünde iki yol var; güvenlikçi siyasetin duvarlarını yükseltip birlikte kaybetmek ya da halklar arasında barış köprüleri kurup birlikte kazanmak. Bizim seçtiğimiz yol belli. Peki, size sormak istiyoruz Sayın Bakan: Türkiye'nin gücünü yeni askerî ittifaklar ve güvenlik duvarları inşa etmek için mi yoksa haklar arasında kalıcı barışı kurmak için mi kullanacaksınız?

Selam ve saygılar.

---

**Kaynak gösterme:** Semra Çağlar Gökalp (DEM Parti, Bitlis). “Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma”. TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu tutanağı, 19 Kasım 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/semra-caglar-gokalp-2026-11-19-ham-tutanak-1 (erişim: 20 Kasım 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92899

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.
