# Dünya çocuk işçiliği ile mücadele günü hakkında

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem)
- **Konuşmacı:** Sevahir Bayındır (Şırnak)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 106. Birleşim
- **Tarih:** 17 Haziran 2009
- **Gündem:** DÜNYA ÇOCUK İŞÇİLİĞİ İLE MÜCADELE GÜNÜ HAKKINDA
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/sevahir-bayindir-23-2009-06-17-dunya-cocuk-isciligi-ile-mucadele-gunu-hakkinda

> Sevahir Bayındır, 17 Haziran 2009 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 106. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: DÜNYA ÇOCUK İŞÇİLİĞİ İLE MÜCADELE GÜNÜ HAKKINDA); konuşma 484 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

SEVAHİR BAYINDIR (Şırnak) – Teşekkürler Sayın Başkan.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; ben de 12 Haziran Çocuk İşçiliği Haftası nedeniyle söz almış bulunuyorum. Hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Ekonomik kriz, yoksulluk ve bunun getirdiği kayıt dışı işçilikte en büyük zararı gören çocuklar. Dünya genelinde 200 milyondan fazla çocuğun çocuk işçi olarak çalıştığı belirtilmekte, Türkiye’de de bu oran 4 milyon olarak belirlenmektedir. Tabii bu rakamların daha da fazla olması beklenir. Sebebi de… Küçük ve orta ölçekli sanayilerde ya da kayıt dışı çalışan çocuklar olarak ele aldığımızda bu oranın daha yüksek olması beklenmektedir.

Şimdi, ILO, 1973’ten bu yana çocuk işçiliğinin yasaklanması için Asgari Yaş sınırı Sözleşmesi imzalanmıştır ve bu Sözleşme 1999’da yine çocuk işçiliğinin en kötü biçimlerinin ortadan kaldırılması şeklinde tamamlanarak çocuk işçiliğinin ortadan kaldırılmasına dair bir eylem planı çıkarılmış ve çocuk işçiliğinin ortadan kaldırılmasına dair bu sözleşmeyi imzalayan tüm üye devletler de belli yükümlülükler altına girmişlerdir. Türkiye de bu yükümlülükler altına giren ülkelerden biridir.

Yine, genç nüfusa sahip olan Türkiye’de son yapılan nüfus sayımına göre 16 milyon 264’ünün çocuk olduğu tespit edilmiştir. Bu yaş grubundaki çocukların yüzde 60,9’u kentsel, yüzde 39,1’i kırsal yerlerde bulunmaktadır.

Çocuklar kurumsal olmayan nüfusa göre yüzde 22,3’ünü oluşturmakta ve bu gruptaki çalışan çocuk sayısı 958 bin kişidir. Çalışan çocukların yüzde 31,5’i bir okula devam ederken yüzde 68,5’i öğrenimine devam etmemektedir.

Ekonomik işlerde çalışan çocukların 392 bini tarım sektöründe çalışmakta, mevsimlik tarım işçisi olarak çalışan çok fazla çocuk bulunmaktadır.

Her ne kadar istihdama kabulde asgari yaş sınırı uygulansa da Türkiye’de belirlenen yaş sınırının altında yüz binlerce çocuk çalıştırılmakta ve çocuk işçiliğinin ortadan kaldırılmasına yönelik ciddi çalışmalar yapılmamaktadır.

Çocuk işçiliğinin en kötü biçimleri: Çocukların sokakta çalıştırılması, tarımda mevsimlik işçi olarak çalıştırılması, küçük ve orta ölçekli işletmelerde ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılması 182 sayılı ILO Sözleşmesi’ne ve Türkiye’de bugüne kadar yapılan araştırmalara göre çocuk işçiliğinin en kötü biçimleri olarak belirlenmiştir. Ancak çok sayıda çocuk, çocuk işçiliğinin en kötü biçimleri olarak tanımlanan ayakkabıcılık, oto tamirciliği, mobilya ve sanayi sektörü, tarım sektörü gibi alanlarda çalışmaktadır.

Çocukların bu işlerde çalışarak ruh ve beden sağlığı bozulmakla beraber eğitim haklarından da yoksun kalmaktadırlar.

Türkiye’de küçük ölçekli işletmelerde ve tarım sektöründe çalışan çocukları düşündüğümüzde kayıt dışı istihdam çocuk işgücünde çok fazladır. Kayıt dışı istihdam ve kayıt dışı ekonomi göz önüne alındığında yoksulluk, işsizlik sorunları iç içe geçmiştir. Kayıt dışı istihdamın büyük bir bölümünü çocuk işçi oluşturmaktadır. Çocuk işçiler, hiçbir yasal güvencesi olmadan, sosyal güvenlik sisteminin koruması olmadan eğitim yaşlarında yoğun bir şekilde ucuz iş gücü olarak çalıştırılmaktadır. Dolayısıyla ekonomik ve sosyal kalkınmanın olmadığı, yoksulluğun ve işsizliğin büyük oranda olduğu ülkelerde çocuk işçi daha fazla büyük bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır.

Kırsal bölgelerden kentlere doğru yaşanan göçler ve beraberinde getirdiği adaptasyon sorunları ve tarımın giderek sanayileşmesi çocuk işçiliğini gündeme getirmektedir. Bu nedenle, aileler, gelir düzeylerini artırmak için çocukların sokaklarda çalışmasına neden olmaktadır. Çocuk işçiliğinin temel nedenleri arasında yoksulluk, göç, geleneksel aile yapıları, eğitimsizlik, işsizlik, ucuz iş gücü ihtiyacı ve iş mevzuatındaki yetersizlikler ve var olan mevzuatın etkin olarak uygulanmamasıdır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Sevahir Bayındır (Şırnak). “Dünya çocuk işçiliği ile mücadele günü hakkında”. TBMM Genel Kurulu, 106. Birleşim tutanağı, 17 Haziran 2009. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/sevahir-bayindir-23-2009-06-17-dunya-cocuk-isciligi-ile-mucadele-gunu-hakkinda (erişim: 28 Ekim 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.